Τριπλάσια επιβάρυνση από μικροπλαστικά και νανοπλαστικά σε σχέση με το νερό βρύσης περιέχει κατά μέσο όρο το εμφιαλωμένο νερό, σύμφωνα με νέα αμερικανική επιστημονική μελέτη που προκαλεί σοβαρά ερωτήματα για μια καθημερινή καταναλωτική συνήθεια εκατομμυρίων ανθρώπων.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι κάθε λίτρο εμφιαλωμένου νερού μπορεί να περιέχει κατά μέσο όρο περίπου 6 εκατομμύρια πλαστικά σωματίδια, έναντι περίπου 2 εκατομμυρίων στο επεξεργασμένο νερό βρύσης. Πάνω από τα μισά από αυτά είναι νανοπλαστικά – τόσο μικροσκοπικά ώστε να μπορούν να εισέλθουν στην κυκλοφορία του αίματος και όπως φάνηκε σε εργαστηριακές μελέτες, να διαπεράσουν ακόμη και τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το The Ohio State University και δημοσιεύθηκε στο Science of the Total Environment, είναι από τις πρώτες που συγκρίνουν άμεσα εμφιαλωμένο και νερό βρύσης με τεχνολογία ικανή να ανιχνεύσει σωματίδια εξαιρετικά μικρού μεγέθους.
Τα αποτελέσματα, όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, ανατρέπουν την ευρέως διαδεδομένη αντίληψη ότι το εμφιαλωμένο νερό είναι «καθαρότερο».
Αόρατη ρύπανση σε κάθε γουλιά
Οι επιστήμονες εξέτασαν έξι μάρκες εμφιαλωμένου νερού και δείγματα από τέσσερις μονάδες επεξεργασίας νερού στο Οχάιο. Οι συγκεντρώσεις στο εμφιαλωμένο κυμάνθηκαν από 2,6 έως 11,5 εκατομμύρια σωματίδια ανά λίτρο, ενώ στο νερό βρύσης από 1,6 έως 2,6 εκατομμύρια.
Η διαφορά γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική αν ληφθεί υπόψη το μέγεθος των σωματιδίων. Τα νανοπλαστικά – μικρότερα από ένα μικρόμετρο, δηλαδή περίπου 100 φορές λεπτότερα από μια ανθρώπινη τρίχα – αποτελούσαν το 66% των σωματιδίων στο εμφιαλωμένο νερό, έναντι λίγο πάνω από 50% στο νερό βρύσης.
Σε αυτό το μέγεθος, τα σωματίδια δεν αποβάλλονται από τον οργανισμό μέσω του πεπτικού συστήματος. Μπορούν να εισχωρήσουν σε κύτταρα, να περάσουν στην κυκλοφορία του αίματος και να συσσωρευθούν σε όργανα. Πειραματικά δεδομένα έχουν δείξει ότι ορισμένα είναι ικανά να διαπεράσουν ακόμη και τον προστατευτικό φραγμό του εγκεφάλου.
Σημειώνεται ότι η μελέτη ανίχνευσε σωματίδια έως 300 νανόμετρα, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχουν ακόμη μικρότερα νανοπλαστικά, γεγονός που σημαίνει ότι η πραγματική επιβάρυνση ενδέχεται να είναι υψηλότερη.
Το ίδιο το μπουκάλι «μολύνει» το νερό
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το είδος των πλαστικών που εντοπίστηκαν. Το πιο συχνό πολυμερές στο εμφιαλωμένο νερό ήταν το PET – το ίδιο υλικό από το οποίο κατασκευάζονται τα μπουκάλια. Ακολουθούσαν πολυαμίδια (που χρησιμοποιούνται σε φίλτρα) και καουτσούκ, πιθανότατα από τα παρεμβύσματα και τους σωλήνες των γραμμών εμφιάλωσης.
Με άλλα λόγια, το ίδιο το δοχείο αποθήκευσης συμβάλλει στη ρύπανση του περιεχομένου. Κάθε άνοιγμα και κλείσιμο του καπακιού, κάθε μεταβολή θερμοκρασίας ή μετακίνηση μπορεί να απελευθερώνει επιπλέον σωματίδια στο νερό.
Στο νερό βρύσης, η προέλευση των πλαστικών φαίνεται να σχετίζεται κυρίως με την αρχική πηγή (ποτάμια, λίμνες, περιβαλλοντική ρύπανση) και λιγότερο με την ίδια τη διαδικασία επεξεργασίας.
Ένα από τα πιο απροσδόκητα ευρήματα ήταν η παρουσία καουτσούκ σε όλα τα δείγματα – εμφιαλωμένα και μη. Το υλικό αυτό συχνά παραλείπεται από παλαιότερες μελέτες, καθώς οι συνήθεις τεχνικές δυσκολεύονται να το ανιχνεύσουν, με αποτέλεσμα να υποεκτιμάται η συνολική επιβάρυνση.
Βλέποντας αυτό που μέχρι τώρα δεν φαινόταν
Η μεγάλη απόκλιση από παλαιότερες μετρήσεις δεν σημαίνει ότι το νερό έγινε ξαφνικά πιο ρυπασμένο. Σημαίνει ότι οι επιστήμονες μπορούν πλέον να «δουν» πολύ μικρότερα σωματίδια.
Οι κλασικές τεχνικές ανίχνευσης εντοπίζουν μικροπλαστικά άνω των 5-10 μικρομέτρων. Στην παρούσα έρευνα χρησιμοποιήθηκε ηλεκτρονική μικροσκοπία σάρωσης και προηγμένη φασματοσκοπική μέθοδος, επιτρέποντας ανίχνευση έως και 30 φορές μικρότερων σωματιδίων.
Στα δείγματα νερού βρύσης, το 80% των σωματιδίων ήταν μικρότερα από 5 μικρόμετρα – μέγεθος που σε προηγούμενες μελέτες θα περνούσε απαρατήρητο.
Οι επιστήμονες διευκρινίζουν ότι οι επιπτώσεις στην υγεία δεν έχουν ακόμη πλήρως αποσαφηνιστεί. Ωστόσο, το γεγονός ότι νανοπλαστικά μπορούν να εισχωρούν σε ιστούς και όργανα ενισχύει τη σύσταση για περιορισμό της έκθεσης όπου αυτό είναι εφικτό.
Η πρακτική οδηγία που προκύπτει είναι απλή: προτίμηση στο νερό βρύσης, ιδανικά φιλτραρισμένο και χρήση επαναχρησιμοποιούμενου μπουκαλιού από γυαλί ή ανοξείδωτο ατσάλι αντί για πλαστικό.
Όπως επισημαίνουν οι ερευνητές, το νερό παραμένει απολύτως απαραίτητο και ασφαλές για κατανάλωση. Όμως όταν μία επιλογή συνεπάγεται περίπου τη μισή έκθεση σε πλαστικά σωματίδια, ενώ ταυτόχρονα είναι οικονομικότερη και φιλικότερη προς το περιβάλλον, το δίλημμα γίνεται σαφώς πιο ξεκάθαρο.
