Η ετήσια Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το Κράτος Δικαίου 2026 καταγράφει μια μεικτή εικόνα για την Ελλάδα, αναγνωρίζοντας βήματα προόδου σε ορισμένους τομείς, αλλά επισημαίνοντας παράλληλα σημαντικές εκκρεμότητες, κυρίως στην αντιμετώπιση της διαφθοράς, στη διαφάνεια του λόμπινγκ και στη λειτουργία ορισμένων θεσμικών μηχανισμών.
Η Κομισιόν απευθύνει τέσσερις νέες συστάσεις προς την Αθήνα, ενώ σημειώνει ότι καμία από τις αντίστοιχες συστάσεις του 2025 δεν έχει υλοποιηθεί πλήρως. Μεταξύ των βασικών παρατηρήσεων βρίσκεται η ανάγκη ενίσχυσης των διώξεων και των τελεσίδικων αποφάσεων σε υποθέσεις διαφθοράς, συμπεριλαμβανομένων περιπτώσεων υψηλού επιπέδου.
Διαφθορά και λόμπινγκ στο επίκεντρο των συστάσεων
Η πιο αυστηρή κριτική της έκθεσης αφορά τον περιορισμένο αριθμό διώξεων και καταδικαστικών αποφάσεων για υποθέσεις διαφθοράς. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι, παρά τη θέσπιση του νομικού πλαισίου για τη δημιουργία ψηφιακού μητρώου υποθέσεων διαφθοράς, το οποίο αναμένεται να λειτουργήσει από το 2027, η εικόνα των αποτελεσμάτων παραμένει ανεπαρκής.
Παράλληλα, ζητά από την Ελλάδα να ενισχύσει το πλαίσιο για την εκπροσώπηση συμφερόντων, καθώς, σύμφωνα με την έκθεση, ο αριθμός των εγγεγραμμένων λομπιστών παραμένει χαμηλός και ο ορισμός του λόμπινγκ χρειάζεται περαιτέρω αποσαφήνιση.
Στήριξη στην Ευρωπαϊκή Εισαγγελία
Κατά την παρουσίαση της έκθεσης, ο επίτροπος Δικαιοσύνης Μάικλ ΜακΓκραθ εξέφρασε τη στήριξη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο έργο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας, υπογραμμίζοντας ότι πρόκειται για ανεξάρτητο θεσμό που λειτουργεί με βάση το ευρωπαϊκό δίκαιο.
Η τοποθέτηση αυτή ήρθε μετά από ερώτηση σχετικά με τις πρόσφατες πολιτικές αντιπαραθέσεις στην Ελλάδα γύρω από τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας. Ο κ. ΜακΓκραθ τόνισε ότι όλα τα κράτη-μέλη οφείλουν να συνεργάζονται και να στηρίζουν το έργο της.
Θετικά βήματα στη Δικαιοσύνη και τα ΜΜΕ
Η έκθεση καταγράφει θετικές εξελίξεις στον χώρο της Δικαιοσύνης, όπως η ψηφιοποίηση διαδικασιών, οι παρεμβάσεις για την επιτάχυνση της απονομής δικαιοσύνης και οι αλλαγές στον δικαστικό χάρτη. Ωστόσο, επισημαίνει ότι οι καθυστερήσεις παραμένουν σημαντικό πρόβλημα, με τον χρόνο εκδίκασης αστικών και εμπορικών υποθέσεων πρώτου βαθμού να εξακολουθεί να είναι από τους υψηλότερους στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Στον τομέα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης, η Επιτροπή αναγνωρίζει βελτιώσεις στην προστασία των δημοσιογράφων και στην αντιμετώπιση των καταχρηστικών αγωγών (SLAPPs), χωρίς ωστόσο να θεωρεί ολοκληρωμένο το θεσμικό πλαίσιο. Η Ελλάδα καλείται να ολοκληρώσει τη σχετική νομοθετική διαδικασία, σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα.
Παράλληλα, η κυβέρνηση υπογραμμίζει τις παρεμβάσεις που έχουν γίνει στον χώρο των ΜΜΕ, όπως τα Μητρώα Έντυπου και Ηλεκτρονικού Τύπου, ο εκσυγχρονισμός της ΕΡΤ και η αδειοδότηση των περιφερειακών τηλεοπτικών σταθμών.
Ανησυχίες για ΕΡΤ, κοινωνία πολιτών και θεσμική εμπιστοσύνη
Η Κομισιόν καταγράφει πάντως προβληματισμούς για την ανεξαρτησία των δημόσιων μέσων ενημέρωσης, αναφέροντας ότι εξακολουθούν να υπάρχουν ερωτήματα σχετικά με την πολιτική ανεξαρτησία της ΕΡΤ και τον τρόπο λήψης αποφάσεων.
Στο πεδίο της κοινωνίας των πολιτών, η έκθεση αναγνωρίζει κάποια πρόοδο στη δημιουργία διαλόγου με τις οργανώσεις, αλλά σημειώνει ότι το πλαίσιο παραμένει κατακερματισμένο και ότι απαιτούνται περαιτέρω βήματα για μια πιο σταθερή και ανοιχτή διαδικασία συνεργασίας.
Η θέση της κυβέρνησης
Από την πλευρά της κυβέρνησης, ο κυβερνητικός εκπρόσωπος Παύλος Μαρινάκης υποστήριξε ότι η έκθεση επιβεβαιώνει τη σταθερή πορεία μεταρρυθμίσεων της χώρας, κάνοντας ειδική αναφορά στις αλλαγές στη Δικαιοσύνη, στην καταπολέμηση της διαφθοράς, στον ψηφιακό μετασχηματισμό και στις παρεμβάσεις για την ενίσχυση της διαφάνειας στα ΜΜΕ.
Όπως ανέφερε, οι παρατηρήσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τα σημεία που απαιτούν βελτίωση δεν αντιμετωπίζονται αμυντικά, αλλά αποτελούν βάση για τη συνέχιση των μεταρρυθμίσεων.
Η Έκθεση Κράτους Δικαίου 2026 αποτυπώνει μια Ελλάδα που έχει προχωρήσει σε σειρά θεσμικών αλλαγών, αλλά εξακολουθεί να αντιμετωπίζει προκλήσεις στην αποτελεσματική εφαρμογή των κανόνων, στην εμπιστοσύνη των πολιτών στους θεσμούς και στην καταπολέμηση φαινομένων διαφθοράς.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναγνωρίζει τις μεταρρυθμίσεις, αλλά ζητά περισσότερα αποτελέσματα στην πράξη, ιδίως σε τομείς όπου η θεσμική θωράκιση πρέπει να συνοδεύεται από μετρήσιμες επιδόσεις.
