Νέο πλαίσιο για τη διαχείριση αιγιαλού και παραλίας τίθεται άμεσα σε εφαρμογή, εισάγοντας αυστηρότερους κανόνες για τις παραχωρήσεις σε επιχειρήσεις, δήμους και σωματεία, καθώς και απλούστερες διαδικασίες οριοθέτησης. Ταχύτεροι γίνονται οι έλεγχοι, με εκτεταμένη χρήση drones και δορυφορικών εικόνων.
Οι αλλαγές, που θεσπίστηκαν με τον νόμο 5313/2026, δεν ανατρέπουν το ισχύον καθεστώς, αλλά επιχειρούν να λύσουν προβλήματα που ανέκυψαν κατά την εφαρμογή του, επιταχύνοντας τις διαδικασίες και ενισχύοντας τους ελεγκτικούς μηχανισμούς.
Η σημαντικότερη καινοτομία αφορά τους ελέγχους για αυθαίρετες καταλήψεις και παραβάσεις στον αιγιαλό και την παραλία. Πλέον, τα αρμόδια όργανα μπορούν να αξιοποιούν drones, τεχνολογίες τηλεπισκόπησης και δορυφορικές λήψεις για τη διαπίστωση παραβάσεων, χωρίς να απαιτείται υποχρεωτικά επιτόπια αυτοψία.
Η νέα διαδικασία θα επιταχύνει τους ελέγχους, ιδιαίτερα σε μεγάλες παραλίες και περιοχές με πολλές παραχωρήσεις, περιορίζοντας αποτελεσματικότερα αυθαίρετες καταλήψεις και παραβιάσεις της νομοθεσίας.
Παραχωρήσεις
Εξίσου σημαντικές είναι οι αλλαγές στο καθεστώς παραχωρήσεων για την απλή χρήση αιγιαλού και παραλίας. Οι όμορες επιχειρήσεις, όπως ξενοδοχεία, ενοικιαζόμενα δωμάτια, camping και καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος, καθώς και τα ναυταθλητικά σωματεία, εξακολουθούν να αποκτούν δικαίωμα χρήσης χωρίς δημοπρασία ή ηλεκτρονική πλειοδοσία, με συμβάσεις διάρκειας από ένα έως τρία έτη, υπό την προϋπόθεση ότι λειτουργούν νόμιμα σε ακίνητο που συνορεύει με τον αιγιαλό.
Στο ίδιο καθεστώς εντάσσονται πλέον και οι δήμοι με τις δημοτικές ανώνυμες εταιρείες, οι οποίοι μπορούν επίσης να λαμβάνουν παραχωρήσεις χωρίς δημοπρασία για διάστημα έως τριών ετών. Ωστόσο, κάθε δήμος μπορεί να διαχειρίζεται έως τρία τμήματα αιγιαλού ή παραλίας, χωρίς δυνατότητα περαιτέρω παραχώρησής τους σε τρίτους.
Παράλληλα θεσπίζεται δυνατότητα προσωρινής παραχώρησης για επιχειρήσεις και σωματεία που έχουν υποβάλει εμπρόθεσμα αίτηση, αλλά αυτή δεν έχει ακόμη εξεταστεί. Η προσωρινή χρήση επιτρέπεται μέχρι την υπογραφή της οριστικής σύμβασης, με την καταβολή ειδικού παραβόλου, το οποίο επιστρέφεται ή συμψηφίζεται εφόσον εγκριθεί η αίτηση.
Μεταβατικό καθεστώς και οριοθέτηση
Ειδικό μεταβατικό καθεστώς προβλέπεται για το 2026. Επιχειρήσεις και ναυταθλητικά σωματεία που διέθεταν παραχώρηση το 2025 και υπέβαλαν εμπρόθεσμα νέα αίτηση για το ίδιο τμήμα μπορούν να συνεχίσουν νόμιμα τη δραστηριότητά τους μέχρι το τέλος του έτους, ακόμη και αν δεν έχει ολοκληρωθεί η εξέταση του φακέλου τους.
Αντίθετα, για όσους υποβάλουν ψευδή δήλωση ή υποπέσουν εκ νέου σε αυθαίρετες καταλήψεις προβλέπονται ιδιαίτερα αυστηρές κυρώσεις, όπως υψηλά πρόστιμα, αναστολή λειτουργίας και πολυετής αποκλεισμός από μελλοντικές παραχωρήσεις.
Αλλαγές επέρχονται και στη διαδικασία οριοθέτησης αιγιαλού, παραλίας και παλαιού αιγιαλού, με στόχο την ταχύτερη διεκπεραίωση εκκρεμών υποθέσεων που επηρεάζουν ιδιοκτήτες, επενδυτές και επιχειρήσεις. Η οριοθέτηση θα πραγματοποιείται από ειδικές επιτροπές σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, με δυνατότητα συγκρότησης δεύτερης επιτροπής όπου υπάρχουν αυξημένες ανάγκες.
Οι αποφάσεις θα βασίζονται στα ορθοφωτογραφικά υπόβαθρα του Ελληνικού Κτηματολογίου, ώστε να εξασφαλίζεται ενιαία και αξιόπιστη αποτύπωση των ορίων, ενώ διατηρείται η δυνατότητα προσφυγής των ενδιαφερομένων πριν από την οριστικοποίηση των αποφάσεων.
