Η Ευρωπαϊκή Ένωση αναμένει ανάπτυξη μόλις 1,1% για το 2026, ωστόσο η οικονομική αυτή προοπτική βρίσκεται υπό άμεση απειλή. Σύμφωνα με ανάλυση της Triodos Bank, οι επιπτώσεις από τα ακραία καιρικά φαινόμενα ενδέχεται να εξαφανίσουν σχεδόν εξ ολοκλήρου την προσδοκώμενη ανάπτυξη.
Το πλήγμα είναι εκτεταμένο, καθώς η Ευρώπη έχει βιώσει ήδη πέντε κύματα καύσωνα κατά τη διάρκεια του φετινού καλοκαιριού, με θερμοκρασίες που τοπικά ξεπέρασαν τους 45 βαθμούς Κελσίου.
Η έλλειψη νερού δεν περιορίζεται σε έναν τομέα, αλλά δημιουργεί αλυσιδωτές επιπτώσεις σε υποδομές και παραγωγικές δραστηριότητες. Ειδικότερα, πλήττονται:
-
Ηλεκτρική ενέργεια: Περιορίζεται η παραγωγή των υδροηλεκτρικών μονάδων και δυσχεραίνεται η λειτουργία πυρηνικών σταθμών λόγω έλλειψης νερού ψύξης.
-
Γεωργία και τρόφιμα: Η ζέστη και η ξηρασία συμπιέζουν τις αποδόσεις, εντείνοντας τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων.
-
Μεταφορές και βιομηχανία: Η υποχώρηση της στάθμης των ποταμών δυσκολεύει τη διακίνηση πρώτων υλών.
-
Τουρισμός: Οι υψηλές θερμοκρασίες αναγκάζουν σε αλλαγές περιόδων και προορισμών, κυρίως στη Νότια Ευρώπη.
-
Ασφαλιστική αγορά: Οι καταστροφικές πυρκαγιές ανεβάζουν το κόστος κάλυψης και τις αποζημιώσεις.
-
Δημόσια οικονομικά: Αυξάνονται οι κρατικές δαπάνες για πυρόσβεση, αποκαταστάσεις και έργα προσαρμογής.
Στη Γαλλία, η παραγωγή των πυρηνικών σταθμών επηρεάστηκε από τις υψηλές θερμοκρασίες των ποταμών, ενώ στη Ρουμανία και την Ουγγαρία η χαμηλή στάθμη του Δούναβη οδήγησε σε αναστολή λειτουργίας αντιδραστήρων. Ο σταθμός Cernavodă στη Ρουμανία καλύπτει το 20% των εγχώριων αναγκών, ενώ ο Paks στην Ουγγαρία αγγίζει το 40%.
Στη νότια Νορβηγία, τα υδατικά αποθέματα για υδροηλεκτρική παραγωγή υποχώρησαν στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας δεκαετίας, ενώ στην Ιταλία η αντίστοιχη παραγωγή τον Ιούλιο κατέγραψε αρνητικό ρεκόρ δεκαετίας. Η απώλεια της φθηνής υδροηλεκτρικής ενέργειας στρέφει την αγορά στο ακριβότερο φυσικό αέριο.
Εάν δεν επιστρέψουν οι βροχοπτώσεις, το πρόβλημα μπορεί να μεταφερθεί άμεσα στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας.
Στον αγροτικό τομέα, η Γαλλία οδεύει προς τη χειρότερη συγκομιδή καλαμποκιού από το 1980, με τις αποδόσεις μειωμένες κατά 20% σε σύγκριση με πέρυσι. Παράλληλα, η ξηρασία πλήττει καλλιέργειες στις ΗΠΑ και την Αυστραλία, επιβαρύνοντας τις παγκόσμιες προμήθειες.
Την ίδια στιγμή, η χαμηλή στάθμη του Δούναβη δυσκολεύει τις εναλλακτικές διαδρομές για τα ουκρανικά σιτηρά, ενώ ο πόλεμος Ρωσίας-Ουκρανίας συντηρεί την αβεβαιότητα στη Μαύρη Θάλασσα.
Σημαντικό είναι και το μέγεθος των καταστροφών από τις πυρκαγιές, καθώς έχουν ήδη καεί περισσότερα από 5.500 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην ΕΕ—έκταση τριπλάσια από το Λονδίνο. Στη Γαλλία, η Morningstar DBRS εκτιμά τις οικονομικές απώλειες μεταξύ 10 και 15 δισεκατομμυρίων ευρώ.
Το φετινό καλοκαίρι λειτουργεί ως προειδοποίηση όχι μόνο για το πόσο ζεστή μπορεί να γίνει η Ευρώπη, αλλά και για το πόσο ακριβή μπορεί να γίνει η προσαρμογή της οικονομίας της.
Η αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτεί διαφοροποίηση των πηγών ενέργειας, εναλλακτικά σιδηροδρομικά και οδικά δίκτυα για την αποσυμφόρηση των ποτάμιων μεταφορών, καλλιέργειες ανθεκτικές στην ανυδρία και επενδύσεις στην άρδευση. Ωστόσο, η απαίτηση για κεφάλαια συμπίπτει με αυξημένες πιέσεις στους κρατικούς προϋπολογισμούς για την άμυνα και την πράσινη μετάβαση.
