Στην κόψη του ξυραφιού εξακολουθούν να κινούνται οι χρηματιστηριακές αγορές, με τις ισορροπίες να παραμένουν εύθραυστες και την αβεβαιότητα να κυριαρχεί. Ο κίνδυνος ενός καταστροφικού ντόμινο ή μιας ανεξέλεγκτης, βαθιάς διόρθωσης φαίνεται να έχει προς το παρόν απομακρυνθεί, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι έχει εκλείψει η απειλή νέων ισχυρών αναταράξεων. Οι αγορές έχουν αποφύγει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, τα χειρότερα, αλλά δεν έχουν βρει ακόμη σταθερό βηματισμό.
Το κλίμα παραμένει εξαιρετικά ευμετάβλητο, οι επενδυτικές διαθέσεις αλλάζουν με ταχύτητα και οι βραχυχρόνιες προοπτικές εξακολουθούν να κινούνται σε θολό τοπίο, με όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά για την επόμενη κίνηση.
Το μέγεθος των απωλειών που έχουν προηγηθεί αποτυπώνει ανάγλυφα την ένταση της αναταραχής. Στη Wall Street έχουν εξαϋλωθεί τρισεκατομμύρια δολάρια χρηματιστηριακής αξίας, ενώ στο ελληνικό χρηματιστήριο η κεφαλαιοποίηση μειώθηκε κατά περίπου 8 δισ. ευρώ μόνο στις δύο τελευταίες συνεδριάσεις της Πέμπτης και της Παρασκευής.
Οι τεχνικές ενδείξεις και το κρίσιμο σημείο
Πρόκειται για απώλειες που αποτυπώνουν όχι απλώς μια πρόσκαιρη επιδείνωση της επενδυτικής ψυχολογίας, αλλά και την έκταση των ανησυχιών που έχουν συσσωρευθεί γύρω από τις οικονομικές προοπτικές, τις γεωπολιτικές εξελίξεις και τη δυνατότητα των αγορών να διατηρήσουν τις αποτιμήσεις τους.
Το κρίσιμο ζητούμενο πλέον είναι αν η πρόσφατη αναταραχή θα αποτελέσει μια έντονη αλλά διαχειρίσιμη διόρθωση, ή αν θα έχει συνέχεια, οδηγώντας σε νέα δοκιμασία τις αντοχές των επενδυτών. Προς το παρόν, η τεχνική εικόνα δεν προσφέρει σαφείς απαντήσεις, ούτε παρέχει αξιόπιστα σήματα για την κατεύθυνση της επόμενης κίνησης.
Στο ΧΑ οι κινητοί μέσοι όροι έδωσαν διαδοχικά σήματα αγοράς και πώλησης στη διάρκεια της εβδομάδας, αντανακλώντας την έντονη εναλλαγή τάσεων και την απουσία σταθερής δυναμικής. Εξακολουθούν να συγκλίνουν στην περιοχή των 2.615 μονάδων, η οποία αναδεικνύεται πλέον σε βασική ζώνη αντίστασης.
- Η αδυναμία διάσπασης και σταθερής υπέρβασής της θα συντηρεί τις επιφυλάξεις
- Μια ανοδική υπέρβαση θα μπορούσε να αποτελέσει την πρώτη ένδειξη βελτίωσης της τεχνικής εικόνας.
- Σε κάθε περίπτωση, οι ενδείξεις δεν αρκούν για ασφαλείς προβλέψεις.
Οι εξωγενείς παράγοντες
Πέρα από τους τεχνικούς δείκτες, η προσοχή των επενδυτών στρέφεται κυρίως στους εξωγενείς παράγοντες που εξακολουθούν να καθορίζουν το διεθνές χρηματιστηριακό κλίμα. Οι εξελίξεις στα δύο μεγάλα γεωπολιτικά μέτωπα, στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, παραμένουν καθοριστικές. Κάθε νέα ένταση μπορεί να ανατρέψει τις εύθραυστες ισορροπίες, να αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για την ενεργειακή ασφάλεια και να ενισχύσει τη διάθεση αποφυγής κινδύνου.
Αντίστοιχα, οποιαδήποτε ένδειξη αποκλιμάκωσης θα μπορούσε να λειτουργήσει υποστηρικτικά για τις αγορές, χωρίς ωστόσο να αρκεί από μόνη της για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνουν και τα νέα στοιχεία για την αμερικανική οικονομία. Την Τρίτη αναμένονται οι ανακοινώσεις για τον Δείκτη Τιμών Καταναλωτή στις ΗΠΑ, οι οποίες θα αποτελέσουν σημαντική ένδειξη για την πορεία του πληθωρισμού και τις αντοχές της μεγαλύτερης οικονομίας του κόσμου.
