Σταδιακή πολιτική αντιπαράθεση ξεσπά μεταξύ του τομέα Παιδείας του κόμματος ΕΛΑΣ και του Υπουργείου Ανάπτυξης σχετικά με τη χρηματοδότηση των προγραμμάτων Έρευνας και Καινοτομίας. Το κόμμα ΕΛΑΣ κατηγορεί την κυβέρνηση ότι περιορίζεται σε εξαγγελίες χωρίς τη δημοσίευση διοικητικών πράξεων ή την οριστική δεσμευση κονδυλίων, ενώ το υπουργείο απαντά παραθέτοντας αναλυτικά απολογιστικά δεδομένα απορρόφησης πόρων.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση του τομέα Παιδείας του ΕΛΑΣ, η κυβέρνηση έχει προχωρήσει το τελευταίο δίμηνο σε δύο ανακοινώσεις χωρίς ουσιαστικό αντίκρισμα. Η πρώτη αφορά την ένταξη του προγραμματισμού του Ελληνικού Ιδρύματος Έρευνας και Καινοτομίας (ΕΛΙΔΕΚ) στο Τομεακό Πρόγραμμα Ανάπτυξης 2026-2030, η οποία έγινε «χωρίς κανένα ποσό και χωρίς χρονοδιάγραμμα». Η δεύτερη αφορά την παράταση της δανειακής σύμβασης με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων (ΕΤΕπ - ΕΛΙΔΕΚ-2) για την αποδέσμευση 286 εκατομμυρίων ευρώ έως το 2028 (μαζί με την εθνική συμμετοχή), για την οποία το κόμμα επισημαίνει ότι δεν υπάρχει δημοσιευμένη διοικητική πράξη, παραθέτοντας παράλληλα συγκριτικούς πίνακες για τη θέση της Ελλάδας στην Ευρώπη.
Το ερώτημα που οφείλει να απαντηθεί δημόσια: Τα 286 εκατ. του Ιουνίου και η ένταξη στο ΤΠΑ του Αυγούστου είναι πρόσθετοι πόροι ή το ίδιο ποσό σε δύο εξαγγελίες; Η έρευνα χρηματοδοτείται με αποφάσεις και εγγραφές στον προϋπολογισμό — όχι με ανακοινώσεις.
Η απάντηση του Υπουργείου Ανάπτυξης και τα στοιχεία απορρόφησης
Απαντώντας στις αιτιάσεις, το Υπουργείο Ανάπτυξης υπογραμμίζει ότι η ενίσχυση της έρευνας συνιστά στρατηγική επιλογή για την αύξηση της παραγωγικότητας, την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, την κοινωνική συνοχή και τον περιορισμό των περιφερειακών ανισοτήτων. Το υπουργείο σημειώνει ότι η πραγματικότητα αποτυπώνεται στους αριθμούς: από τα 348,5 εκατομμύρια ευρώ που δεσμεύτηκαν συνολικά από το ΕΛΙΔΕΚ για την περίοδο 2016-2030, έως τις 30 Ιουνίου 2026 είχαν απορροφηθεί 278 εκατομμύρια ευρώ, εκ των οποίων τα 232 εκατομμύρια ευρώ αφορούν το διάστημα 2019-2026.
Στο παραπάνω ποσό συμπεριλαμβάνονται 68,3 εκατομμύρια ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας (ΤΑΑ), τα οποία εγκρίθηκαν το 2022, διοχετεύθηκαν σε 279 ερευνητικά έργα και ολοκληρώνονται στις 31 Αυγούστου. Επιπλέον, μέσω του ΤΑΑ έχουν επενδυθεί 370 εκατομμύρια ευρώ σε υποδομές και εξοπλισμό ερευνητικών φορέων, έργα που επίσης ολοκληρώνονται αυτές τις ημέρες. Στα κονδύλια αυτά προστίθενται τα προγράμματα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Καινοτομίας από το ΕΣΠΑ και το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, καθώς και η τακτική χρηματοδότηση των πανεπιστημίων και των ερευνητικών φορέων από τον κρατικό προϋπολογισμό.
Όσον αφορά τον μελλοντικό σχεδιασμό, ο Υπουργός Ανάπτυξης, Τάκης Θεοδωρικάκος, συμφώνησε με τη διοίκηση του ΕΛΙΔΕΚ την πλήρη ένταξη του προϋπολογισμού των ερευνητικών δραστηριοτήτων στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης για την επόμενη τετραετία. Η μεταφορά αυτή στοχεύει στη διασφάλιση των απαραίτητων πόρων με διαφάνεια και αξιολόγηση, περιορίζοντας ταυτόχρονα το δημοσιονομικό κόστος εξυπηρέτησης δανειακών συμβάσεων.
