Σε νέα εποχή περνά η ελληνική αεράμυνα, καθώς Ελλάδα και Ισραήλ υπέγραψαν σήμερα στο Τελ Αβίβ τη διακρατική συμφωνία για την ανάπτυξη της «Ασπίδας του Αχιλλέα», ενός ολοκληρωμένου πολυεπίπεδου συστήματος που φιλοδοξεί να δημιουργήσει μια ενιαία ομπρέλα προστασίας απέναντι σε αεροσκάφη, drones, πυραύλους cruise, ρουκέτες και βαλλιστικούς πυραύλους.
Ο συνολικός προϋπολογισμός του προγράμματος ανέρχεται σε 3,035 δισ. ευρώ, ενώ η υλοποίησή του περνά πλέον άμεσα στη φάση της εκτέλεσης. Η συμφωνία προβλέπει παράλληλα ισχυρό ελληνικό βιομηχανικό αποτύπωμα, με τη συμμετοχή της εγχώριας αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας να ξεπερνά το 25%, δηλαδή περίπου 750 εκατ. ευρώ.
Τη συμφωνία από ελληνικής πλευράς υπέγραψε ο Γενικός Διευθυντής Αμυντικών Εξοπλισμών και Επενδύσεων, υποστράτηγος Ιωάννης Μπούρας, ενώ από την ισραηλινή πλευρά υπέγραψε ο Γενικός Διευθυντής του υπουργείου Άμυνας, Amir Baram, παρουσία υψηλόβαθμων αξιωματούχων και εκπροσώπων των ισραηλινών αμυντικών εταιρειών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα.
Η συμφωνία αποτελεί το αποτέλεσμα σχεδόν τριών ετών διαπραγματεύσεων και τεχνικών συζητήσεων. Μετά την υπογραφή, οι ισραηλινές εταιρείες IAI, Rafael και ELTA Systems περνούν στην επόμενη φάση, με την έναρξη των επιμέρους έργων και παραγγελιών. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, ο Ελληνικός Θόλος αναμένεται να έχει ολοκληρωθεί επιχειρησιακά σε 35 μήνες, με τις παραδόσεις να πραγματοποιούνται σταδιακά.
Δεν είναι ένα όπλο – είναι ένα ενιαίο δίκτυο
Το σημαντικότερο στοιχείο της «Ασπίδας του Αχιλλέα» είναι ότι δεν πρόκειται για την αγορά ενός ακόμη αντιαεροπορικού συστήματος. Πρόκειται για τη δημιουργία ενός δικτυοκεντρικού συστήματος αεράμυνας, στο οποίο ραντάρ, αισθητήρες, κέντρα διοίκησης και διαφορετικά όπλα αναχαίτισης θα λειτουργούν ως ένα ενιαίο σύνολο.
Στην κορυφή της αρχιτεκτονικής θα βρίσκεται το ενιαίο Σύστημα Διοίκησης και Ελέγχου (C2), το οποίο θα συγκεντρώνει τις πληροφορίες από τους αισθητήρες, θα αξιολογεί τις απειλές και θα επιτρέπει την επιλογή του κατάλληλου μέσου αναχαίτισης. Έτσι, η ελληνική αεράμυνα επιχειρεί να περάσει από τη λογική των ξεχωριστών συστοιχιών σε ένα ενιαίο δίκτυο.
Η νέα αρχιτεκτονική θα πρέπει επίσης να μπορεί να διασυνδέεται με τα υπόλοιπα σύγχρονα μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων, από τα F-35 και τα F-16 Viper μέχρι τις φρεγάτες FDI και τα μη επανδρωμένα συστήματα, ώστε να δημιουργείται κοινή επιχειρησιακή εικόνα.
Τα βασικά όπλα της «Ασπίδας του Αχιλλέα»
Στον πυρήνα του ελληνικού Θόλου βρίσκονται τρία βασικά ισραηλινά συστήματα: David’s Sling, Barak MX και SPYDER, τα οποία συμπληρώνονται από τα ραντάρ ELM-2084, το ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου και πρόσθετες δυνατότητες αντι-drone και ηλεκτρονικού πολέμου.
David’s Sling – Η ανώτερη ζώνη
Το David’s Sling αποτελεί το ανώτερο επίπεδο της νέας αρχιτεκτονικής και προορίζεται για την αντιμετώπιση απαιτητικών πυραυλικών απειλών. Το σύστημα χρησιμοποιεί τον αναχαιτιστή Stunner, ενώ στη διεθνή διαμόρφωση συνδέεται και με τον SkyCeptor.
