Η Ελλάδα βρίσκεται στην πρώτη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε έναν δείκτη που, πίσω από την πρώτη ανάγνωση, αποτυπώνει και τις συνέπειες του οξύτατου δημογραφικού προβλήματος: έχει τη μικρότερη αναλογία μαθητών ανά εκπαιδευτικό στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση.
Σύμφωνα με τα νέα στοιχεία της Eurostat για το 2024, στην Ελλάδα αντιστοιχούν μόλις 7,4 μαθητές ανά εκπαιδευτικό, όταν ο μέσος όρος στην Ευρωπαϊκή Ένωση διαμορφώνεται στους 13,3 μαθητές. Ακολουθεί το Λουξεμβούργο με 8,2 μαθητές ανά εκπαιδευτικό, ενώ οι δύο χώρες είναι οι μόνες στην ΕΕ με αναλογία κάτω από 10 μαθητές.
Η απόσταση από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο είναι εντυπωσιακή. Στην Ελλάδα αναλογούν σχεδόν έξι λιγότεροι μαθητές σε κάθε εκπαιδευτικό σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ. Στον αντίποδα βρίσκονται χώρες όπως η Ρουμανία, όπου η αναλογία φθάνει τους 18,2 μαθητές ανά εκπαιδευτικό, η Γαλλία και η Τσεχία με 17,9, η Ολλανδία με 16,3 και η Γερμανία με 15,2.
Η αναλογία μαθητών προς εκπαιδευτικούς αποτελεί ασφαλώς δείκτη των διαθέσιμων πόρων για την παιδεία και, υπό προϋποθέσεις, μπορεί να θεωρηθεί θετική εξέλιξη, καθώς μικρότερες τάξεις και περισσότεροι εκπαιδευτικοί μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση των συνθηκών διδασκαλίας. Στην ελληνική περίπτωση, όμως, τα στοιχεία δεν μπορούν να αποσυνδεθούν από τη μεγάλη μείωση του μαθητικού πληθυσμού και τη δημογραφική συρρίκνωση που αποτυπώνεται όλο και πιο έντονα στο εκπαιδευτικό σύστημα.
Μεγάλη μείωση μαθητών
Τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ είναι αποκαλυπτικά. Στα δημοτικά σχολεία οι εγγεγραμμένοι μαθητές μειώθηκαν από 640.001 το σχολικό έτος 2014/15 σε 561.890 το 2023/24. Πρόκειται για απώλεια περίπου 78.000 μαθητών, ή σχεδόν 12,2% μέσα σε 9 χρόνια. Μόνο από το 2022/23 στο 2023/24 η μείωση ήταν 2,1%.
Η εικόνα αυτή συνδέεται άμεσα με τη δημογραφική κρίση. Η έλλειψη μαθητών οδηγεί κάθε χρόνο σε αναστολές λειτουργίας σχολικών μονάδων, συγχωνεύσεις και υποβιβασμούς σχολείων, ιδιαίτερα στην περιφέρεια, όπου κοινότητες χάνουν συνεχώς τον νεανικό τους πληθυσμό. Η μείωση των γεννήσεων που καταγράφεται επί σειρά ετών περνά πλέον από τα ληξιαρχεία στις σχολικές αίθουσες.
Για την Ελλάδα, επομένως, η ευρωπαϊκή πρωτιά των 7,4 μαθητών ανά εκπαιδευτικό έχει δύο όψεις. Από τη μία πλευρά, αποτυπώνει την ύπαρξη περισσότερων διαθέσιμων εκπαιδευτικών σε σχέση με τον αριθμό των μαθητών. Από την άλλη, λειτουργεί ως ακόμη ένα «καμπανάκι» για μια χώρα που βλέπει τον αριθμό των παιδιών να μειώνεται και τις άδειες σχολικές αίθουσες να γίνονται ολοένα και συχνότερη εικόνα.
ΔΗΜ. ΚΥΡ.
