Σε νέα φάση ανάπτυξης έχουν εισέλθει οι ελληνικές τράπεζες, έχοντας πλέον αφήσει πίσω τους το μεγαλύτερο μέρος της περιόδου εξυγίανσης των ισολογισμών τους, σύμφωνα με την S&P Global Ratings. Ο διεθνής οίκος εκτιμά ότι η ισχυρή πιστωτική επέκταση, η βελτίωση της ποιότητας του ενεργητικού και η διατήρηση υψηλών αποδόσεων θα συνεχίσουν να στηρίζουν την κερδοφορία του κλάδου τα επόμενα χρόνια.
Κεντρικός μοχλός της νέας περιόδου αναμένεται να είναι η αύξηση των χορηγήσεων. Η S&P εκτιμά ότι η μέση πιστωτική επέκταση των ελληνικών τραπεζών μπορεί να κινηθεί περίπου στο 5% ετησίως, δημιουργώντας τις προϋποθέσεις για διεύρυνση των ισολογισμών και ενίσχυση των οργανικών εσόδων.
Η εξέλιξη αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι τράπεζες δεν χρειάζεται πλέον να επικεντρώνονται στον ίδιο βαθμό στη διαχείριση του προβλήματος των μη εξυπηρετούμενων ανοιγμάτων. Η δραστική μείωση των NPEs έχει μεταμορφώσει την εικόνα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, επιτρέποντας στις διοικήσεις να στρέψουν μεγαλύτερο μέρος των κεφαλαίων και των πόρων τους στη χρηματοδότηση της οικονομίας.
Η ποιότητα του ενεργητικού παραμένει, άλλωστε, ένα από τα βασικά σημεία διαφοροποίησης του σημερινού τραπεζικού συστήματος σε σχέση με την περίοδο της κρίσης.
Ο δείκτης NPE των εγχώριων συστημικών τραπεζών έχει υποχωρήσει σε επίπεδα της τάξης του 2,5%-4%, από εξαιρετικά υψηλά επίπεδα στο παρελθόν, ενώ οι νέες εισροές προβληματικών δανείων παραμένουν περιορισμένες.
Η μεγάλη αλλαγή: από την εξυγίανση στην ανάπτυξη
Η S&P θεωρεί ότι το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει πλέον περάσει σε ένα διαφορετικό επιχειρηματικό μοντέλο. Μετά την αποκατάσταση της ποιότητας του ενεργητικού και της λειτουργικής κερδοφορίας, οι τράπεζες μπορούν να χρησιμοποιήσουν τα κεφάλαιά τους για να αυξήσουν τις χορηγήσεις, να διευρύνουν τις δραστηριότητές τους και να διατηρήσουν υψηλές αποδόσεις για τους μετόχους.
Το μεγάλο στοίχημα για την περίοδο έως το 2028 είναι επομένως η μετάβαση από την κερδοφορία που στηρίχθηκε σε μεγάλο βαθμό στα υψηλά επιτοκιακά περιθώρια σε ένα πιο διαφοροποιημένο μοντέλο εσόδων.
Η σταδιακή αποκλιμάκωση των επιτοκίων αποτελεί έναν από τους βασικούς κινδύνους για το επόμενο διάστημα, καθώς περιορίζει τα καθαρά έσοδα από τόκους. Για τον λόγο αυτό, οι ελληνικές τράπεζες αναζητούν νέες πηγές εσόδων, με έμφαση στις προμήθειες, το asset management, το bancassurance, τις επενδυτικές υπηρεσίες και τη διεύρυνση των εργασιών τους εκτός Ελλάδας.
Στήριξη από την οικονομία και τις επενδύσεις
Η προοπτική του τραπεζικού κλάδου συνδέεται άμεσα με την πορεία της ελληνικής οικονομίας. Η ανάπτυξη, οι επενδύσεις και η αξιοποίηση των ευρωπαϊκών πόρων δημιουργούν αυξημένες ανάγκες χρηματοδότησης από επιχειρήσεις και νοικοκυριά, δίνοντας στις τράπεζες σημαντικό πεδίο για επέκταση.