Ο ρόλος του είναι κυρίως η αντιμετώπιση τακτικών βαλλιστικών πυραύλων και πυραύλων cruise, καθώς και άλλων στόχων υψηλής ταχύτητας. Έτσι, το David’s Sling θα λειτουργεί στο ανώτερο επίπεδο της ελληνικής πολυεπίπεδης άμυνας, συμπληρώνοντας τις υφιστάμενες δυνατότητες μεγαλύτερου βεληνεκούς.
Barak MX – Η μεσαία ζώνη
Το Barak MX της Israel Aerospace Industries αποτελεί το μεσαίο επίπεδο της «Ασπίδας». Πρόκειται για δικτυοκεντρικό σύστημα που μπορεί να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τύπους αναχαιτιστών, ώστε να προσαρμόζεται στην εκάστοτε απειλή.
Η οικογένεια των αναχαιτιστών περιλαμβάνει τις εκδόσεις BARAK SR, MR, LR και ER, με δημοσιευμένες εμβέλειες περίπου 15, 35, 70 και 150 χιλιομέτρων, αντίστοιχα. Η αρθρωτή αρχιτεκτονική επιτρέπει σε διαφορετικές μονάδες να λειτουργούν ως ενιαίο δίκτυο.
SPYDER – Η χαμηλότερη ζώνη
Στο χαμηλότερο επίπεδο της νέας αρχιτεκτονικής βρίσκεται το SPYDER της Rafael. Η διαμόρφωση SPYDER All-in-One συγκεντρώνει τις λειτουργίες του συστήματος σε όχημα 8x8 και έχει σχεδιαστεί για την αντιμετώπιση απειλών μικρότερου και μεσαίου βεληνεκούς.
Το SPYDER μπορεί να αντιμετωπίζει μαχητικά αεροσκάφη, ελικόπτερα, UAVs, πυραύλους cruise και κατευθυνόμενα πυρομαχικά ακριβείας, λειτουργώντας ως σημαντικό στρώμα προστασίας κάτω από τα συστήματα μεγαλύτερου βεληνεκούς.
Τα ραντάρ ELM-2084
Κρίσιμος κρίκος της «Ασπίδας» είναι τα ELM-2084 MMR της ELTA Systems. Πρόκειται για κινητά 3D ραντάρ AESA πολλαπλών αποστολών, τα οποία μπορούν να εντοπίζουν και να παρακολουθούν διαφορετικούς τύπους εναέριων στόχων, από UAVs έως τακτικούς βαλλιστικούς πυραύλους.
Τα δεδομένα των ραντάρ θα διοχετεύονται στο ενιαίο σύστημα διοίκησης και ελέγχου, επιτρέποντας την αξιολόγηση της απειλής και την επιλογή του κατάλληλου αναχαιτιστικού μέσου.
Η «ασπίδα» απέναντι στα drones
Το πρόγραμμα δεν περιορίζεται στους πυραύλους. Η αντιμετώπιση των drones αποτελεί ξεχωριστό σκέλος της νέας αρχιτεκτονικής, καθώς τα μη επανδρωμένα συστήματα έχουν εξελιχθεί σε μία από τις σημαντικότερες απειλές στο σύγχρονο πεδίο επιχειρήσεων.
Παράλληλα με το βασικό πρόγραμμα υπεγράφη συμπληρωματική συμφωνία ύψους 26 εκατ. ευρώ για συστήματα Drone Dome της Rafael, τα οποία προορίζονται για την προστασία κρίσιμων και στρατηγικών εγκαταστάσεων από UAVs.
Στην αντι-drone και ηλεκτρονική άμυνα εντάσσεται επίσης η ελληνική τεχνολογία «Κένταυρος», η οποία έχει ήδη δοκιμαστεί επιχειρησιακά και έχει διασυνδεθεί με ισραηλινά συστήματα. Η λογική είναι να αντιμετωπίζονται όσο το δυνατόν περισσότερες απειλές με ηλεκτρονικά μέσα, χωρίς να απαιτείται κάθε φορά η χρήση ενός ακριβού πυραύλου αναχαίτισης.
Από τον εντοπισμό στην αναχαίτιση
Η επιχειρησιακή φιλοσοφία του νέου συστήματος είναι η δημιουργία διαδοχικών ζωνών προστασίας. Ένας στόχος εντοπίζεται από τα ραντάρ, μεταδίδεται στο κέντρο διοίκησης και αξιολογείται ανάλογα με τον τύπο, την ταχύτητα και την κατεύθυνσή του.
Στη συνέχεια το σύστημα επιλέγει το καταλληλότερο μέσο αντιμετώπισης. Ένας βαλλιστικός πύραυλος μπορεί να αντιμετωπιστεί στο ανώτερο επίπεδο από το David’s Sling, ενώ άλλες εναέριες απειλές μπορούν να αναλάβουν τα Barak MX ή SPYDER. Τα drones μπορούν να αντιμετωπιστούν από ειδικά αντι-drone συστήματα ή μέσα ηλεκτρονικού πολέμου.
