Σε μια κρίσιμη καμπή για χιλιάδες νοικοκυριά βρίσκεται η τύχη των ρυθμίσεων του νόμου Κατσέλη (ν. 3869/2010), καθώς η πλήρης Ολομέλεια του Αρείου Πάγου καλείται την ερχόμενη Πέμπτη, σε διάσκεψη κεκλεισμένων των θυρών, να λύσει τον «γόρδιο δεσμό» του τρόπου υπολογισμού των τόκων. Η απόφαση αφορά περίπου 350.000 δανειολήπτες και το σύνολο των funds/servicers που δραστηριοποιούνται στην ελληνική αγορά, δίνοντας οριστική απάντηση στο εάν οι δόσεις θα παραμείνουν βιώσιμες ή θα εκτιναχθούν σε δυσθεώρητα ύψη.
Θετικά μηνύματα για τους δανειολήπτες εκπέμπει η εισήγηση του αντιπροέδρου του Αρείου Πάγου, Σωτήρη Πλαστήρα. Σύμφωνα με πληροφορίες, ο κ. Πλαστήρας τάσσεται υπέρ της θέσης των οφειλετών, προτείνοντας ο υπολογισμός των τόκων για τα ρυθμισμένα κόκκινα δάνεια να γίνεται επί της μηνιαίας δόσης και όχι επί του συνολικού ποσού της οφειλής.
Η εισήγηση αυτή ευθυγραμμίζεται με την προηγούμενη τοποθέτηση της εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, Γεωργίας Αδειλίνη, η οποία είχε επίσης υποστηρίξει ότι η ορθή ερμηνεία του νόμου επιβάλλει τον εκτοκισμό της δόσης. Η υπόθεση έφτασε στην Ολομέλεια κατόπιν προδικαστικού ερωτήματος του Ειρηνοδικείου Ιωαννίνων, προκειμένου να αρθεί η νομική αβεβαιότητα που δημιούργησαν αντικρουόμενες δικαστικές αποφάσεις.
Τα νομικά επιχειρήματα
Η διαμάχη επικεντρώνεται στο άρθρο 9 παρ. 2 του ν. 3869/2010. Οι εταιρείες διαχείρισης εφαρμόζουν μια πρακτική που οδηγεί συχνά σε υπερδιπλασιασμό της δόσης, υπολογίζοντας το επιτόκιο στο σύνολο του κεφαλαίου.
Τα βασικά νομικά επιχειρήματα υπέρ των δανειοληπτών:
- Η «οροφή» της δόσης: Ο νομοθέτης ορίζει ότι ο οφειλέτης καταβάλλει το μέγιστο της δυνατότητάς του. Συνεπώς, η δικαστικά ορισθείσα δόση αποτελεί την «οροφή» της ικανότητας αποπληρωμής και όχι τη βάση για περαιτέρω επιβαρύνσεις που την καθιστούν μη βιώσιμη.
- Νομοθετική κατοχύρωση: Με τον ν. 4549/2018 επιβεβαιώθηκε ότι ο τόκος υπολογίζεται επί της δόσης, κατοχυρώνοντας μια πρακτική που ήδη εφαρμοζόταν ομοιόμορφα.
- Σκοπός του νόμου:Στόχος του νόμου Κατσέλη είναι η διάσωση της κύριας κατοικίας. Ο εκτοκισμός επί του κεφαλαίου ακυρώνει την προστασία αυτή, μετατρέποντας μια δικαστική ρύθμιση σε κοινό στεγαστικό δάνειο.
Παραδείγματα επιβαρύνσεων: Η χαώδης διαφορά
Η διαφορά ανάμεσα στις δύο μεθόδους υπολογισμού είναι χαώδης, όπως προκύπτει από ένα πραγματικό παραδείγμα για ρύθμιση 59.049 € με διάρκεια 240 μηνών και επιτόκιο 5,85%, η διαφορά της μηνιαίας επιβάρυνσης τόκου μπορεί να φθάνει και τα 185 ευρώ.
Οι servicers προβάλλουν το επιχείρημα ενός δημοσιονομικού κόστους ύψους 1 δισ. ευρώ και κινδύνου για τις εγγυήσεις του προγράμματος «Ηρακλής». Ωστόσο, νομικοί αντίλογοι καταρρίπτουν αυτούς τους ισχυρισμούς:
- Τα νούμερα των 12 δισ. ευρώ επηρεαζόμενων δανείων θεωρούνται μη ρεαλιστικά, καθώς αφορούν τα αρχικά κεφάλαια προ «κουρέματος».
- Τα δάνεια του ν. Κατσέλη δεν μπορούν να φέρουν εγγύηση του Δημοσίου, καθώς δεν κατατάσσονται στις απαιτήσεις υψηλής εξοφλητικής προτεραιότητας που προβλέπει ο νόμος για τις τιτλοποιήσεις.
- Η πραγματική απειλή για το σύστημα θα ήταν η απόρριψη της εισήγησης, καθώς χιλιάδες δανειολήπτες θα αδυνατούσαν να πληρώσουν τις νέες υπέρογκες δόσεις, επιστρέφοντας μαζικά σε καθεστώς κόκκινου δανείου.