Η Τράπεζα της Ελλάδος, από την πλευρά της, προβλέπει ότι η ελληνική οικονομία θα συνεχίσει να αναπτύσσεται με ρυθμούς γύρω στο 2% τα επόμενα χρόνια, με τις επενδύσεις να παραμένουν σημαντικός μοχλός της οικονομικής δραστηριότητας.
Σε αυτό το περιβάλλον, η αύξηση των δανείων αποτελεί κρίσιμο παράγοντα για την επίτευξη των επιχειρηματικών στόχων των τραπεζών. Η μεγαλύτερη ζήτηση για επιχειρηματική χρηματοδότηση, ειδικά για επενδύσεις, υποδομές και πράσινη μετάβαση, αναμένεται να ενισχύσει περαιτέρω την πιστωτική επέκταση.
Ισχυρές αποδόσεις και κεφαλαιακή βάση
Παράλληλα με την ανάπτυξη των χορηγήσεων, οι ελληνικές τράπεζες έχουν δημιουργήσει σημαντικά ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση. Η υψηλή οργανική δημιουργία κεφαλαίου επιτρέπει πλέον στις διοικήσεις να συνδυάζουν την ανάπτυξη με αυξημένες διανομές προς τους μετόχους.
Η εξέλιξη αυτή είναι ιδιαίτερα εμφανής στην περίπτωση της Τράπεζας Πειραιώς. Η S&P εκτιμά ότι η απόδοση ιδίων κεφαλαίων της τράπεζας μπορεί να κινηθεί περίπου στο 14,5% το επόμενο δωδεκάμηνο, έναντι 13,3% στο πρώτο τρίμηνο του 2026, ενώ ο δείκτης Risk-Adjusted Capital αναμένεται να διατηρηθεί πάνω από το 7%, φτάνοντας στο 7,3%-7,5% έως το τέλος του 2028.
Η εικόνα αυτή δείχνει και τη γενικότερη κατεύθυνση του κλάδου: περισσότερα δάνεια, υψηλές αποδόσεις, ισχυρότερη κεφαλαιακή βάση και μεγαλύτερη δυνατότητα επιστροφής κεφαλαίου στους μετόχους.
Το επόμενο στοίχημα έως το 2028
Το βασικό ερώτημα για τις ελληνικές τράπεζες δεν είναι πλέον αν θα καταφέρουν να εξυγιάνουν τους ισολογισμούς τους, αλλά αν μπορούν να διατηρήσουν την υψηλή κερδοφορία τους σε ένα περιβάλλον χαμηλότερων επιτοκίων.
Η απάντηση θα κριθεί από την ταχύτητα αύξησης των δανείων, την πορεία των προμηθειών, τη συγκράτηση του λειτουργικού κόστους και την ικανότητα των τραπεζών να αξιοποιήσουν το πλεονάζον κεφάλαιό τους.
Παράλληλα, οι κινήσεις εξαγορών και γεωγραφικής διαφοροποίησης αποκτούν μεγαλύτερη σημασία. Η Eurobank έχει ενισχύσει την παρουσία της στην Κύπρο, ενώ Alpha Bank και Πειραιώς έχουν επίσης προχωρήσει σε κινήσεις που διευρύνουν τις πηγές εσόδων τους και μειώνουν την εξάρτηση από το παραδοσιακό μοντέλο τραπεζικών εσόδων.
Έτσι, η περίοδος έως το 2028 διαμορφώνεται ως η πρώτη μεγάλη περίοδος μετά την κρίση κατά την οποία οι ελληνικές τράπεζες μπορούν να επικεντρωθούν πρωτίστως στην ανάπτυξη και στη δημιουργία αξίας. Η S&P βλέπει τον κλάδο να διαθέτει πλέον τα εργαλεία για να διατηρήσει υψηλές αποδόσεις, με την πιστωτική επέκταση να αποτελεί τον βασικό κινητήρα της επόμενης φάσης.