Αυτή ακριβώς η διασύνδεση αποτελεί και τη βασική διαφορά της «Ασπίδας του Αχιλλέα» από μια απλή αγορά αντιαεροπορικών συστημάτων: το ζητούμενο είναι να λειτουργούν όλα ως ένα όπλο, μέσω ενός κοινού δικτύου διοίκησης και ελέγχου.
3,035 δισ. ευρώ και ελληνική αμυντική βιομηχανία
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στο ελληνικό αποτύπωμα του προγράμματος. Η συμφωνία προβλέπει συμμετοχή της ελληνικής αμυντικής και τεχνολογικής βιομηχανίας άνω του 25%, με το υπουργείο Εθνικής Άμυνας να υπολογίζει το ελληνικό έργο περίπου στα 750 εκατ. ευρώ.
Στο πρόγραμμα συμμετέχουν ήδη 19 ελληνικές εταιρείες, ενώ ο σχεδιασμός προβλέπει τη δημιουργία παραγωγικής βάσης στην Ελλάδα και δυνατότητες μελλοντικών εξαγωγών. Η ελληνική συμμετοχή δεν περιορίζεται επομένως στην υποστήριξη των συστημάτων, αλλά συνδέεται με παραγωγή, μεταφορά τεχνογνωσίας και ανάπτυξη τεχνολογικών δυνατοτήτων.
Σύμφωνα με το πρόγραμμα, η Ελλάδα θα αποκτήσει παράλληλα σημαντικό τμήμα της αρχιτεκτονικής διοίκησης και ελέγχου, με προβλέψεις για μεταφορά τεχνογνωσίας και πηγαίου κώδικα στο σύστημα C2.
Το μεγάλο στοίχημα της «Ατζέντας 2030»
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» αποτελεί κεντρικό κομμάτι της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030» του υπουργείου Εθνικής Άμυνας. Ο Νίκος Δένδιας έχει χαρακτηρίσει τη δημιουργία της νέας αρχιτεκτονικής αναγκαία απάντηση στις αλλαγές που έχουν προκαλέσει οι σύγχρονες συγκρούσεις, με την εξάπλωση των drones, των βαλλιστικών πυραύλων, των κυβερνοαπειλών και των υβριδικών μορφών πολέμου.
Για την Ελλάδα, το στοίχημα είναι διπλό. Αφενός να δημιουργηθεί ένας ενιαίος και πολυεπίπεδος θόλος προστασίας που θα μπορεί να αντιμετωπίζει διαφορετικές απειλές και αφετέρου να αποκτήσει η εγχώρια αμυντική βιομηχανία μόνιμη θέση στην παραγωγή και υποστήριξη των νέων συστημάτων.
Η «Ασπίδα του Αχιλλέα» επομένως δεν είναι απλώς ένα νέο εξοπλιστικό πρόγραμμα. Είναι η προσπάθεια να αλλάξει συνολικά ο τρόπος με τον οποίο οργανώνεται η ελληνική αεράμυνα, με επίκεντρο τη δικτύωση αισθητήρων, όπλων, ηλεκτρονικού πολέμου και διοίκησης και ελέγχου σε ένα ενιαίο επιχειρησιακό σύστημα.
Ο Θόλος αποτελεί κεντρικό τμήμα της μεταρρύθμισης «Ατζέντα 2030», για την αναγκαιότητα της οποίας ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, επισήμανε: «Βρισκόμαστε σε εποχή ριζικών αλλαγών. Οι σύγχρονες συγκρούσεις έχουν ήδη μεταβάλει τις παραμέτρους της στρατιωτικής άμυνας και αποτροπής. Η τεχνολογία, οι βαλλιστικοί πύραυλοι, οι δορυφορικές επικοινωνίες, τα μη επανδρωμένα συστήματα, οι κυβερνοαπειλές, οι υβριδικές μορφές πολέμου και η διασύνδεση των πεδίων επιχειρήσεων έχουν καταστήσει από καιρού τα προϋπάρχοντα δόγματα Άμυνας παντελώς ανεδαφικά. Με αυτό ακριβώς το σκεπτικό προχωράμε στη συνολική και εκ θεμελίων μεταρρύθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων, με απόλυτη επίγνωση και συναίσθηση των δυσλειτουργιών και αγκυλώσεων του χθες. Η Ελλάδα είναι η πρώτη χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης που υιοθετεί παρόμοιο σύστημα.Η ταχεία αλλαγή των πάντων είναι ο απαραίτητος όρος της εθνικής επιβίωσης απέναντι στον αναθεωρητισμό και τη διαρκώς διευρυνόμενη απειλή».
