Στον τέταρτο μήνα μιας σύγκρουσης που μοιάζει να παρατείνεται χωρίς ορατή έξοδο, η Βουλή των Αντιπροσώπων των ΗΠΑ έστειλε ένα ηχηρό πολιτικό μήνυμα στον Ντόναλντ Τραμπ: είτε θα ζητήσει την έγκριση του Κογκρέσου για τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων κατά του Ιράν είτε θα πρέπει να αποσύρει τις αμερικανικές δυνάμεις.
Η ψήφιση του σχετικού ψηφίσματος δεν αλλάζει άμεσα τα δεδομένα στο πεδίο, αλλά αποκαλύπτει ότι η υπομονή ακόμη και μερίδας των Ρεπουμπλικανών απέναντι στον Λευκό Οίκο αρχίζει να εξαντλείται.
Με 215 ψήφους υπέρ και 208 κατά, η Βουλή ενέκρινε ψήφισμα βάσει του Νόμου περί Πολεμικών Εξουσιών, το οποίο υποχρεώνει τον πρόεδρο είτε να εξασφαλίσει νομοθετική έγκριση για τη συνέχιση του πολέμου, είτε να τερματίσει τη στρατιωτική εμπλοκή.
Η εξέλιξη συνιστά σπάνια πολιτική ήττα για τον Τραμπ, ο οποίος καθ' όλη τη διάρκεια της θητείας του έχει απορρίψει κάθε προσπάθεια του Κογκρέσου να περιορίσει τις εξουσίες του σε ζητήματα εθνικής ασφάλειας. Η ηγεσία των Ρεπουμπλικανών είχε μάλιστα αναβάλει την ψηφοφορία δύο εβδομάδες νωρίτερα, όταν διαπίστωσε ότι δεν διέθετε τις απαραίτητες ψήφους για να μπλοκάρει το μέτρο.
Η καθυστέρηση, ωστόσο, δεν απέδωσε. Καθώς ο πόλεμος συνεχίζεται χωρίς σαφή στρατηγική εξόδου και οι διπλωματικές προσπάθειες δεν έχουν παράξει απτά αποτελέσματα, οι αντιδράσεις εντός του κυβερνώντος κόμματος εντάθηκαν αντί να υποχωρήσουν.
Οι Ρεπουμπλικανοί που έσπασαν τη γραμμή
Τέσσερις Ρεπουμπλικανοί βουλευτές – οι Τομ Μπάρετ από το Μίσιγκαν, Μπράιαν Φιτζπάτρικ από την Πενσιλβάνια, Γουόρεν Ντέιβιντσον από το Οχάιο και Τόμας Μάσι από το Κεντάκι – ψήφισαν μαζί με τους Δημοκρατικούς υπέρ του ψηφίσματος.
Η στάση τους αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς ο Τραμπ έχει εντείνει τους τελευταίους μήνες τις πιέσεις προς στελέχη του κόμματός του που αποκλίνουν από την επίσημη γραμμή. Παρά ταύτα, οι συγκεκριμένοι βουλευτές επέμειναν ότι το Κογκρέσο οφείλει να έχει καθοριστικό ρόλο στη λήψη αποφάσεων για μακροχρόνιες στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Ο Ντέιβιντσον συνόψισε τη θέση του σε τρεις φράσεις: «Καθορίστε την αποστολή. Εγκρίνετε την αποστολή. Ολοκληρώστε την αποστολή». Αντίστοιχα, ο Μπάρετ υποστήριξε ότι έχει πλέον έρθει η ώρα το Κογκρέσο να ορίσει τα όρια και τη διάρκεια της αμερικανικής εμπλοκής στο Ιράν.
Την ίδια στιγμή, ο Δημοκρατικός βουλευτής Τζάρεντ Γκόλντεν από το Μέιν, ο οποίος στο παρελθόν είχε αντιταχθεί σε παρόμοιες πρωτοβουλίες, άλλαξε στάση και υπερψήφισε το μέτρο.
Πόλεμος εξουσιών στην Ουάσιγκτον
Η ουσία της αντιπαράθεσης δεν αφορά μόνο το Ιράν. Αγγίζει έναν από τους πιο διαχρονικούς θεσμικούς ανταγωνισμούς στην αμερικανική πολιτική: ποιος αποφασίζει τελικά για τον πόλεμο.
Οι Δημοκρατικοί υποστηρίζουν ότι το Σύνταγμα αναθέτει στο Κογκρέσο την αρμοδιότητα να εγκρίνει παρατεταμένες πολεμικές επιχειρήσεις και ότι η εκτελεστική εξουσία έχει επεκτείνει υπερβολικά τις αρμοδιότητές της τις τελευταίες δεκαετίες.
Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση Τραμπ και η πλειονότητα των Ρεπουμπλικανών επιμένουν ότι οι στρατιωτικές ενέργειες αποτελούν νόμιμες πράξεις αυτοάμυνας και ότι ο πρόεδρος, ως αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων, διαθέτει πλήρη εξουσία να διαχειρίζεται τέτοιες κρίσεις χωρίς πρόσθετη κοινοβουλευτική έγκριση.
Ο πρόεδρος της Βουλής, Μάικ Τζόνσον, χαρακτήρισε το ψήφισμα «πολύ επικίνδυνο», προειδοποιώντας ότι θα μπορούσε να αποδυναμώσει τη διαπραγματευτική θέση των ΗΠΑ και την ικανότητα του προέδρου να διαχειριστεί τη σύγκρουση.
Συμβολικό μήνυμα ή πραγματική απειλή;
Παρά τον πολιτικό του αντίκτυπο, το ψήφισμα απέχει πολύ από το να μετατραπεί σε δεσμευτική υποχρέωση για τον Λευκό Οίκο. Το κείμενο μεταφέρεται πλέον στη Γερουσία, όπου θα πρέπει να εξεταστεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες. Ακόμη όμως και αν εγκριθεί και από τα δύο νομοθετικά σώματα, η νομική του ισχύς παραμένει αμφισβητούμενη.
Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει αποφανθεί από το 1983 ότι για να αποκτήσει δεσμευτικό χαρακτήρα μια πράξη του Κογκρέσου, απαιτείται η τήρηση της πλήρους νομοθετικής διαδικασίας, συμπεριλαμβανομένης της υπογραφής του προέδρου ή της υπερψήφισης με πλειοψηφία δύο τρίτων ώστε να παρακαμφθεί ενδεχόμενο βέτο.
Εν ολίγοις, οι πιθανότητες να αναγκαστεί άμεσα ο Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο παραμένουν περιορισμένες.
Ωστόσο, το πολιτικό μήνυμα είναι σαφές. Για πρώτη φορά από την έναρξη της σύγκρουσης, η αμφισβήτηση της στρατηγικής του δεν προέρχεται μόνο από τους Δημοκρατικούς, αλλά και από τμήμα του ίδιου του κόμματός του. Καθώς οι ενδιάμεσες εκλογές πλησιάζουν, η συζήτηση για το κόστος, τη διάρκεια και τον σκοπό του πολέμου με το Ιράν μετατρέπεται σε πονοκέφαλο για τον Λευκό Οίκο.
