Η επίσκεψη του Βλαντιμίρ Πούτιν στο Πεκίνο δεν θυμίζει τις προηγούμενες εμφανίσεις αυτοπεποίθησης του Κρεμλίνου απέναντι στην Κίνα. Ο Ρώσος πρόεδρος φτάνει αυτή τη φορά αντιμέτωπος με έναν πόλεμο που έχει βαλτώσει, μια οικονομία υπό πίεση, αυξανόμενη κόπωση στο εσωτερικό της Ρωσίας και μια πρωτεύουσα που πλέον δέχεται ουκρανικά πλήγματα με drones.
Κι όμως, μέσα σε αυτή τη συγκυρία αδυναμίας, η Μόσχα βλέπει στην κρίση της Μέσης Ανατολής μια πιθανή γεωπολιτική ευκαιρία: να μετατραπεί σε ακόμα μεγαλύτερο στρατηγικό ενεργειακό πυλώνα της Κίνας.
Λίγες ημέρες μετά την επίσκεψη του Ντόναλντ Τραμπ στο Πεκίνο, όπου κυριάρχησαν οι συζητήσεις για το Ιράν, το εμπόριο και την παγκόσμια ισορροπία ισχύος, ο Πούτιν επιχειρεί να επανατοποθετήσει τη Ρωσία ως τον πιο αξιόπιστο εταίρο του Πεκίνου σε έναν κόσμο που γίνεται ολοένα πιο ασταθής.
Η πολεμική σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο και οι αναταράξεις στις ενεργειακές ροές έχουν προκαλέσει ανησυχία στην Κίνα, η οποία παραμένει ο μεγαλύτερος εισαγωγέας φυσικού αερίου και ενέργειας παγκοσμίως. Η Μόσχα προσπαθεί τώρα να εκμεταλλευτεί αυτή την ανασφάλεια, προβάλλοντας τη Ρωσία ως ασφαλέστερη και προβλέψιμη εναλλακτική απέναντι στις ασταθείς διαδρομές της Μέσης Ανατολής.
Στο επίκεντρο βρίσκεται ο αγωγός "Power of Siberia 2", ένα γιγαντιαίο ενεργειακό σχέδιο που θα συνδέει τα ρωσικά κοιτάσματα της Σιβηρίας με τη βορειοδυτική Κίνα μέσω Μογγολίας. Το έργο παραμένει επί χρόνια σε εκκρεμότητα, καθώς το Πεκίνο εμφανιζόταν επιφυλακτικό, φοβούμενο υπερβολική εξάρτηση από τη ρωσική ενέργεια και πιέζοντας παράλληλα για χαμηλότερες τιμές.
Η κρίση με το Ιράν, όμως, φαίνεται να αλλάζει τους υπολογισμούς.
Ρώσοι αναλυτές και αξιωματούχοι θεωρούν ότι οι κίνδυνοι διακοπής ενεργειακών ροών από τον Περσικό Κόλπο ενισχύουν πλέον τη σημασία ενός σταθερού χερσαίου ενεργειακού διαδρόμου από τη Ρωσία προς την Κίνα. Στη Μόσχα εκτιμούν ότι οι πιθανότητες να προχωρήσει τελικά η συμφωνία για τον νέο αγωγό αυξάνονται αισθητά.
Πίσω από αυτή τη στρατηγική σύγκλιση, ωστόσο, παραμένει μια ουσιώδης ανισορροπία ισχύος. Η Κίνα αποτελεί πλέον τον βασικό οικονομικό πνεύμονα της Ρωσίας. Το Πεκίνο προμηθεύει πάνω από το ένα τρίτο των ρωσικών εισαγωγών και απορροφά περισσότερο από το ένα τέταρτο των εξαγωγών της χώρας. Αντίθετα, η Ρωσία αντιστοιχεί μόλις σε μικρό ποσοστό του συνολικού κινεζικού εμπορίου.
Μετά τις δυτικές κυρώσεις και τη ρήξη με την Ευρώπη, η ρωσική οικονομία έχει εξαρτηθεί εν πολλοίς από την κινεζική αγορά, όχι μόνο για την ενέργεια, αλλά και για τεχνολογικό εξοπλισμό, βιομηχανικά εξαρτήματα και κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού που στηρίζουν ακόμη και τη ρωσική πολεμική μηχανή.
Η σχέση αυτή θυμίζει όλο και περισσότερο ασύμμετρη στρατηγική εξάρτηση. Η Μόσχα προσπαθεί να αποφύγει την εικόνα του «μικρού εταίρου», προβάλλοντας τη στρατιωτική και πυρηνική της ισχύ, καθώς και τον ρόλο της ως βασικού πυλώνα ενός αναδυόμενου μη δυτικού γεωπολιτικού μπλοκ.
Για το Πεκίνο, η Ρωσία παραμένει εξαιρετικά χρήσιμη. Ο Σι Τζινπίνγκ βλέπει στον Πούτιν έναν ηγέτη που συμμερίζεται την αντίθεση απέναντι στην αμερικανική κυριαρχία και στη δυτική αρχιτεκτονική ισχύος. Η σχέση των δύο χωρών έχει αποκτήσει σαφώς ιδεολογικά και γεωπολιτικά χαρακτηριστικά, πέρα από τα οικονομικά συμφέροντα.
Αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές μετά την προσέγγιση που επιχείρησε ο Τραμπ με την Κίνα κατά την πρόσφατη επίσκεψή του. Παρά τη δημόσια θερμή ρητορική ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Πεκίνο, η υποδοχή του Πούτιν λίγες ημέρες αργότερα λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι ο στενότερος στρατηγικός συνομιλητής της Κίνας παραμένει η Ρωσία.
Ταυτόχρονα, οι δύο χώρες εμβαθύνουν όλο και περισσότερο και τις κοινωνικές και οικονομικές τους σχέσεις. Η ταξιδιωτική κίνηση μεταξύ Ρωσίας και Κίνας αυξάνεται εντυπωσιακά, κινεζικά αυτοκίνητα κυριαρχούν πλέον στους ρωσικούς δρόμους, ενώ η εκμάθηση κινεζικών γίνεται όλο και πιο δημοφιλής στη Ρωσία.
Παράλληλα, Μόσχα και Πεκίνο έχουν αναπτύξει νέους μηχανισμούς πληρωμών και τραπεζικών συναλλαγών που παρακάμπτουν τις δυτικές κυρώσεις, μειώνοντας την εξάρτησή τους από το δολάριο και το δυτικό χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Πίσω όμως από την εικόνα της «στρατηγικής εταιρικής σχέσης χωρίς όρια», όπως την είχαν περιγράψει οι δύο πλευρές πριν από την εισβολή στην Ουκρανία το 2022, διακρίνεται πλέον μια διαφορετική πραγματικότητα: η Ρωσία χρειάζεται την Κίνα πολύ περισσότερο απ’ όσο η Κίνα χρειάζεται τη Ρωσία.
Αυτό είναι ένα από τα σημαντικότερα αποτελέσματα του πολέμου στην Ουκρανία. Η Μόσχα δεν απομονώθηκε πλήρως από τη διεθνή σκηνή, αλλά μετακινήθηκε σταθερά μέσα στην εμβέλεια του Πεκίνου.
