Σε μια οικονομία όπου η εργασία δεν θα αποτελεί πλέον αναγκαιότητα για όλους, θα μπορούσαν να οδηγήσουν η τεχνητή νοημοσύνη και τα ρομπότ, αλλά η μετάβαση θα απαιτήσει καθολικό βασικό εισόδημα ή ακόμη και κάποια μορφή σοσιαλισμού, σύμφωνα με τον οικονομολόγο Νουριέλ Ρουμπινί.
Ο γνωστός και ως "Dr. Doom" για τις απαισιόδοξες προβλέψεις του, μεταξύ των οποίων και η έγκαιρη προειδοποίηση για την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, υποστηρίζει ότι αυτή τη φορά η πρόβλεψή του είναι αισιόδοξη.
Σε συνέντευξή του στο Bloomberg TV, ο Ρουμπίνι υποστήριξε ότι ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού θα αντικατασταθεί στην εργσία από συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και ρομπότ μέσα στα επόμενα 20 έως 25 χρόνια. Για τον λόγο αυτό, η αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης δεν θα αρκεί για να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα των ασφαλιστικών συστημάτων, όπως η επικείμενη εξάντληση των αποθεματικών του αμερικανικού Ταμείου Κοινωνικής Ασφάλισης, που αναμένεται να μείνει χωρίς επαρκή κεφάλαια για την πλήρη κάλυψη των παροχών από το 2032.
Η λύση, κατά τον ίδιο, θα είναι ένα σύστημα καθολικού βασικού εισοδήματος που θα στηρίζει τους πολίτες τόσο κατά τη διάρκεια του εργασιακού τους βίου, όσο και μετά τη συνταξιοδότηση. Η ιδέα δεν είναι πλέον θεωρητική. Έχει συζητηθεί από κορυφαία στελέχη της τεχνολογίας, ενώ η βρετανική κυβέρνηση έχει εξετάσει την πιθανότητα ενός αντίστοιχου μηχανισμού για εργαζομένους σε κλάδους που απειλούνται με εκτεταμένη αυτοματοποίηση.
Η ανάπτυξη και η αναδιανομή
Ο Ρουμπινί θεωρεί την επανάσταση της AI τη σημαντικότερη τεχνολογική αλλαγή στην ανθρώπινη ιστορία και εκτιμά ότι η τεχνολογία θα εξελιχθεί σε τεχνητή γενική νοημοσύνη, ικανή να φτάσει ή και να ξεπεράσει τις ανθρώπινες γνωστικές δυνατότητες.
Η εξέλιξη αυτή, σύμφωνα με την πρόβλεψή του, θα οδηγήσει σε τεράστια αύξηση της παραγωγικότητας και της οικονομικής ανάπτυξης. Ο ρυθμός αύξησης του παγκόσμιου ΑΕΠ θα μπορούσε να επιταχυνθεί στο 6% έως το 2040 και στο 10% έως το 2050, από περίπου 2% έως 4% στο τέλος της τρέχουσας δεκαετίας. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το κράτος θα μπορούσε να φορολογεί τους οικονομικούς «νικητές» της νέας τεχνολογικής εποχής και να αναδιανέμει τα έσοδα στο σύνολο της κοινωνίας.
Ο οικονομολόγος περιγράφει δύο πιθανά μοντέλα:
- Το πρώτο είναι η εκ των υστέρων αναδιανομή μέσω ενός καθολικού βασικού εισοδήματος.
- Το δεύτερο είναι μια εκ των προτέρων συμμετοχή του κράτους στην ιδιοκτησία των μεγάλων τεχνολογικών εταιρειών, με τον ίδιο να χαρακτηρίζει αυτό το μοντέλο «κάποια μορφή σοσιαλισμού».
Το κράτος μέτοχος των Big Tech
Ο Ρουμπινί υποστηρίζει ότι οι κυβερνήσεις θα μπορούσαν να αποκτήσουν μερίδια στις εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης, ώστε οι πολίτες να συμμετέχουν στα οικονομικά οφέλη της τεχνολογικής επανάστασης. Επικαλέστηκε τις συζητήσεις γύρω από την OpenAI, η οποία, σύμφωνα με δημοσιεύματα, έχει εξετάσει το ενδεχόμενο παραχώρησης ποσοστού 5% στο αμερικανικό Δημόσιο, ώστε η κοινωνία να συμμετέχει στην υπεραξία που δημιουργεί η AI.
Το μοντέλο θα μπορούσε να επεκταθεί και σε άλλες εταιρείες του κλάδου, αν και δεν είναι σαφές κατά πόσο οι ανταγωνιστές της OpenAI στις ΗΠΑ θα ήταν πρόθυμοι να ακολουθήσουν την ίδια κατεύθυνση.
Σε κάθε περίπτωση, ο Ρουμπινί θεωρεί ότι η παγκόσμια οικονομία έχει ήδη αρχίσει να κινείται προς μια μορφή αναδιανομής του πλούτου, που θα καταστεί αναπόφευκτη όσο η AI και η ρομποτική περιορίζουν τη ζήτηση για ανθρώπινη εργασία.
η εργασία θα γίνει επιλογή
Παρά το γεγονός ότι η πρόβλεψη περιλαμβάνει την αντικατάσταση εκατομμυρίων εργαζομένων από μηχανές, ο Ρουμπινί επιμένει ότι δεν είναι δυσοίωνη. Αντιθέτως, τη χαρακτηρίζει αισιόδοξη, επειδή βασίζεται στην υπόθεση ότι η οικονομία θα αναπτύσσεται με ρυθμό 10% και ότι οι μηχανές θα αναλάβουν το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής.
Η προοπτική αυτή θυμίζει την εκτίμηση του Ίλον Μασκ, σύμφωνα με την οποία η τεχνητή νοημοσύνη και η ρομποτική θα μπορούσαν μέσα σε λιγότερο από δύο δεκαετίες να καταστήσουν την εργασία προαιρετική.
Σε ένα τέτοιο μέλλον, οι άνθρωποι θα μπορούν να επιλέγουν αν θα εργάζονται, όπως σήμερα επιλέγουν αν θα καλλιεργήσουν μόνοι τους τα λαχανικά τους ή θα τα αγοράσουν από ένα κατάστημα.
