Η απόφαση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτω να αποχωρήσουν από τον ΟΠΕΚ προκάλεσε σοκ στην αγορά πετρελαίου και είναι βέβαιο πως θα αποτελέσει καταλύτη στην αλλαγή των ισορροπιών στο παγκόσμιο ενεργειακό «γίγνεσθαι».
Για τον OPEC και τους εταίρους του, η αποχώρηση θα αποδυναμώσει την ικανότητά τους να διαχειρίζονται τις τιμές του πετρελαίου μέσω προσαρμογών στην προσφορά, ενώ θα αναδείξει τα ΗΑΕ ως έναν απρόβλεπτο παίκτη- και μάλιστα έναν παίκτη που εδώ και καιρό δυσανασχετούσε με τους περιορισμούς των ποσοστώσεων του OPEC - σε μια περίοδο πρωτοφανούς αναταραχής στην παγκόσμια αγορά.
Βραχυπρόθεσμα, η παραγωγή των ΗΑΕ και των υπόλοιπων χωρών του Κόλπου έχει περιοριστεί δραστικά λόγω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που έχει αφήσει την παγκόσμια αγορά σε κατάσταση έντονης έλλειψης προσφοράς και έχει καταστήσει ουσιαστικά άνευ σημασίας τις ποσοστώσεις του καρτέλ. Όταν όμως ενεργοποιηθεί το σενάριο ανοίγματος και πάλι των ροών πετρελαίου,η αποχώρηση των Εμιράτων ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για νέα μάχη μεριδίων αγοράς και έναν νέο κύκλο πολέμου τιμών. Ήδη, όπως επισημαίνει το Bloomberg σε σχετικό του άρθρο αξιωματούχοι έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι σχεδιάζουν αύξηση της παραγωγής.
Την ίδια στιγμή, πάντως, αρκετοί αξιωματούχοι κρατών-μελών του ΟΠΕΚ+ δήλωσαν ότι δεν αναμένουν άμεσα ένα κύμα αποχωρήσεων μετά την κίνηση των ΗΑΕ.
Ωστόσο, η αποχώρηση ενός από τα πιο επιδραστικά μέλη της ομάδας θα εγείρει ευρύτερα ερωτήματα. Η ισχύς του ΟΠΕΚ έχει διαβρωθεί τα τελευταία χρόνια, καθώς νέα παραγωγή κατέκλυσε την αγορά, ιδιαίτερα από το αμερικανικό σχιστολιθικό πετρέλαιο. Η Σαουδική Αραβία, που έχει παρουσιαστεί ως θεματοφύλακας της παγκόσμιας αγοράς, δυσκολεύεται να συγκρατήσει τα μέλη που υπερπαράγουν, ενώ η ομάδα έχει ήδη δει μια σταδιακή αποχώρηση μικρότερων μελών την τελευταία δεκαετία.
O πόλεμος του Ιράν επιτάχυνε τις εξελίξεις
Σύμφωνα με το Bloomberg, η απόφαση των ΗΑΕ είχε αρχίσει να διαμορφώνεται εδώ και χρόνια, ήδη από τις αρχές της δεκαετίας, όταν οι αναταράξεις που προκάλεσε η πανδημία της Covid-19 αποκάλυψαν βαθιές διαφωνίες ανάμεσα στο Άμπου Ντάμπι και το Ριάντ γύρω από την στρατηγική για το πετρέλαιο.
Οι διαφωνίες αντανακλούσαν μια σύγκρουση διαφορετικών στρατηγικών. Από τη μία πλευρά, τα ΗΑΕ ήθελαν να αξιοποιήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τα αποθέματα υδρογονανθράκων τους πριν η ενεργειακή μετάβαση αλλάξει οριστικά το παγκόσμιο ενεργειακό μοντέλο. Από την άλλη, η Σαουδική Αραβία προτιμούσε μια πιο προσεκτική διαχείριση της παραγωγής και των τιμών του αργού. Η αντιπαράθεση αυτή συνδέεται και με τον ανταγωνισμό των δύο χωρών για τον ρόλο του επιχειρηματικού κέντρου της Μέσης Ανατολής αλλά και για την πολιτική επιρροή στην περιοχή.
Έχοντας επενδύσει δισεκατομμύρια σε νέα παραγωγική ικανότητα, τα ΗΑΕ επιδίωκαν να αυξήσουν την παραγωγή ώστε να αποσβέσουν τις επενδύσεις τους. Η χώρα ξεπέρασε επανειλημμένα τα όρια παραγωγής που της είχαν επιβληθεί, προκαλώντας ακόμη και δημόσια επίπληξη από τη Σαουδική Αραβία. Το Άμπου Ντάμπι είχε αφήσει κατά καιρούς να εννοηθεί ότι θα μπορούσε να αποχωρήσει από τη συμμαχία, χωρίς όμως να προχωρήσει τελικά σε αυτή την κίνηση.
Η προετοιμασία για αποχώρηση επιταχύνθηκε προς το τέλος του περασμένου έτους. Αυτό που τελικά οδήγησε στο σημείο καμπής ήταν ο πόλεμος στο Ιράν,
Η επόμενη ημέρα
Πλέον, η ευθύνη εξισορρόπησης προσφοράς και ζήτησης στο μέλλον θα πέσει σε έναν ολοένα μικρότερο κύκλο χωρών της συμμαχίας OPEK+, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία και τη Ρωσία. Ενώ το Ριάντ έχει επωμιστεί το βάρος των μελλοντικών προσαρμογών προσφοράς, οι επόμενες μεγαλύτερες χώρες της συμμαχίας, όπως το Ιράκ, το Καζακστάν και η Ρωσία, έχουν δείξει πολύ λιγότερο αξιόπιστη δέσμευση από το βασίλειο.
Η πραγματική δοκιμασία της εναπομείνασας ισχύος του OPEC θα έρθει την επόμενη φορά που θα αναγκαστεί να παρέμβει. Οι συνέπειες του πολέμου στο Ιράν σημαίνουν ότι η αγορά θα χρειαστεί όλο το διαθέσιμο πετρέλαιο για αρκετό καιρό ακόμη, ακόμη και μετά το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ.
