Η προγραμματισμένη επίσκεψη του Κινέζου προέδρου στις ΗΠΑ στις 24 Σεπτεμβρίου έρχεται σε μια περίοδο εύθραυστης εμπορικής εκεχειρίας, ενώ η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και οι αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν περιπλέκουν περαιτέρω τις σχέσεις των δύο υπερδυνάμεων.
Η συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στον Λευκό Οίκο αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα γεωπολιτικά γεγονότα του Σεπτεμβρίου. Ο Κινέζος πρόεδρος αναμένεται να επισκεφθεί την Ουάσινγκτον στις 24 Σεπτεμβρίου, χωρίς ωστόσο το Πεκίνο να έχει επιβεβαιώσει επισήμως μέχρι στιγμής την επίσκεψη.
Οι προσδοκίες για μια μεγάλη συμφωνία παραμένουν περιορισμένες. Παρά τη βελτίωση των σχέσεων μετά τον εμπορικό πόλεμο του προηγούμενου έτους, οι δύο χώρες εξακολουθούν να απέχουν σημαντικά σε ζητήματα εμπορίου, τεχνολογίας και γεωπολιτικής. Στόχος της νέας συνάντησης φαίνεται να είναι περισσότερο η διαχείριση των διαφορών παρά η επίλυσή τους.
Τη συγκυρία περιπλέκει ακόμα περισσότερο ο πόλεμος στο Ιράν. Το νέο σχέδιο των ΗΠΑ για την επιβολή δευτερογενών κυρώσεων σε επιχειρήσεις και χώρες που συνεχίζουν να συνεργάζονται με την Τεχεράνη μπορεί να επηρεάσει άμεσα την Κίνα, η οποία αποτελεί τον σημαντικότερο εμπορικό εταίρο του Ιράν.
Η Ουάσινγκτον έχει προειδοποιήσει ότι κανείς δεν θα εξαιρεθεί από το καθεστώς κυρώσεων. Ωστόσο, η επιβολή αυστηρών μέτρων σε κινεζικές τράπεζες ή επιχειρήσεις θα μπορούσε να προκαλέσει αντίποινα από το Πεκίνο και να θέσει σε κίνδυνο την εύθραυστη εμπορική συμφωνία μεταξύ των δύο χωρών.
Ο παράγοντας Ιράν
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αναμένεται να βρεθεί στην ατζέντα, αλλά δεν θεωρείται βέβαιο ότι θα αποτελέσει το κεντρικό θέμα των συνομιλιών. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να εντείνει την οικονομική πίεση στην Τεχεράνη, καθώς οι προοπτικές για μια άμεση ειρηνευτική συμφωνία παραμένουν περιορισμένες.
Κρίσιμο σημείο είναι τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου. Η διατάραξη της ναυσιπλοΐας έχει ήδη ενισχύσει τις οικονομικές πιέσεις και δημιουργεί επιπλέον κινδύνους για την παγκόσμια οικονομία.
Το Πεκίνο έχει αντιδράσει στις αμερικανικές κυρώσεις, υποστηρίζοντας ότι αντιτίθεται σε μονομερείς κυρώσεις που δεν στηρίζονται στο διεθνές δίκαιο ή σε απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ. Παράλληλα, όμως, η Ουάσινγκτον γνωρίζει ότι μια μετωπική σύγκρουση με την Κίνα για το Ιράν θα μπορούσε να έχει πολύ ευρύτερες συνέπειες.
Η Κίνα διαθέτει σημαντική οικονομική επιρροή στην Τεχεράνη, ενώ οι ΗΠΑ εξαρτώνται σε σημαντικό βαθμό από την κινεζική εφοδιαστική αλυσίδα για κρίσιμες πρώτες ύλες και ορυκτά. Έτσι, κάθε νέα κλιμάκωση στο μέτωπο των κυρώσεων δημιουργεί έναν νέο κίνδυνο για τις ήδη εύθραυστες αμερικανοκινεζικές σχέσεις.
