Νέα τουρκική πρόκληση στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Άγκυρα να επαναφέρει στο προσκήνιο τις διεκδικήσεις της με αφορμή την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου. Η Τουρκία ζητά «προηγούμενη ενημέρωση και συντονισμό» πριν από τις έρευνες και τις εργασίες πόντισης του καλωδίου, επιχειρώντας ουσιαστικά να αποκτήσει λόγο σε ένα έργο που αφορά την ενεργειακή διασύνδεση της Ευρώπης.
Η τουρκική πλευρά, που μένει εκτός από το συγκεκριμένο project και επιχειρεί με κάθε τρόπο να μπει σε αυτό, υποστηρίζει ότι δεν αντιτίθεται στην ανάπτυξη υποθαλάσσιων καλωδίων ούτε επιδιώκει να εμποδίσει διεθνείς υποδομές. Ωστόσο, επιμένει ότι σε θαλάσσιες περιοχές τις οποίες θεωρεί ότι εμπίπτουν «στη δική της δικαιοδοσία} θα πρέπει να προηγείται επικοινωνία μέσω της διπλωματικής οδού, ώστε να υπάρξει, όπως υποστηρίζει, «συντονισμός» και να αποφευχθεί επικάλυψη δραστηριοτήτων.
Πίσω από τη συγκεκριμένη θέση βρίσκεται η πάγια τουρκική αμφισβήτηση των θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο. Η Άγκυρα συνδέει την απαίτησή της με τις δικές της αξιώσεις επί της υφαλοκρηπίδας, επιχειρώντας να διαμορφώσει ένα προηγούμενο σύμφωνα με το οποίο μεγάλα ενεργειακά έργα στην περιοχή δεν θα μπορούν να υλοποιούνται χωρίς προηγούμενη τουρκική ενημέρωση και συνεννόηση.
Η Αθήνα, ωστόσο, απορρίπτει την τουρκική απαίτηση. Ο υφυπουργός Εξωτερικών Τάσος Χατζηβασιλείου τόνισε ότι, με βάση το Διεθνές Δίκαιο, δεν απαιτείται άδεια από την Τουρκία για την πόντιση του καλωδίου και ξεκαθάρισε ότι ο σχεδιασμός για το έργο συνεχίζεται κανονικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης, ο οποίος υπογράμμισε ότι η Ελλάδα θα κινηθεί με βάση το Διεθνές Δίκαιο και το Δίκαιο της Θάλασσας, επισημαίνοντας ότι η ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας-Κύπρου θα προχωρήσει σύμφωνα με τον σχεδιασμό.
Στο επίκεντρο το Great Sea Interconnector
Η νέα αντιπαράθεση έρχεται σε μια κρίσιμη στιγμή για το Great Sea Interconnector, καθώς το έργο έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά την είσοδο της γαλλικής Meridiam. Η γαλλική συμμετοχή έχει ενισχύσει το χρηματοδοτικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα της διασύνδεσης και θεωρείται παράγοντας που προσδίδει μεγαλύτερη ευρωπαϊκή βαρύτητα στο έργο.
Παράλληλα, πλησιάζει η επανέναρξη των εργασιών στη θαλάσσια διαδρομή του καλωδίου. Σύμφωνα με τις τελευταίες πληροφορίες, αναμένεται η έκδοση NAVTEX προκειμένου να επαναρχίσουν οι βυθομετρήσεις από γαλλικό ερευνητικό σκάφος.
Αυτό είναι και το σημείο στο οποίο αναμένεται να δοκιμαστούν στην πράξη οι τουρκικές προθέσεις. Η επανέναρξη των ερευνών και στη συνέχεια η πόντιση του καλωδίου θα πραγματοποιηθούν σε μια περιοχή όπου η Άγκυρα επιχειρεί να συνδέσει τις δικές της διεκδικήσεις με την παρουσία και τη δραστηριότητα ξένων πλοίων.
Νέο τεστ για Αθήνα και Άγκυρα
Το ζήτημα αποκτά έτσι ευρύτερη γεωπολιτική διάσταση. Δεν πρόκειται πλέον μόνο για ένα ενεργειακό έργο, αλλά για μια νέα δοκιμασία των ορίων που θέτει κάθε πλευρά στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η Αθήνα έχει διαμηνύσει ότι δεν πρόκειται να δεχθεί τουρκική έγκριση για την υλοποίηση του έργου, ενώ η Άγκυρα επαναφέρει με αφορμή το καλώδιο τις αξιώσεις της για δικαιοδοσία σε θαλάσσιες περιοχές. Η εξέλιξη δημιουργεί ένα νέο πεδίο αντιπαράθεσης, σε μια περίοδο κατά την οποία Ελλάδα και Τουρκία επιχειρούν ταυτόχρονα να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται κρίσιμο. Η έκδοση των σχετικών NAVTEX, η έναρξη των ερευνών και η παρουσία των ερευνητικών πλοίων στην περιοχή θα δείξουν εάν η τουρκική απαίτηση θα παραμείνει σε επίπεδο δηλώσεων ή εάν η Άγκυρα θα επιχειρήσει να την επιβάλει στην πράξη.
Σε κάθε περίπτωση, το καλώδιο Ελλάδας-Κύπρου βρίσκεται πλέον ξανά στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης στην Ανατολική Μεσόγειο, με την Αθήνα να επιμένει ότι το έργο θα προχωρήσει βάσει του Διεθνούς Δικαίου και την Άγκυρα να επιχειρεί να κατοχυρώσει ρόλο στις εξελίξεις.
