Ο θρίαμβος της «Οδύσσειας» στο παγκόσμιο Box Office
Ο Κρίστοφερ Νόλαν απέδειξε για άλλη μια φορά τη σκηνοθετική του δυναμική, οδηγώντας τη νέα του ταινία «Η Οδύσσεια» στην κορυφή του παγκόσμιου κινηματογράφου. Το επικό έργο, σε διανομή της Universal Pictures, συγκέντρωσε το αστρονομικό ποσό των 264,1 εκατομμυρίων δολαρίων παγκοσμίως μόλις στο πρώτο τριήμερο προβολής του, ξεπερνώντας κατά πολύ τις προβλέψεις των αναλυτών της Boxoffice Pro που έκαναν λόγο για 95 εκατομμύρια. Στα ταμεία των ΗΠΑ και του Καναδά, οι εισπράξεις άγγιξαν τα 124,5 εκατομμύρια δολάρια.
Πρόκειται για την πρώτη παραγωγή στην ιστορία του σινεμά που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου με κάμερες IMAX, προκαλώντας μαζική προσέλευση στις αίθουσες και αλλεπάλληλα sold out. Η επιτυχία αυτή έρχεται ως συνέχεια της κληρονομιάς του «Oppenheimer» του 2023, με το διεθνές καστ —όπου πρωταγωνιστούν οι Ματ Ντέιμον, Τομ Χόλαντ, Άνν Χάθαγουεϊ και Ζεντάγια— να αποσπά 96% στο Rotten Tomatoes. Η προωθητική καμπάνια ταξίδεψε από το Λονδίνο, το Παρίσι και τη Νέα Υόρκη μέχρι τη Βομβάη, σηματοδοτώντας την πρώτη επίσημη πρεμιέρα ταινίας του Νόλαν στην Ινδία.
Η απουσία περιγραφής στην Ωραία Ελένη και το μάθημα του Λιαντίνη
Αυτή η παγκόσμια απήχηση της ομηρικής δημιουργίας δεν είναι τυχαία. Συνδέεται άμεσα με τη βαθιά, αφαιρετική ιδιοφυΐα του ίδιου του Ομήρου, την οποία είχε αναλύσει διεξοδικά ο καθηγητής Δημήτρης Λιαντίνης σε διάλεξή του προς τους δασκάλους του Μαράσλειου Διδασκαλείου.
Αναφερόμενος στην Ωραία Ελένη, ο Λιαντίνης υπογράμμισε ότι ο ποιητής αποσιωπά συνειδητά κάθε φυσιογνωμικό χαρακτηριστικό της. Δεν αναφέρει αν ήταν ψηλή, καστανή, ξανθιά, γαλανομάτα ή μελαχρινή.
Εδώ είναι η εφεύρεση του Ομήρου: Την άφησε την Ελένη να την πλάσει ο καθένας μας όπως θέλει και όπου μπορεί και φτάνει με τη φαντασία του.
Αν ο Όμηρος έδινε συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, θα περιόριζε το κάλλος και θα του αφαιρούσε τη διάσταση του απείρου. Σύμφωνα με τον Λιαντίνη, η Ελένη μετατρέπεται στο απόλυτο σύμβολο και στην ιδέα που διαμορφώνει ο καθένας ανάλογα με την αισθητική του καλλιέργεια, αγγίζοντας τα όρια του υπέροχου —μιας ανώτερης μορφής ομορφιάς που εμπεριέχει ακόμα και το επικίνδυνο στοιχείο. Μνημονεύοντας τον στίχο του Ναζίμ Χικμέτ για τους έρωτες που δεν ζήσαμε, ο καθηγητής εξήγησε πως ο Όμηρος προεξόφλησε ότι κανένας περιορισμός δεν μπορεί να φυλακίσει την απόλυτη ιδέα.
Η συντριβή της ρατσιστικής αντίληψης μέσα από την οικουμενικότητα
Η συνάντηση της κινηματογραφικής «Οδύσσειας» με την ομηρική σοφία φανερώνει κάτι βαθύτερο: τη θεμελιώδη ατοπία και τη φτώχεια του ρατσισμού.
Όταν ο ρατσισμός προσπαθεί να εγκλωβίσει την ανθρώπινη αξία σε εξωτερικά γνωρίσματα, χρώματα δέρματος, φυλετικές καταγωγές ή στενά γεωγραφικά σύνορα, ο Όμηρος απαντά αιώνες τώρα αφαιρώντας τα περιγράμματα. Όπως η Ελένη δεν ανήκει σε κανένα συγκεκριμένο φυσικό πρότυπο αλλά στην παγκόσμια φαντασία, έτσι και ο Οδυσσέας δεν αποτελεί ιδιοκτησία μιας κλειστής ομάδας, αλλά το παγκόσμιο σύμβολο του δοκιμαζόμενου ανθρώπου.
Η προβολή του ομηρικού έπους στη Βομβάη με πρωταγωνιστές από κάθε γωνιά του πλανήτη, δίπλα στην απουσία φυλετικών δογμάτων στην κλασική γραμματεία, αποδεικνύει ότι τα μεγάλα έργα ανήκουν στην οικουμένη. Ο ρατσισμός επιχειρεί να βάλει όρια εκεί όπου η τέχνη και η ανθρώπινη φύση ανοίγονται στο άπειρο.
