Από το Παρίσι και τη Ρώμη έως τη Μαδρίτη και τα Τίρανα, οι διαδηλώσεις πληθαίνουν, οι κοινωνικές εντάσεις οξύνονται και η δυσαρέσκεια αποκτά ολοένα και πιο ορατή πολιτική διάσταση. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για ένα ενιαίο κύμα διαμαρτυρίας, ούτε για μια κοινή εξέγερση με συγκεκριμένο ιδεολογικό πρόσημο. Οι Ευρωπαίοι διαδηλώνουν για διαφορετικά πράγματα, με διαφορετικές διεκδικήσεις και απέναντι σε διαφορετικές κυβερνήσεις.
Αυτό που τους φέρνει, όμως, στους δρόμους είναι μια κοινή αίσθηση ότι οι οικονομικές και πολιτικές επιλογές δεν απαντούν στις πιέσεις που αντιμετωπίζουν στην καθημερινότητά τους.
Στη Γαλλία η οργή ξεκινά από την υποβάθμιση της δημόσιας εκπαίδευσης, στην Ιταλία από τους χαμηλούς μισθούς και την αποδυνάμωση της κοινωνικής προστασίας, ενώ στην Ισπανία η στεγαστική κρίση στερεί από μια ολόκληρη γενιά τη δυνατότητα να αποκτήσει αυτονομία. Την ίδια στιγμή στην Αλβανία, η διαφθορά και η απουσία λογοδοσίας τροφοδοτούν την αμφισβήτηση της πολιτικής εξουσίας.
Το ευρωπαϊκό τοπίο των κινητοποιήσεων δεν έχει ενιαίο κέντρο, έχει όμως πολλαπλά σημεία ανάφλεξης. Και αυτό ακριβώς είναι που το καθιστά πολιτικά σημαντικό, καθώς η δυσαρέσκεια δεν περιορίζεται σε έναν κοινωνικό κλάδο, μια ηλικιακή ομάδα ή μια συγκεκριμένη οικονομική διεκδίκηση. Διαπερνά διαφορετικά στρώματα της κοινωνίας και αποτυπώνει την απόσταση ανάμεσα στις κυβερνητικές προτεραιότητες και στις προσδοκίες των πολιτών.
Η συγκυρία αποκτά πρόσθετη βαρύτητα καθώς ορισμένες από τις χώρες που βρίσκονται στο επίκεντρο των κινητοποιήσεων πλησιάζουν σε κρίσιμες εκλογικές αναμετρήσεις. Η Γαλλία οδεύει προς τις προεδρικές εκλογές του Απριλίου 2027, ενώ στην Ισπανία έχουν προκηρυχθεί πρόωρες εκλογές για τις 29 Νοεμβρίου 2026.
Οι κάλπες, οι κυβερνητικές αντιδράσεις και η δυνατότητα των κοινωνικών κινημάτων να μετατρέψουν την οργή σε συγκεκριμένα αιτήματα, θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό την πολιτική συνέχεια συνολικά στην ευρωπαϊκή ήπειρο.
Το μήνυμα και στις Βρυξέλλες
Οι διαδηλώσεις δεν απευθύνονται μόνο στις εθνικές κυβερνήσεις, αλλά το μήνυμά τους φτάνει και στις Βρυξέλλες, σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Ένωση καλείται να αποφασίσει πώς θα κατανείμει τους πόρους της επόμενης δημοσιονομικής περιόδου και ποιες ανάγκες θα βρεθούν στην κορυφή των προτεραιοτήτων της.
Η σύγκλιση ανάμεσα στις στρατηγικές επιλογές της ΕΕ και των πραγματικών αναγκών των ευρωπαίων πολιτών σε κρίσιμα ζητήματα όπως είναι η παιδεία, η στέγη, η ακρίβεια, είναι πιο επείγουσα από ποτέ…
Νώντας Βλάχος
