Με συγκινητικούς επικήδειους από τα παιδιά και την εγγονή της, η οικογένεια, φίλοι και άνθρωποι που συνδέθηκαν μαζί της αποχαιρέτησαν τη Μαργαρίτα Παπανδρέου στην πολιτική κηδεία της στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 103 ετών. Συγγραφέας και ακτιβίστρια, συνδέθηκε επί δεκαετίες με το ελληνικό γυναικείο κίνημα και τους αγώνες για τα δικαιώματα των γυναικών.
Στην εξόδιο ακολουθία την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο υπουργός Εσωτερικών, Θόδωρος Λιβάνιος, ενώ στεφάνια έστειλαν, μεταξύ άλλων, ο Νικήτας Κακλαμάνης, ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο Χάρης Δούκας, ο ΣΥΡΙΖΑ, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ Θανάσης Κοντογεώργης, η οικογένεια του Θανάση Τσούρα, η Ένωση Γυναικών Ελλάδας, ο πρόεδρος της ΓΣΕΕ Γιάννης Παναγόπουλος και οι Εκδόσεις Πατάκη.
«Για τον κόσμο ήσουν η Μαργαρίτα Παπανδρέου, για μένα ήσουν η γιαγιά μου»
Ιδιαίτερα συγκινητικός ήταν ο αποχαιρετισμός της εγγονής της, Μαργαρίτας, η οποία μίλησε για τη γυναίκα που γνώρισε μέσα στην οικογένεια, πέρα από τη δημόσια εικόνα της.
«Αγαπημένη μου γιαγιά, our yiayia», ξεκίνησε.
«Για τον κόσμο ήσουν η Μαργαρίτα Παπανδρέου, μια δυνατή γυναίκα που αγωνίστηκε για την ειρήνη μεταξύ των λαών και για τα δικαιώματα των γυναικών. Ένας αγώνας που παραμένει σήμερα επίκαιρος όσο ποτέ».
Μίλησε για μια γιαγιά που την ενθάρρυνε να αμφισβητεί, να αναρωτιέται και να εξελίσσεται, ενώ θυμήθηκε τις συζητήσεις τους για τη δουλειά και την προσωπική της ζωή.
«Για μένα ήσουν η γιαγιά μου, δυναμική και ευαίσθητη», είπε χαρακτηριστικά.
Αναφέρθηκε ακόμη στα μεγάλα οικογενειακά τραπέζια την Ημέρα των Ευχαριστιών, στις συζητήσεις για την πολιτική και τις κοινωνικές αδικίες, αλλά και στο χιούμορ και τον χορό που ακολουθούσε.
Ξεχωριστή θέση στις αναμνήσεις της είχε η αγάπη της Μαργαρίτας Παπανδρέου για τη θάλασσα, αλλά και για τη μουσική.
«Κι εγώ θα ακούω το “I’ll Be Seeing You” και θα σε θυμάμαι. Σαν μια υπόσχεση πως θα σε ξαναβρίσκω σε όσα αγαπούσες. Σ’ αγαπώ», κατέληξε.
Γιώργος Παπανδρέου: «Δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, έγινε Ελληνίδα»
Στον επικήδειό του ο Γιώργος Παπανδρέου μίλησε για τη μητέρα του και τη σχέση της με την Ελλάδα και τις Ελληνίδες.
«Η μάνα μας η Μαργαρίτα δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, έγινε Ελληνίδα. Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα, πάλεψε, υπηρέτησε, αγωνίστηκε γι’ αυτήν», ανέφερε.
Όπως είπε, η Μαργαρίτα Παπανδρέου συνδέθηκε ιδιαίτερα με τις Ελληνίδες, οι οποίες «την υιοθέτησαν, την αγκάλιασαν, στάθηκαν δίπλα της σε κοινούς αγώνες για την αξιοπρέπεια, την ισότητα και την ειρήνη».
Ο Γιώργος Παπανδρέου αναφέρθηκε επίσης στα μηνύματα που έφτασαν από την Ελλάδα και το εξωτερικό, μεταξύ άλλων από γυναίκες της Κύπρου, της Τουρκίας και της Μέσης Ανατολής που έδωσαν αγώνα για την ειρήνη.
Νίκος Παπανδρέου: «Θα σε σκορπίσουμε στην αγαπημένη σου θάλασσα του Αιγαίου»
Με προσωπικές αναμνήσεις από την οικογενειακή τους ζωή αποχαιρέτησε τη μητέρα του και ο Νίκος Παπανδρέου.
Θυμήθηκε, μεταξύ άλλων, γεγονότα από την παιδική του ηλικία, αλλά και συμβουλές που του είχε δώσει η μητέρα του σε σημαντικές προσωπικές στιγμές.
Ο Νίκος Παπανδρέου γνωστοποίησε ότι, μετά την αποτέφρωση που πραγματοποιήθηκε σε στενό οικογενειακό κύκλο στη Ριτσώνα, οι στάχτες της Μαργαρίτας Παπανδρέου θα σκορπιστούν «στην αγαπημένη σου θάλασσα του Αιγαίου».
«Ο τελευταίος σου χορός - τα κύματα. Goodbye, dear Margaret. Rest in peace», ήταν τα λόγια με τα οποία ολοκλήρωσε τον αποχαιρετισμό του.
Αντρίκος Παπανδρέου: «Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ»
Συγκινητικός ήταν και ο επικήδειος του Αντρίκου Παπανδρέου, ο οποίος απευθύνθηκε στη μητέρα του.
«Θέλω να μιλήσω στη Μαργαρίτα, στη μαμά μας», είπε ξεκινώντας.
«Μαμά, μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε, να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα στους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει αξία στη ζωή», ανέφερε.
Όπως είπε, η μητέρα του τους δίδαξε πάνω από όλα «να αγαπάμε τη ζωή και να νοιαζόμαστε βαθιά για τους άλλους ανθρώπους».
«Ακόμα δεν ξέρουμε πώς κατάφερνες να δώσεις τόσα σε τόσους ανθρώπους και συγχρόνως να κάνεις εμάς να νιώθουμε ότι τα έχουμε όλα. Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ», κατέληξε.
Η απουσία του Νίκου Ανδρουλάκη
Από την πολιτική κηδεία απουσίασε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ, Νίκος Ανδρουλάκης. Σύμφωνα με συνεργάτες του, βρίσκεται εκτός Αθηνών για προσωπικούς λόγους.
Ο κ. Ανδρουλάκης είχε επικοινωνήσει την Παρασκευή με τον Γιώργο Παπανδρέου, προκειμένου να του εκφράσει τα συλλυπητήριά του.
