Χωρίς να λάβουν αποφάσεις για συγκεκριμένα μέτρα, οι ηγέτες της ΕΕ «άνοιξαν την πόρτα» για τη λήψη μέτρων σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο, με στόχο την αντιμετώπιση του αυξανόμενου ενεργειακού κόστους και τη στήριξη επιχειρήσεων και νοικοκυριών. Η σκυτάλη περνά στις κυβερνήσεις και αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση για την εξειδίκευση των παρεμβάσεων.
Η ελληνική κυβέρνηση έχει πλέον τη δυνατότητα να αξιοποιήσει με ευρωπαϊκή συγκατάθεση το υπερπλεόνασμα των 2 δισ. ευρώ ως δημοσιονομικό απόθεμα για στοχευμένα μέτρα στήριξης πολιτών.
Τώρα πρέπει να αποφασίσει και να επιλέξει «τι, πώς και πότε» θα γίνει. Δεν βιάζεται να αποφασίσει, καθώς η κατάσταση δεν έχει ξεκαθαρίσει στα μέτωπα του πολέμου και στις αγορές υπάρχει αναταραχή που καθιστά επισφαλή οποιαδήποτε πρόβλεψη για την πορεία των ενεργειακών τιμών
Οπως είπε η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η Ευρωπαϊκή Ένωση θα «ενισχύσει περαιτέρω την ευελιξία των κρατικών ενισχύσεων» και θα συνεργαστεί στενά με τα κράτη μέλη για τη μείωση του κόστους καυσίμων στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας.
Το timing, οι συνθήκες και οι ανάγκες
Η Αθήνα δηλώνει έτοιμη να κινηθεί εντός αυτού του πλαισίου, προτάσσοντας παρεμβάσεις που θα περιορίσουν το ενεργειακό κόστος, θα στηρίξουν τα ευάλωτα νοικοκυριά και θα διατηρήσουν τη δημοσιονομική ισορροπία.
Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η κυβέρνηση είναι «έτοιμη να αντιμετωπίσει - στα πλαίσια των δυνατοτήτων της - τις επιπτώσεις των αυξήσεων σε καύσιμα και ηλεκτρική ενέργεια». Απέφυγε όμως να μπει σε λεπτομέρειες για τα μέτρα που μπορεί να ληφθούν.
Το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο αναμένει περαιτέρω εξελίξεις, λαμβάνοντας υπόψη την αστάθεια στις αγορές, τις μεταβαλλόμενες συνθήκες στην οικονομία και τους κινδύνους που αναδύονται. Οπως επισημαίνουν συνεργάτες του πρωθυπουργού, υπάρχουν ακόμη πολλοί αστάθμητοι παράγοντες,
Ο υπουργός Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης ήταν σαφέστερος: «Η διάρκεια και το μέγεθος της διαταραχής θα καθορίσουν ποια εργαλειοθήκη θα χρησιμοποιήσουμε».
Στο ίδιο μήκος κύματος ο πρωθυπουργός επισήμανε ότι «όσο συνεχίζονται οι συγκρούσεις, τόσο πιο αρνητικές θα είναι οι επιπτώσεις για την παγκόσμια, την ευρωπαϊκή και την ελληνική οικονομία» - και τα μέτρα πρέπει να αποσκοπούν στην αντιμετώπιση αυτών ακριβώς των επιπτώσεων.
Διαφορές απόψεων
Παράλληλα με τις κυβερνήσεις, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται να παρουσιάσει στοχευμένα μέτρα για την αντιμετώπιση των αυξήσεων στις τιμές των ορυκτών καυσίμων και της ηλεκτρικής ενέργειας.
Εξετάζεται η μείωση φόρων στα καύσιμα, όπως ο Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης, αλλά προηγούνται άλλες παρεμβάσεις για την απορρόφηση των κραδασμών.
Πάντως η Σύνοδος ανέδειξε για άλλη μια φορά την διάσταση απόψεων που υπάρχει στους κόλπους της ΕΕ, για το τρόπο με τον οποίο πρέπει να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της κρίσης.
Οι βιομηχανικά ανεπτυγμένες χώρες ζητούσαν από μείωση έως και πλήρη αναστολή των χρεώσεων για δικαιώματα ρύπων, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μειώσεις φόρων που συνδέονται με τα ενεργειακά προϊόντα. Αλλες χώρες - μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα - ζήτησαν δημοσιονομική ευελιξία, ώστε να υποστηρίξουν επιχειρήσεις και νοικοκυριά με μειώσεις φόρων ή άλλα έκτακτα μέτρα.
Εξ αιτίας αυτών των διαφορών απόψεων και στόχευσης, η Σύνοδος δεν κατέληξε σε αποφάσεις για μέτρα και παρεμβάσεις.
Χαρακτηριστικό είναι ότι στο κείμενο συμπερασμάτων της Συνόδου, εκφράζεται μόνον... ευχή "τα εθνικά μέτρα να είναι σαφώς στοχευμένα και "λογικά".