Η σημασία τους είναι αυξημένη μετά τις ανησυχητικές πληθωριστικές ενδείξεις από την Ευρωζώνη και την Ελλάδα, όπου ο πληθωρισμός τον Οκτώβριο ανέβηκε στο 5,1% και στο 5,6% αντίστοιχα. Μια νέα επιτάχυνση των τιμών στις ΗΠΑ θα μπορούσε να ενισχύσει τις ανησυχίες για τη διατήρηση των επιτοκίων σε υψηλά επίπεδα για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, επιβαρύνοντας τις αποτιμήσεις των μετοχών.
Αντίθετα, μια οριακή υποχώρηση/επιβράδυνση θα πρόσφερε κάποια περιθώρια ανακούφισης, ενισχύοντας τις προσδοκίες για ευνοϊκότερες νομισματικές συνθήκες. Σε αυτή τη συγκυρία, κάθε μακροοικονομική ανακοίνωση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις προσδοκίες και να πυροδοτήσει νέες μεταβολές στις επενδυτικές τοποθετήσεις.
Εγχώριοι καταλύτες στο ΧΑ
Στο ελληνικό χρηματιστήριο, πέρα από το διεθνές περιβάλλον, το κλίμα θα διαμορφωθεί και από ένα πλέγμα εγχώριων παραγόντων. Οι επιχειρηματικές ειδήσεις, οι ανακοινώσεις οικονομικών αποτελεσμάτων εννεαμήνου και οι εκτιμήσεις των διοικήσεων για τη συνέχεια θα αποτελέσουν βασικά σημεία αναφοράς για την αξιολόγηση των εισηγμένων εταιρειών.
Η ποιότητα των αποτελεσμάτων, η ανθεκτικότητα της κερδοφορίας και οι προοπτικές διανομής μερισμάτων αναμένεται να επηρεάσουν επιμέρους μετοχές, σε μια περίοδο κατά την οποία οι επενδυτές γίνονται περισσότερο επιλεκτικοί και αναζητούν ισχυρά θεμελιώδη μεγέθη ως αντίβαρο στη γενικότερη αβεβαιότητα.
Παράλληλα, η πολιτική συγκυρία εξακολουθεί να αποτελεί παράγοντα δυνητικών αναταράξεων, με κυρίαρχο θέμα το καλώδιο της ηλεκτρικής διασύνδεσης. Οι εξελίξεις γύρω από το συγκεκριμένο έργο και οι πολιτικές διαστάσεις που προσλαμβάνει, διατηρούν το ενδιαφέρον της αγοράς, καθώς συνδέονται τόσο με τις επενδυτικές προοπτικές όσο και με ευρύτερα ζητήματα ενεργειακής στρατηγικής και περιφερειακών ισορροπιών.
Το ενδιαφέρον θα στραφεί επίσης στις επικείμενες αναδιαρθρώσεις χρηματιστηριακών δεικτών. Το βράδυ της Τετάρτης ο MSCI ανακοινώνει την τριμηνιαία αναθεώρηση των δεικτών του και οι όποιες αλλαγές θα τεθούν σε ισχύ από την Τρίτη 1η Δεκεμβρίου. Θα ακολουθήσουν την Παρασκευή 13 Νοεμβρίου οι ανακοινώσεις της FTSE Russell για τις δικές της αναδιαρθρώσεις.
Οι αποφάσεις αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις ελληνικές μετοχές που συμμετέχουν στους διεθνείς δείκτες, καθώς ενδέχεται να προκαλέσουν ανακατατάξεις στις θέσεις των θεσμικών χαρτοφυλακίων και σημαντικές εισροές ή εκροές κεφαλαίων, ανεξάρτητα από τη βραχυχρόνια πορεία της αγοράς.
Οι άμεσες προοπτικές
Αυτή η εβδομάδα θα είναι λοιπόν κρίσιμη για τη διαμόρφωση βραχυχρόνιας τάσης. Οι αγορές βρίσκονται σε μεταβατικό στάδιο, όπου οι πιέσεις έχουν υποχωρήσει σε σχέση με τις πιο ακραίες στιγμές της αναταραχής. Ομως οι προϋποθέσεις για μια σταθερή ανοδική επανεκκίνηση δεν έχουν ακόμη διαμορφωθεί.
Η γεωπολιτική αβεβαιότητα, οι πληθωριστικές πιέσεις, οι προσδοκίες για τα επιτόκια και οι εξελίξεις στο επιχειρηματικό πεδίο συνθέτουν ένα περιβάλλον στο οποίο οι ισορροπίες μπορούν να μεταβληθούν απότομα. Το ενδεχόμενο μιας σταδιακής ανάκαμψης παραμένει στο τραπέζι, αλλά και ο κίνδυνος νέου κύματος ρευστοποιήσεων δεν μπορεί να αποκλειστεί.
Μέχρι να υπάρξουν σαφέστερες ενδείξεις, η επιφυλακτικότητα και η επιλεκτικότητα αναμένεται να κυριαρχήσουν, με την αγορά να συνεχίζει την πορεία της στην κόψη του ξυραφιού.
