Επιφυλακτικοί απέναντι στα επιχειρήματα της κυβέρνησης Τραμπ για την απομάκρυνση της διοικήτριας της Fed, Λίζα Κουκ εμφανίστηκαν οι δικαστές του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, στέλνοντας σαφές μήνυμα ότι αντιλαμβάνονται τη σημασία της θεσμικής ανεξαρτησίας της Fed, όχι μόνο για τη νομισματική πολιτική, αλλά και για το σύνολο της ομοσπονδιακής διοίκησης.
Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, οι ερωτήσεις των δικαστών κατέδειξαν ανησυχία, ότι μια χαλαρή ερμηνεία των όρων απομάκρυνσης μελών του Διοικητικού Συμβουλίου θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για πολιτικές παρεμβάσεις σε ανεξάρτητους θεσμούς.
Η υπόθεση αφορά την απόφαση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ να αποπέμψει την Κουκ τον Αύγουστο, επικαλούμενος ισχυρισμούς περί παραπλανητικών δηλώσεων σε παλαιότερα έγγραφα στεγαστικού δανείου — κατηγορίες που η ίδια αρνείται και για τις οποίες έχει προσφύγει στη Δικαιοσύνη.
Το άμεσο νομικό ερώτημα είναι αν μπορεί να παραμείνει στη θέση της μέχρι να κριθεί η αγωγή της.
Το όριο του «για σοβαρό λόγο» και οι θεσμικές συνέπειες
Πίσω από το διαδικαστικό σκέλος, όμως, βρίσκεται το ουσιαστικό ζήτημα της ερμηνείας του άρθρου 10 του νόμου για την Ομοσπονδιακή Τράπεζα, το οποίο προβλέπει 14ετή θητεία για τα μέλη του Δ.Σ., με δυνατότητα απομάκρυνσης μόνο «για σοβαρό λόγο» ("for cause").
Η έννοια αυτή έχει ιστορικά συνδεθεί με ανεπάρκεια, αμέλεια καθήκοντος ή σοβαρό παράπτωμα και όχι με αμφισβητούμενα γεγονότα που προηγήθηκαν της ανάληψης καθηκόντων.
Συντηρητικοί δικαστές, συμπεριλαμβανομένων εκείνων που είχαν διοριστεί από τον ίδιο τον Τραμπ κατά την πρώτη του θητεία, προειδοποίησαν ότι μια χαμηλή θεσμική «βάση» για την έννοια του "for cause" θα μπορούσε να αποδυναμώσει -αν όχι να υπονομεύσει- την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
Τέθηκαν επίσης ερωτήματα για το αν μια τέτοια ερμηνεία θα δημιουργούσε προηγούμενο, που θα επέτρεπε σε μελλοντικούς προέδρους να αναδιαμορφώνουν ανεξάρτητους οργανισμούς κατά το δοκούν. Ορισμένοι δικαστές αναφέρθηκαν και στις προειδοποιήσεις οικονομολόγων ότι η απομάκρυνση της Κουκ θα μπορούσε να προκαλέσει αναταράξεις στις αγορές ή ακόμη και ύφεση.
Η κυβέρνηση αντέτεινε ότι οι ανησυχίες αυτές είναι υπερβολικές, υποστηρίζοντας ότι οι αγορές δεν αντέδρασαν έντονα τις ημέρες που ακολούθησαν την απόφαση του Αυγούστου.
Μια υπόθεση με ευρύτερο οικονομικό αποτύπωμα
Παρά τις εμφανείς επιφυλάξεις απέναντι στην προεδρική πρωτοβουλία, οι δικαστές δεν κατέληξαν σε σαφή ένδειξη για το πώς θα μπορούσε να επιλυθεί η υπόθεση, χωρίς να αγγίξει τον πυρήνα του θεσμικού ζητήματος.
Η διαδικασία χαρακτηρίστηκε από μέλη του δικαστηρίου ως ασυνήθιστη τόσο ως προς τον χειρισμό της, όσο και ως προς τον τρόπο με τον οποίο ανακοινώθηκε.
Η ίδια η Κουκ, σε γραπτή δήλωσή της μετά την ακρόαση, τόνισε ότι το διακύβευμα ξεπερνά το προσωπικό της ζήτημα και αφορά το αν η νομισματική πολιτική των ΗΠΑ θα συνεχίσει να βασίζεται σε τεκμηριωμένη κρίση ή θα εκτεθεί σε πολιτικές πιέσεις, μια επισήμανση που αντανακλά τον βαθύτερο προβληματισμό των αγορών και των θεσμών.
