Μετά την Τράπεζα της Ελλάδος και το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο αναθεωρεί προς τα κάτω τις εκτιμήσεις του για την ελληνική οικονομία. Η βασική αιτία το «ψαλίδισμα» των προβλέψεων, σε 1,8% από 2% είναι ο πόλεμος στο Ιράν και οι σοβαρές επιπτώσεις σε ενέργεια, πληθωρισμό, αγορές σε παγκόσμιο επίπεδο.
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι παρά την ανθεκτικότητά που έχει επιδείξει τα τελευταία χρόνια, η ελληνική οικονομία θα τεθεί υπό δοκιμασία εξαιτίας της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Κάνει, μάλιστα, ιδιαίτερη μνεία στον τουρισμό που αποτελεί το «βαρύ» πυροβολικό της οικονομίας. Προβλέπει αύξηση του πληθωρισμού αλλά και υψηλό πρωτογενές πλεόνασμα και το 2026 και όπως το συνηθίζει στις εν λόγω εκθέσεις της, καταθέτει συγκεκριμένες προτάσεις για τη διατήρηση της δημοσιονομικής-κυρίως- σταθερότητας.
Το Ταμείο προτείνει στοχευμένα μέτρα στήριξης για την ενέργεια, αποφυγή υπερβολών σε αυξήσεις μισθών και συντάξεων και φυσικά δεν ξεχνά να υπενθυμίσει το «καθήκον» υλοποίησης σημαντικών μεταρρυθμίσεων.
Σύμφωνα με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, ο ρυθμός ανάπτυξης προβλέπεται να επιβραδυνθεί στο 1,8% το 2026 από το 2% που ήταν η προηγούμενη εκτίμηση. Το βασικό σενάριο στηρίζεται σε τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου συμβατές με τις αγορές μελλοντικής εκπλήρωσης στα μέσα Μαρτίου 2026. Με βάση αυτό το σενάριο, οι αυξημένες δημόσιες επενδύσεις και το πρόσφατο δημοσιονομικό πακέτο - συμπεριλαμβανομένων ευρείας κλίμακας μειώσεων στον φόρο εισοδήματος φυσικών προσώπων - θα στηρίξουν τη δραστηριότητα, αλλά οι υψηλές τιμές ενέργειας και η ασθενέστερη εξωτερική ζήτηση λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή αναμένεται να επιβαρύνουν την κατανάλωση και τον τουρισμό.
Μεσοπρόθεσμα, η ανάπτυξη εκτιμάται ότι θα περιοριστεί στο περίπου 1,5%, λόγω της μείωσης του πληθυσμού σε ηλικία εργασίας, της χαμηλής συμμετοχής στο εργατικό δυναμικό και της αργής αύξησης παραγωγικότητας.
Αύξηση του πληθωρισμού βραχυπρόθεσμα
Ο πληθωρισμός αναμένεται να αυξηθεί βραχυπρόθεσμα και το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών να διευρυνθεί λόγω υψηλότερων τιμών ενέργειας, πριν επανέλθουν σε σταδιακή πτωτική πορεία. Το πρωτογενές πλεόνασμα προβλέπεται να παραμείνει υψηλό, στο 3,8% του ΑΕΠ το 2026, με τις απώλειες εσόδων από το δημοσιονομικό πακέτο να αντισταθμίζονται εν μέρει από τη συνεχιζόμενη βελτίωση της φορολογικής συμμόρφωσης. Σύμφωνα με το βασικό σενάριο, μεσοπρόθεσμα το πρωτογενές πλεόνασμα αναμένεται να διατηρηθεί ισχυρό, ενώ ο λόγος δημόσιου χρέους προς ΑΕΠ προβλέπεται να μειωθεί κατά ακόμη 35 ποσοστιαίες μονάδες, φθάνοντας περίπου στο 110% έως το 2031.
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης
Οι κίνδυνοι για τις προοπτικές ανάπτυξης είναι καθοδικοί. Παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή, κλιμάκωση γεωπολιτικών εντάσεων, αυξημένη αβεβαιότητα, κατακερματισμός του εμπορίου και πιθανές διαταραχές στις χρηματοπιστωτικές αγορές θα μπορούσαν να μειώσουν τη ζήτηση και τις κεφαλαιακές ροές. Καθυστερήσεις στην υλοποίηση έργων του NGEU και μεταρρυθμίσεων ενδέχεται να περιορίσουν επενδύσεις και παραγωγικότητα.
