Οι πρόσφατες βροχοπτώσεις έδωσαν μια προσωρινή ανάσα στα υδρολογικά αποθέματα της Αττικής, όμως οι αριθμοί που αποτυπώνουν την πραγματική κατάσταση κάθε άλλο παρά αισιόδοξοι είναι.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της ΕΥΔΑΠ, τα συνολικά αποθέματα στους ταμιευτήρες που τροφοδοτούν την πρωτεύουσα ανέρχονται σήμερα σε περίπου 560 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, όταν πριν από έναν χρόνο ήταν 667 εκατ. κυβικά και δύο χρόνια πριν ξεπερνούσαν τα 900 εκατ. κυβικά.
Η πτωτική αυτή πορεία δεν αποτελεί συγκυριακό φαινόμενο, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη τάση που συνδέεται με την κλιματική κρίση και την αυξανόμενη πίεση στους υδατικούς πόρους.
Κλιματική κρίση και υδατική ανασφάλεια
Οι αριθμοί αποτυπώνουν μια πραγματικότητα που σταδιακά μετατρέπεται σε κρίση νερού και λειψυδρίας. Πρόκειται για φαινόμενο που δεν αφορά μόνο την Ελλάδα, αλλά πλήττει ολόκληρο τον πλανήτη, με ιδιαίτερη ένταση στη Μεσόγειο, όπου οι παρατεταμένες περίοδοι ανομβρίας και η μείωση των βροχοπτώσεων επηρεάζουν άμεσα τη διαθεσιμότητα νερού.
Στην Αττική, όπου συγκεντρώνεται σχεδόν ο μισός πληθυσμός της χώρας, το πρόβλημα αποκτά ακόμα μεγαλύτερη βαρύτητα. Η διατήρηση της υδροδότησης μιας μητροπολιτικής περιοχής με περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια κατοίκους απαιτεί συνεχή σχεδιασμό, επενδύσεις και κοινωνική εγρήγορση.
Σταθερή κατανάλωση, μειωμένες εισροές
Τα τελευταία χρόνια καταγράφεται πτωτική τάση στις εισροές των ταμιευτήρων, εξαιτίας των χαμηλότερων βροχοπτώσεων και των παρατεταμένων ξηρών περιόδων. Την ίδια στιγμή, η κατανάλωση παραμένει σταθερή, περίπου 1 εκατομμύριο κυβικά μέτρα ημερησίως, γεγονός που ασκεί σημαντική πίεση στο σύστημα.
Η ευθύνη για τη διασφάλιση της επάρκειας και της ποιότητας του νερού βαραίνει την Πολιτεία και την ΕΥΔΑΠ, ωστόσο το ζήτημα αφορά το σύνολο της κοινωνίας και απαιτεί συλλογική αντιμετώπιση.
Η ανάγκη για συλλογική διαχείριση
Η διαχείριση του νερού δεν μπορεί να αποτελεί αποκλειστική υπόθεση των θεσμών. Πρόκειται για μια κοινή μάχη, στην οποία συμμετέχουν οι πολίτες, οι επιχειρήσεις, οι βιομηχανίες και η τοπική αυτοδιοίκηση. Η υπεύθυνη χρήση και η εξοικονόμηση αποτελούν κρίσιμες παραμέτρους, ιδίως σε συνθήκες κλιματικής αστάθειας.
Σύμφωνα με στελέχη της ΕΥΔΑΠ, η δημόσια συζήτηση για το νερό δεν μπορεί να περιορίζεται σε αποσπασματικές αντιδράσεις ή συγκυριακές πολιτικές αντιπαραθέσεις. Απαιτούνται γρήγορες αποφάσεις, συντονισμένες επενδύσεις και συνειδητή αλλαγή συμπεριφοράς από την κοινωνία.
Το επενδυτικό πλάνο των 2,5 δισ. ευρώ
Για να αντιμετωπιστούν οι προκλήσεις, η ΕΥΔΑΠ έχει εκπονήσει ένα εκτεταμένο επενδυτικό πρόγραμμα ύψους 2,5 δισ. ευρώ, το οποίο στοχεύει στη θωράκιση του υδροδοτικού συστήματος της Αττικής.
Οι βασικοί άξονες του προγράμματος περιλαμβάνουν:
-
Την αντικατάσταση παλαιών αγωγών και τη μείωση των απωλειών και διαρροών.
-
Την ψηφιακή παρακολούθηση και τον εκσυγχρονισμό των δικτύων ύδρευσης.
-
Την ενεργειακή αναβάθμιση των εγκαταστάσεων.
-
Την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του συστήματος απέναντι σε ακραία καιρικά φαινόμενα.
-
Την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης νερού όπου αυτό είναι εφικτό.
Οι παρεμβάσεις αυτές θεωρούνται απαραίτητες προϋποθέσεις για να συνεχίσει το νερό να φτάνει με ασφάλεια στα νοικοκυριά, τις επιχειρήσεις και τους δήμους της Αττικής.
Η αναπροσαρμογή των τιμολογίων και το επιχείρημα της ανταποδοτικότητας
Σύμφωνα με στελέχη της εταιρείας, ένα τόσο φιλόδοξο πρόγραμμα δεν θα μπορούσε να χρηματοδοτηθεί με έσοδα που παρέμεναν ουσιαστικά στάσιμα τα τελευταία 17 χρόνια. Η αναπροσαρμογή των τιμολογίων κρίθηκε αναγκαία για τη στήριξη κρίσιμων έργων υποδομής, με βάση την αρχή της ανταποδοτικότητας.
Παρά την αύξηση, τα τιμολόγια της ΕΥΔΑΠ παραμένουν από τα χαμηλότερα μεταξύ μεγάλων ευρωπαϊκών πόλεων, γεγονός που ενισχύει το επιχείρημα ότι η αναπροσαρμογή ήταν τόσο δίκαιη όσο και αναγκαία.
Το νερό ως στρατηγικός πόρος
Το νερό της Αττικής δεν είναι ανεξάντλητο ούτε δεδομένο. Η διαφύλαξή του αποτελεί συλλογική ευθύνη που αφορά την Πολιτεία, τους θεσμούς και τους πολίτες. Η έγκαιρη δράση σήμερα θεωρείται κρίσιμη για την αποφυγή σοβαρότερων προβλημάτων στο μέλλον.
Όπως επισημαίνουν παράγοντες της ΕΥΔΑΠ, η λειψυδρία δεν είναι ένα θεωρητικό σενάριο αλλά μια υπαρκτή απειλή που απαιτεί συντονισμένη στρατηγική, επενδύσεις και αλλαγή νοοτροπίας στη χρήση του νερού.
