Περιορισμένα είναι τα περιθώρια παρέμβασης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη στήριξη της Γαλλίας απέναντι στις πιέσεις των αγορών ομολόγων, καθώς η αναζωπύρωση του πληθωρισμού και η άνοδος του ενεργειακού κόστους δυσκολεύουν την άσκηση της νομισματικής πολιτικής. Ο πρώην πρόεδρος της ΕΚΤ, Μάριο Ντράγκι, προειδοποιεί ότι οι σημερινές συνθήκες διαφέρουν ουσιαστικά από εκείνες της κρίσης δημόσιου χρέους της Ευρωζώνης, όταν η κεντρική τράπεζα διέθετε μεγαλύτερα περιθώρια για παρεμβάσεις.
«Το κατώφλι για παρέμβαση είναι υψηλό», δήλωσε ο Ντράγκι, μιλώντας σε οικονομικό φόρουμ στο Νέο Δελχί, υπογραμμίζοντας ότι η ΕΚΤ δεν μπορεί να αντιμετωπίζει τις πιέσεις στις αγορές κρατικών ομολόγων ανεξάρτητα από τις ευρύτερες οικονομικές συνθήκες. Η βασική αποστολή της κεντρικής τράπεζας παραμένει η διασφάλιση της σταθερότητας των τιμών, γεγονός που περιορίζει τη δυνατότητα ενεργοποίησης μηχανισμών στήριξης όταν ο πληθωρισμός κινείται ανοδικά.
Η παρέμβαση του πρώην επικεφαλής της ΕΚΤ έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η Γαλλία βρίσκεται στο επίκεντρο των ανησυχιών των επενδυτών για τη δημοσιονομική της κατάσταση. Το υψηλό έλλειμμα, η δυσκολία επίτευξης πολιτικής συναίνεσης και η αβεβαιότητα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027 εντείνουν τις πιέσεις στα γαλλικά κρατικά ομόλογα, αυξάνοντας το κόστος δανεισμού της δεύτερης μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρωζώνης.
Γιατί δυσκολεύει η παρέμβαση της ΕΚΤ
Ο Ντράγκι συνέκρινε το σημερινό περιβάλλον με εκείνο της κρίσης δημόσιου χρέους, επισημαίνοντας ότι τότε η Ευρωζώνη αντιμετώπιζε κυρίως αποπληθωριστικές πιέσεις ή πληθωρισμό που βρισκόταν μόλις λίγο πάνω από το μηδέν. Σε εκείνες τις συνθήκες, η ΕΚΤ μπορούσε να αναπτύξει πιο ευέλικτα εργαλεία για να αποτρέψει μια ανεξέλεγκτη αύξηση του κόστους δανεισμού των κρατών-μελών.
Σήμερα, αντίθετα, η άνοδος των τιμών και οι πιέσεις από την ενέργεια περιπλέκουν τις αποφάσεις της νομισματικής πολιτικής. Μια παρέμβαση για την υποχώρηση των αποδόσεων των ομολόγων θα πρέπει να αξιολογηθεί σε συνάρτηση με τον κίνδυνο να υπονομευθεί η προσπάθεια συγκράτησης του πληθωρισμού.
Η τοποθέτηση του Ντράγκι αναδεικνύει ότι η προστασία των κρατών-μελών από τις πιέσεις των αγορών δεν αποτελεί αυτόματη διαδικασία. Η ΕΚΤ διαθέτει εργαλεία για να αντιμετωπίσει αδικαιολόγητες και αποδιοργανωτικές κινήσεις στις αγορές, ωστόσο η χρήση τους υπόκειται σε συγκεκριμένες προϋποθέσεις και δεν υποκαθιστά την ανάγκη για αξιόπιστη δημοσιονομική πολιτική.
Στο στόχαστρο των αγορών η Γαλλία
Η γαλλική αγορά ομολόγων βρίσκεται υπό πίεση, καθώς οι επενδυτές αμφισβητούν την ικανότητα του Παρισιού να περιορίσει το δημοσιονομικό έλλειμμα μέσα σε ένα περιβάλλον πολιτικής αστάθειας. Οι ανησυχίες εντείνονται ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027, καθώς η πολιτική αντιπαράθεση δυσχεραίνει τη διαμόρφωση ενός σταθερού σχεδίου δημοσιονομικής προσαρμογής.
Η απόδοση του γαλλικού δεκαετούς ομολόγου έχει αυξηθεί κατά σχεδόν 80 μονάδες βάσης από τις αρχές Σεπτεμβρίου, προσεγγίζοντας το 5%, επίπεδο που αποτελεί υψηλό από τον Ιούλιο του 2002. Η άνοδος των αποδόσεων μεταφράζεται σε ακριβότερο δανεισμό για το γαλλικό Δημόσιο και αυξάνει το κόστος αναχρηματοδότησης του χρέους.
Παράλληλα, η Γαλλία σχεδιάζει να εκδώσει ομόλογα ύψους 340 δισ. ευρώ το 2027, προκειμένου να καλύψει τις χρηματοδοτικές ανάγκες του Δημοσίου και να αναχρηματοδοτήσει υφιστάμενες υποχρεώσεις. Η προοπτική αυτή εντείνει την ευαισθησία της αγοράς απέναντι σε κάθε ένδειξη δημοσιονομικής επιδείνωσης ή πολιτικής αβεβαιότητας.
Η δημοσιονομική προσαρμογή ως βασική διέξοδος
Το μήνυμα που εκπέμπεται από τη Φρανκφούρτη και τους ευρωπαϊκούς θεσμούς είναι ότι η αντιμετώπιση της γαλλικής κρίσης απαιτεί πρωτίστως αποφάσεις στο εσωτερικό της χώρας. Η έγκριση αξιόπιστου προϋπολογισμού και η εφαρμογή μέτρων για τη συγκράτηση του ελλείμματος θεωρούνται κρίσιμες προϋποθέσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης των επενδυτών.
Η ΕΚΤ διαθέτει τον μηχανισμό προστασίας της μετάδοσης της νομισματικής πολιτικής (Transmission Protection Instrument – TPI), ο οποίος επιτρέπει, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, αγορές κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά. Ωστόσο, η ενεργοποίησή του δεν είναι αυτόματη και συνδέεται με κριτήρια δημοσιονομικής πειθαρχίας και συμμόρφωσης με το ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Η Γαλλία βρίσκεται σε διαδικασία υπερβολικού ελλείμματος, καθώς το δημοσιονομικό της έλλειμμα υπερβαίνει το όριο του 3% του ΑΕΠ που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί κανόνες. Η απόκλιση αυτή περιπλέκει τις προϋποθέσεις για ενδεχόμενη στήριξη μέσω του TPI και ενισχύει την πίεση προς το Παρίσι να παρουσιάσει ένα αξιόπιστο σχέδιο δημοσιονομικής εξυγίανσης.
Το διακύβευμα ξεπερνά τη Γαλλία, καθώς μια παρατεταμένη αναταραχή στην αγορά ομολόγων της θα μπορούσε να επηρεάσει το κόστος δανεισμού και άλλων χωρών της Ευρωζώνης. Ωστόσο, η προειδοποίηση του Ντράγκι είναι σαφής: σε ένα περιβάλλον επίμονων πληθωριστικών πιέσεων, η ΕΚΤ δύσκολα θα μπορέσει να λειτουργήσει ως άμεσο δίχτυ ασφαλείας για κυβερνήσεις που δεν αντιμετωπίζουν τις δημοσιονομικές τους αδυναμίες.
