Η εικόνα θυμίζει άλλες εποχές υπερβολής: μικροεπενδυτές συνωστίζονται έξω από χρηματιστηριακά γραφεία, πλατφόρμες παγώνουν αναλήψεις, ρυθμιστικές αρχές στήνουν έκτακτες ομάδες εποπτείας και τα κοινωνικά δίκτυα γεμίζουν με βίντεο έντασης και αγανάκτησης. Αυτή τη φορά, το επίκεντρο δεν είναι τα ακίνητα ή οι μετοχές τεχνολογίας, αλλά ο χρυσός και -ακόμη περισσότερο- το ασήμι.
Η Κίνα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια επενδυτική φρενίτιδα στα πολύτιμα μέταλλα, σε μια συγκυρία όπου οι διεθνείς αγορές καταγράφουν ιστορικά ρεκόρ, αλλά οι τοπικές τιμές έχουν αποκοπεί από τα παγκόσμια benchmarks, τροφοδοτούμενες από μόχλευση, κερδοσκοπία και μια βαθιά ριζωμένη ανασφάλεια για το μέλλον.
Σε παγκόσμιο επίπεδο, η άνοδος των πολύτιμων μετάλλων έχει σαφή μακροοικονομική εξήγηση. Ο χρυσός εκτινάχθηκε πάνω από τις 5.300 δολάρια η ουγγιά, καταγράφοντας άνοδο άνω του 20% από την αρχή του έτους, καθώς η αποδυνάμωση του δολαρίου και η φυγή επενδυτών από κρατικά νομίσματα και ομόλογα ενίσχυσαν τη ζήτηση για «σκληρά» περιουσιακά στοιχεία.
Το ασήμι κινήθηκε ακόμη πιο βίαια: άνοδος περίπου 60% μέσα σε μόλις τέσσερις εβδομάδες, με ημερήσιες διακυμάνσεις που θυμίζουν περισσότερο κρυπτονομίσματα παρά παραδοσιακά εμπορεύματα.
Στην Κίνα, όμως, το φαινόμενο πήρε άλλες διαστάσεις. Ακόμη και αφού ληφθεί υπόψη ο ΦΠΑ 13% που επιβαρύνει τις εισαγωγές, οι εγχώριες τιμές χρυσού και ασημιού κινούνται σημαντικά υψηλότερα από τις διεθνείς. Η όρεξη των επενδυτών φαίνεται ακόρεστη – και όλο και πιο επικίνδυνη.
Σεντζέν: το εργαστήριο της υπερβολής
Το πιο χαρακτηριστικό επεισόδιο εκτυλίχθηκε στη Σεντζέν, τη μητρόπολη του φυσικού εμπορίου πολύτιμων μετάλλων στην Κίνα. Εκεί, οι τοπικές αρχές του διαμερίσματος Λουοχού αναγκάστηκαν να συστήσουν ειδική ομάδα εποπτείας για να ελέγξουν τη λειτουργία μιας πλατφόρμας συναλλαγών χρυσού, αφού επενδυτές αντιμετώπισαν δυσκολίες στην ανάληψη των κεφαλαίων τους.
Περίπου 100 χρήστες της πλατφόρμας Jiewo Rui συγκεντρώθηκαν στα γραφεία της εταιρείας, με βίντεο –που κυκλοφόρησαν σε μέσα κοινωνικής δικτύωσης και σε ειδησεογραφικά sites του Χονγκ Κονγκ– να δείχνουν επεισόδια και συμπλοκές με την αστυνομία. Αν και η αυθεντικότητα των πλάνων δεν κατέστη δυνατό να επιβεβαιωθεί πλήρως, η εικόνα ήταν αρκετή για να σημάνει συναγερμό.
