Η απόσυρση των απειλών για επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκές χώρες από τον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τη Γροιλανδία δεν αρκεί για να επαναφέρει πλήρως την εμπιστοσύνη στις ευρωατλαντικές σχέσεις. Παρά την υποχώρηση, η Κομισιόν χαρακτήρισε την αβεβαιότητα μόνιμη και σεισμική για τη διεθνή τάξη, καθώς η προηγούμενη επιθετική στάση των ΗΠΑ αφήνει «τραύματα» στον βασικό πυλώνα της μεταπολεμικής συνεργασίας.
Σύμφωνα με πρόσφατη έκθεση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Συστημικού Κινδύνου, ο δείκτης αβεβαιότητας για την οικονομική πολιτική έφτασε τον Απρίλιο του 2025 στο υψηλότερο επίπεδο από το 2015, λόγω των απειλών για «ανταποδοτικούς» δασμούς. Η έκθεση επισημαίνει ότι ο γεωοικονομικός κατακερματισμός και ο γεωπολιτικός κίνδυνος περιορίζουν την ανάπτυξη και εντείνουν πιέσεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Το ράλι του χρυσού ως «ασφαλές καταφύγιο»
Η αβεβαιότητα αποτυπώνεται σε νέο ιστορικό ράλι του χρυσού, που ξεπέρασε κάθε προηγούμενο, ακόμη και το 1979 κατά τη δεύτερη πετρελαϊκή κρίση. Από την αρχή του 2026, ο χρυσός αυξήθηκε κατά 15%, φτάνοντας στα 5.000 δολάρια, ενώ και η τιμή του ασημιού κινήθηκε κοντά στα 100 δολάρια ανά ουγκιά.
Η άνοδος αυτή τροφοδοτήθηκε από τους δασμούς και τις απειλές κατά της ανεξαρτησίας της Fed, η οποία δέχθηκε και ποινική δίωξη για υπερβάσεις στη διαχείριση των έργων της. Οι επενδυτές στρέφονται στο πολύτιμο μέταλλο για να περιορίσουν την έκθεσή τους στο δολάριο, που υποτιμήθηκε την τελευταία εβδομάδα κατά περίπου 1% έναντι του ευρώ και άλλων νομισμάτων.
Επιπτώσεις στις αγορές ομολόγων και μετοχών
Οι πωλήσεις αμερικανικών ομολόγων οδήγησαν σε αύξηση των αποδόσεων: 10ετή στο 4,3% και 30ετή στο 4,9%, εντείνοντας τις ανησυχίες για την ταχεία αύξηση του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, που εκτιμάται ότι θα φτάσει το 140% του ΑΕΠ έως το 2030, σύμφωνα με τον οίκο πιστοληπτικής αξιολόγησης Scope. Παράλληλα, η αμερικανική αγορά μετοχών σημείωσε τη μεγαλύτερη πτώση τριμήνου, αλλά ανέκαμψε χάρη στο λεγόμενο «TACO Trade» (Trump Always Chicken Out).
Προοπτικές για την παγκόσμια οικονομία
Η επίπτωση των δασμών περιορίστηκε λόγω της τελικής υποχώρησης των ΗΠΑ, ενώ η οικονομία στηρίζεται και από επενδύσεις στην τεχνολογία, τη μείωση επιτοκίων από τις κεντρικές τράπεζες και τα μέτρα δημοσιονομικής στήριξης. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, το παγκόσμιο ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 3,3% το 2025, όσο και το 2024, και αναμένεται αντίστοιχος ρυθμός για το 2026. Παρόλα αυτά, χωρίς την πολιτική αβεβαιότητα των ΗΠΑ, οι προοπτικές ανάπτυξης θα ήταν σαφώς πιο ευοίωνες.
