Συγκέντρωση της αγοράς σε βασικά τμήματα, εμπόδια εισόδου νέων ή μικρότερων παρόχων, γήρανση του ακτοπλοϊκού στόλου, ανάγκη αναβάθμισης των λιμενικών υποδομών και εκσυγχρονισμού του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου, διαπιστώνει η Επιτροπή Ανταγωνισμού στην Τελική Έκθεση της κλαδικής έρευνας για την ακτοπλοΐα, που αναρτήθηκε σήμερα στην ιστοσελίδα της.
Η έρευνα, η οποία ξεκίνησε τον Απρίλιο του 2025, αποτελεί, σύμφωνα με την Επιτροπή, την πρώτη ολοκληρωμένη κλαδική έρευνα στον στρατηγικής σημασίας τομέα της ακτοπλοΐας. Στόχος της ήταν η κατανόηση της λειτουργίας της αγοράς, η ανάδειξη των προκλήσεων που αντιμετωπίζει ο κλάδος και η διαμόρφωση προτάσεων πολιτικής για την ενίσχυση του ανταγωνισμού, της διαφάνειας, της συνδεσιμότητας και της βιωσιμότητας των ακτοπλοϊκών μεταφορών.
Σύμφωνα με την Τελική Έκθεση, η αγορά παρουσιάζει σημαντικό βαθμό συγκέντρωσης σε βασικά τμήματά της, ενώ το υψηλό επενδυτικό και λειτουργικό κόστος, η περιορισμένη διαθεσιμότητα κατάλληλων πλοίων και η πρόσβαση σε χρηματοδότηση επηρεάζουν τη δυνατότητα εισόδου και επέκτασης νέων ή μικρότερων παρόχων.
Παράλληλα, η έντονη εποχικότητα επηρεάζει τη διάρθρωση της προσφοράς και τη βιωσιμότητα των γραμμών, ενώ η αγορά καλείται να εξυπηρετήσει διαφορετικές κατηγορίες χρηστών, από μόνιμους κατοίκους και εμπορευματικές ροές έως την τουριστική ζήτηση.
Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ηλικία του ακτοπλοϊκού στόλου και στις ανάγκες που δημιουργούν οι νέες περιβαλλοντικές απαιτήσεις. Όπως επισημαίνει η Επιτροπή, απαιτούνται ανανέωση του στόλου, τεχνολογική αναβάθμιση και χρηματοδότηση, ενώ η πράσινη μετάβαση αποτελεί ταυτόχρονα πρόκληση και δυνητικό πεδίο ανάπτυξης νέων μορφών ανταγωνισμού και καινοτομίας.
Στην έκθεση αναδεικνύεται επίσης ο κρίσιμος ρόλος των λιμενικών υποδομών, καθώς η ποιότητα, η επάρκεια και η διοίκησή τους επηρεάζουν τη λειτουργία του ακτοπλοϊκού δικτύου, την ποιότητα των υπηρεσιών και τις συνθήκες εισόδου και ανάπτυξης ανταγωνισμού.
Η Επιτροπή επισημαίνει ακόμη την ανάγκη εκσυγχρονισμού της ρυθμιστικής και εποπτικής διακυβέρνησης, καθώς, όπως αναφέρει, ο κατακερματισμός των αρμοδιοτήτων και οι επανειλημμένες μεταβολές του εποπτικού πλαισίου δημιουργούν ανάγκη για μεγαλύτερη θεσμική συνοχή, διαφάνεια, σταθερότητα και αποτελεσματικότερο στρατηγικό σχεδιασμό της αγοράς.
Με βάση τα ευρήματα της έρευνας, η Τελική Έκθεση διατυπώνει δέσμη προτάσεων πολιτικής. Μεταξύ άλλων, προτείνεται ο εκσυγχρονισμός του ρυθμιστικού και εποπτικού πλαισίου, η αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών και της διοίκησής τους, η ανανέωση και ο πράσινος μετασχηματισμός του ακτοπλοϊκού στόλου, καθώς και ο ανασχεδιασμός του δικτύου και η επανεξέταση των συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας.
Σε ό,τι αφορά τις συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας, η Επιτροπή θέτει ως κατεύθυνση την επανεξέταση του σχεδιασμού του ακτοπλοϊκού δικτύου και του σχετικού πλαισίου, με στόχο την αποτελεσματικότερη αξιοποίηση των δημόσιων πόρων, τη διασφάλιση αξιόπιστης συνδεσιμότητας και την εξυπηρέτηση των αναγκών των νησιωτικών περιοχών.
Υπενθυμίζεται ότι η κλαδική έρευνα είχε ως προηγούμενο στάδιο την Ενδιάμεση Έκθεση, η οποία δημοσιεύθηκε στις 16 Οκτωβρίου 2025. Η έκθεση τέθηκε στη συνέχεια σε δημόσια διαβούλευση, ενώ στις 6 Νοεμβρίου 2025 πραγματοποιήθηκε ανοικτή τηλεδιαβούλευση με τη συμμετοχή εκπροσώπων της Πολιτείας, επιχειρήσεων και ενώσεων επιχειρήσεων του κλάδου, θεσμικών και επιστημονικών φορέων, εκπροσώπων χρηστών των ακτοπλοϊκών υπηρεσιών και της ακαδημαϊκής κοινότητας.
Οι απόψεις, παρατηρήσεις, προτάσεις και πρόσθετα στοιχεία που υποβλήθηκαν στο πλαίσιο της διαβούλευσης, σύμφωνα με την Επιτροπή Ανταγωνισμού, αξιολογήθηκαν και συνεκτιμήθηκαν κατά τη διαμόρφωση των τελικών πορισμάτων και προτάσεων.
Η ολοκλήρωση της κλαδικής έρευνας, όπως υπογραμμίζεται, αποτελεί σημαντικό βήμα για τη διαμόρφωση μιας σύγχρονης, αποτελεσματικής, ανταγωνιστικής και κοινωνικά δίκαιης ακτοπλοΐας. Επιδίωξη της Επιτροπής Ανταγωνισμού είναι να συμβάλει στη διαμόρφωση ενός πλαισίου που θα συνδυάζει την οικονομική βιωσιμότητα του κλάδου με την ενίσχυση του ανταγωνισμού, την ποιότητα των υπηρεσιών, τις ανάγκες των νησιωτικών κοινωνιών και την εξυπηρέτηση του ευρύτερου δημόσιου συμφέροντος.