Η Jiewo Rui, σύμφωνα με κινεζικά μέσα, επέτρεπε στους χρήστες να «κλειδώνουν» τιμές χρυσού για μελλοντική παράδοση, καταβάλλοντας περιθώριο μόλις στο 1/40 της αξίας – πρακτικά προσφέροντας μόχλευση 40 φορές. Ένα τέτοιο μοντέλο απαιτεί από τον πάροχο ακραία πειθαρχία στη διαχείριση ρίσκου: συνεχή αντιστάθμιση τιμών, επαρκή ρευστότητα και φυσικά αποθέματα για παράδοση. Σε μια αγορά όπου οι τιμές σπάνε ρεκόρ σχεδόν καθημερινά, οι απαιτήσεις αυτές γίνονται εκρηκτικές.
Και η Jiewo Rui δεν είναι εξαίρεση. Η Σεντζέν φιλοξενεί δεκάδες μικρούς και μεσαίους traders πολύτιμων μετάλλων. Ήδη από τον Οκτώβριο, ο τοπικός κλαδικός σύνδεσμος είχε προειδοποιήσει για κινδύνους, έπειτα από καταστολή δραστηριοτήτων τριών εταιρειών.
Τον Ιανουάριο, μεγάλος έμπορος ασημιού στην αγορά Shuibei αθέτησε παραδόσεις, αφήνοντας περισσότερους από 350 επενδυτές να περιμένουν αποζημίωση.
Όταν τα funds τραβούν χειρόφρενο
Η υπερθέρμανση δεν περιορίζεται στις ιδιωτικές πλατφόρμες. Αμοιβαία κεφάλαια που επενδύουν σε πολύτιμα μέταλλα αναγκάζονται να παρέμβουν για να προστατεύσουν –ή να περιορίσουν– τους επενδυτές τους. Το μοναδικό «καθαρό» fund ασημιού στην Κίνα ανέστειλε προσωρινά τις συναλλαγές και σταμάτησε να δέχεται νέες συμμετοχές, καθώς η ζήτηση εκτόξευσε το premium πολύ πάνω από την αξία των υποκείμενων συμβολαίων.
Το UBS SDIC Silver Futures Fund LOF διέκοψε νέες εγγραφές, εκδίδοντας σχεδόν καθημερινές προειδοποιήσεις κινδύνου από τις αρχές Δεκεμβρίου και παγώνοντας συχνά το trading. Το premium του παραμένει γύρω στο 36% σε σχέση με τα συμβόλαια ασημιού του Χρηματιστηρίου Συμβολαίων Μελλοντικής Εκπλήρωσης της Σαγκάης – επίπεδο που η ίδια η UBS χαρακτήρισε «μη βιώσιμο», προειδοποιώντας για «σημαντικές απώλειες» σε περίπτωση απότομης αναστροφής της αγοράς.
Αντίστοιχα, το E Fund Gold Theme Fund ανέστειλε νέες εγγραφές, επιχειρώντας να «κρυώσει» την υπερβολική αισιοδοξία.
Ο χρυσός ως καταφύγιο – και ως παγίδα
Η στροφή των Κινέζων επενδυτών στα πολύτιμα μέταλλα δεν είναι τυχαία. Έρχεται μετά από χρόνια κρίσης στην αγορά ακινήτων, περιορισμένων αποδόσεων στις μετοχές και αυξανόμενης δυσπιστίας απέναντι στα παραδοσιακά επενδυτικά κανάλια. Ο χρυσός, διαχρονικό σύμβολο ασφάλειας, προσφέρει την ψευδαίσθηση σταθερότητας σε έναν κόσμο αβεβαιότητας.
Όμως η ιστορία δείχνει ότι, όταν το «ασφαλές καταφύγιο» γίνεται αντικείμενο μαζικής μόχλευσης και κερδοσκοπίας, μετατρέπεται εύκολα σε παγίδα. Η κινεζική εμπειρία των τελευταίων εβδομάδων λειτουργεί ως προειδοποίηση: όσο πιο ψηλά ανεβαίνουν οι τιμές, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το κόστος ενός λάθους.
Και αν το παγκόσμιο ράλι στα πολύτιμα μέταλλα έχει ακόμη καύσιμα, στην Κίνα το κύριο ερώτημα δεν είναι αν ο χρυσός θα συνεχίσει να λάμπει, αλλά πόσοι θα καούν στην αντανάκλασή του.
