Μια σταθερή ανοδική πορεία στον επαναπατρισμό Ελλήνων πολιτών παρατηρείται από το 2021. Η εξέλιξη αυτή αλλάζει ριζικά την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί στα χρόνια της οικονομικής κρίσης, όταν η φυγή του εγχώριου δυναμικού βρισκόταν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα. Τα τρέχοντα δεδομένα δείχνουν ότι η τάση έχει μεταβληθεί, με το μεταναστευτικό ισοζύγιο να γίνεται θετικό.
Τα στατιστικά στοιχεία αποτυπώνουν με σαφήνεια αυτή τη στροφή:
-
Κατά τη διετία 2023-2024, περίπου 69.000 Έλληνες έφυγαν για το εξωτερικό, αλλά την ίδια περίοδο 98.000 πολίτες επέστρεψαν στην Ελλάδα.
-
Από το σύνολο όσων μετανάστευσαν το διάστημα 2010-2025, σχεδόν έξι στους δέκα έχουν πλέον επαναπατριστεί.
Η συγκεκριμένη ανατροπή αποδίδεται στη βελτίωση των εγχώριων οικονομικών συνθηκών, καθώς και στην εμφάνιση νέων ευκαιριών απασχόλησης στην ελληνική αγορά εργασίας.
Πρωταθλήτρια στον ΟΟΣΑ η Ελλάδα
Σε παγκόσμια κλίμακα, η Ελλάδα καταλαμβάνει την τέταρτη θέση ανάμεσα στις χώρες του ΟΟΣΑ αναφορικά με τον ρυθμό επιστροφής των πολιτών της. Το προφίλ των ανθρώπων που επαναπατρίζονται παρουσιάζει συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.
Οι περισσότεροι από όσους επαναπατρίζονται είναι νεαρής ηλικίας και διαθέτουν υψηλό μορφωτικό επίπεδο
Αυτό το εξειδικευμένο δυναμικό φέρνει μαζί του διεθνή εμπειρία και νέες δεξιότητες, στοιχεία απαραίτητα για την καινοτομία και την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας.
Την ίδια στιγμή, παρατηρείται μια μετατόπιση προς ένα ενδοευρωπαϊκό μοντέλο κινητικότητας. Η μετακίνηση εκτός συνόρων δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως μόνιμη εγκατάσταση, αλλά ως μια πιο ευέλικτη επαγγελματική και ακαδημαϊκή επιλογή, η οποία επιτρέπει τη διατήρηση ισχυρών δεσμών με την πατρίδα. Ταυτοχρλονως, αναπτύσσεται μια πιο εξωστρεφής και ενεργή στρατηγική στις σχέσεις του κράτους με τον απόδημο ελληνισμό.
Οι επόμενες μεγάλες προκλήσεις
Αν και η τρέχουσα εικόνα κρίνεται ενθαρρυντική, οι δυσκολίες για το μέλλον παραμένουν υπαρκτές. Το επόμενο βήμα δεν περιορίζεται απλώς στην ανάσχεση της φυγής ή στην αύξηση των αριθμών των επαναπατρισμένων.
Η βασική επιδίωξη για τη χώρα επικεντρώνεται στα εξής: «το ζητούμενο δεν είναι μόνο η περαιτέρω ανάσχεση του φαινομένου του brain drain ή η αύξηση των επιστροφών, αλλά η διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης εθνικής στρατηγικής για τη διαχείριση της διεθνούς κινητικότητας των Ελλήνων»
Ένα τέτοιο ολοκληρωμένο εθνικό πλάνο οφείλει να υποστηρίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη, να αξιοποιεί το κεφάλαιο της διασποράς και να δημιουργεί σταθερές βάσεις. Με αυτόν τον τρόπο, η επιλογή της επιστροφής ή της συνεργασίας με την Ελλάδα θα μπορεί να αποτελέσει μια ελκυστική και μακροπρόθεσμα βιώσιμη προοπτική για τις επόμενες γενιές.