Αντίθετα, ισχυρότερες από τις αναμενόμενες επιδράσεις των δημοσιονομικών μέτρων και των μεταρρυθμίσεων θα μπορούσαν να βελτιώσουν τις προοπτικές. Οι κίνδυνοι για τον πληθωρισμό παραμένουν ανοδικοί, λόγω πιθανών αυξήσεων στις τιμές εμπορευμάτων, μισθολογικών αυξήσεων πάνω από την παραγωγικότητα και επιπτώσεων από κλιματικά σοκ.
Θετική εικόνα για τις τράπεζες
Θετική είναι η εικόνα που καταγράφει το ΔΝΤ για τις τράπεζες το 2025. Ειδικότερα σημειώνει πως οι ισολογισμοί των τραπεζών παραμένουν υγιείς, ενώ ο πιστωτικός κύκλος έχει ενισχυθεί λόγω χαλάρωσης των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και συνεχιζόμενων εκταμιεύσεων πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης. Η πίστωση προς τον ιδιωτικό τομέα αυξήθηκε κατά 5,3% σε ετήσια βάση τον Ιανουάριο του 2026, κυρίως λόγω ισχυρής ζήτησης από μη χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις. Η στεγαστική πίστωση, μάλιστα, έγινε θετική για πρώτη φορά μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, με τη στήριξη του επιδοτούμενου προγράμματος δανείων για πρώτη κατοικία («MyHome II»), αν και το επίπεδο νέας χρηματοδότησης παραμένει σχετικά χαμηλό. Επίσης, η ποιότητα ενεργητικού των τραπεζών συνέχισε να βελτιώνεται, με τον δείκτη μη εξυπηρετούμενων δανείων να υποχωρεί σε ιστορικά χαμηλά.
Η κερδοφορία μειώθηκε ελαφρά λόγω χαμηλότερων επιτοκίων, αλλά παραμένει πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ. Επιπροσθέτως, η κεφαλαιακή επάρκεια είναι ισχυρή και οι δείκτες ρευστότητας παραμένουν πολύ πάνω από τις κανονιστικές απαιτήσεις.
Συνετή δημοσιονομική πολιτική – Οι προτάσεις του ΔΝΤ
Οι συντάκτες της έκθεσης προτείνουν δημοσιονομική πολιτική φιλική προς την ανάπτυξη αλλά συνετή.
Συγκεκριμένα προτείνουν:
Στοχευμένα μέτρα για την ενεργειακή κρίση
Η στήριξη, σύμφωνα με το Ταμείο, θα πρέπει να διοχετεύεται κυρίως μέσω του συστήματος κοινωνικής προστασίας για την προστασία των ευάλωτων νοικοκυριών, αξιοποιώντας την πρόοδο της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό ώστε να επεκταθεί η κάλυψη και να διασφαλιστεί αποτελεσματική παροχή. Πιθανή στήριξη προς επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι προσωρινή, να συντονίζεται σε ευρωπαϊκό επίπεδο, να περιορίζεται σε βιώσιμες ενεργοβόρες επιχειρήσεις που αντιμετωπίζουν χρηματοοικονομικές πιέσεις και να συνδέεται με δράσεις βελτίωσης της ενεργειακής αποδοτικότητας.
Όχι υπερβολικές αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις
Το ΔΝΤ επισημαίνει ότι η μελλοντική αύξηση συντάξεων θα πρέπει να ακολουθεί τον καθιερωμένο μηχανισμό τιμαριθμικής αναπροσαρμογής ώστε να διασφαλίζεται η μακροχρόνια βιωσιμότητα, ενώ υπερβολικές αυξήσεις στους μισθούς του δημόσιου τομέα θα πρέπει να αποφεύγονται.
Μεταρρυθμίσεις
Η περαιτέρω προώθηση διαρθρωτικών δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων θα ενίσχυε την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής και θα δημιουργούσε πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για την περαιτέρω εξυγίανση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα, σημειώνει το ΔΝΤ και προσθέτει: "Η περαιτέρω προώθηση διαρθρωτικών δημοσιονομικών μεταρρυθμίσεων θα ενίσχυε την αποτελεσματικότητα της δημοσιονομικής πολιτικής και θα δημιουργούσε πρόσθετο δημοσιονομικό χώρο για την περαιτέρω εξυγίανση των ισολογισμών του ιδιωτικού τομέα.
Η καθιέρωση ενός συστηματικού, πολυετούς πλαισίου αξιολόγησης των φορολογικών δαπανών θα βοηθούσε στον εντοπισμό και τη σταδιακή κατάργηση μέτρων που είναι αναδιανεμητικά άδικα ή αναποτελεσματικά".
Αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης
Η πλήρης αξιοποίηση των διαθέσιμων πόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των δημόσιων επενδύσεων, διασφαλίζοντας ταυτόχρονα κρίσιμες κοινωνικές δαπάνες, υπογραμμίζει το ΔΝΤ.