Εμπόριο και εσωτερική πολιτική
Στο οικονομικό πεδίο, οι δύο πλευρές εξακολουθούν να επιδιώκουν την αποφυγή μιας νέας εμπορικής σύγκρουσης. Ο μέσος αμερικανικός δασμός στις κινεζικές εισαγωγές είχε διαμορφωθεί στο 36,5% τον Ιούλιο, σύμφωνα με το Κογκρέσο των ΗΠΑ, παραμένοντας πολύ υψηλότερος από τα επίπεδα πριν από την εμπορική αντιπαράθεση.
Οι δασμοί αποτελούν παράλληλα σημαντικό ζήτημα για την εσωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ. Οι αυξημένες τιμές για τους καταναλωτές έχουν αναδειχθεί σε βασικό πρόβλημα ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου, οι οποίες θα διεξαχθούν λιγότερο από έξι εβδομάδες μετά την επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ.
Η πίεση αυτή έχει ήδη οδηγήσει την αμερικανική κυβέρνηση σε κινήσεις για την αντιμετώπιση των αυξημένων τιμών σε βασικά προϊόντα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απόφαση να επιτραπούν εισαγωγές έως 300.000 τόνων βοδινού κρέατος χωρίς δασμούς, σε μια προσπάθεια να περιοριστούν οι τιμές.
Τι μπορεί να φέρει η συνάντηση
Το πιο ρεαλιστικό αποτέλεσμα της συνόδου ενδέχεται να μην είναι μια νέα μεγάλη εμπορική συμφωνία, αλλά η δημιουργία ενός σταθερότερου πλαισίου επαφών μεταξύ των δύο ηγετών. Μια συμφωνία για τακτικότερες συναντήσεις θα μπορούσε να περιορίσει τον κίνδυνο απότομων κρίσεων και να προσφέρει περισσότερο χρόνο στις δύο κυβερνήσεις για να διαπραγματεύονται τις λεπτομέρειες.
Μετά την επίσκεψη του Τραμπ στο Πεκίνο τον Μάιο, οι δύο πλευρές είχαν δεσμευθεί να επιδιώξουν μια «εποικοδομητική» σχέση και «στρατηγική σταθερότητα». Παράλληλα, είχε ανακοινωθεί η δημιουργία «Συμβουλίου Εμπορίου» και «Συμβουλίου Επενδύσεων» με στόχο την εμβάθυνση των οικονομικών σχέσεων.
Ωστόσο, αρκετές από τις συμφωνίες που ανακοινώθηκαν τότε, παραμένουν σε εκκρεμότητα. Μεταξύ αυτών βρίσκεται η συμφωνία για την αγορά αεροσκαφών της Boeing από την Κίνα, καθώς και το προτεινόμενο Συμβούλιο Εμπορίου. Η Κίνα είχε επίσης δεσμευθεί για αγορές αμερικανικών αγροτικών προϊόντων 17 δισ. δολαρίων, χωρίς όμως να έχουν αποσαφηνιστεί όλες οι λεπτομέρειες.
Η ατζέντα της συνάντησης θα επεκταθεί και στην τεχνητή νοημοσύνη, έναν από τους πλέον στρατηγικούς τομείς του ανταγωνισμού ΗΠΑ και Κίνας. Η τεχνολογία, το εμπόριο, οι κρίσιμες πρώτες ύλες και η πρόσβαση σε προηγμένα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης αποτελούν πλέον αναπόσπαστα τμήματα της ευρύτερης αντιπαράθεσης για την οικονομική και τεχνολογική πρωτοκαθεδρία.
Η επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ στην Ουάσινγκτον, επομένως, δεν αναμένεται να εξαλείψει τις βαθιές διαφορές μεταξύ των δύο χωρών. Μπορεί όμως να λειτουργήσει ως μηχανισμός αποτροπής μιας νέας απότομης κλιμάκωσης.
