Νέο επενδυτικό κύμα μεταμορφώνει τον κλάδο των διαστημικών startups, με την Ευρώπη να επιχειρεί να περιορίσει την απόσταση από τις ΗΠΑ και την εξάρτησή της από τη SpaceX. Η Open Cosmos άντλησε 300 εκατ. ευρώ, ενώ παγκοσμίως οι επενδύσεις σε διαστημικές τεχνολογίες ξεπερνούν ήδη τα $16,5 δισ. φέτος.
Η Ευρώπη προσπαθεί να καλύψει το χαμένο έδαφος στη νέα διαστημική κούρσα και τα κεφάλαια που κατευθύνονται στον κλάδο δείχνουν ότι το επενδυτικό ενδιαφέρον αρχίζει να αλλάζει τα δεδομένα. Ακόμη και πριν από την τεράστια δημόσια εγγραφή της SpaceX τον Ιούνιο, Ευρωπαίοι ηγέτες ανησυχούσαν ότι η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία έμενε πίσω από τις ΗΠΑ τόσο σε επιστημονικό επίπεδο, όσο και σε χρηματοδότηση.
Υπήρχε, παράλληλα, και ένας ακόμη στρατηγικός προβληματισμός: η Ευρώπη είχε καταστεί υπερβολικά εξαρτημένη από την εταιρεία του Ίλον Μασκ για την εμπορική αξιοποίηση του διαστήματος. Μια σειρά συμφωνιών χρηματοδότησης τις τελευταίες ημέρες, ωστόσο, αρχίζει να αλλάζει την εικόνα. Η βρετανική Open Cosmos, εταιρεία κατασκευής δορυφόρων με ευρωπαϊκή δραστηριότητα, ανακοίνωσε ότι άντλησε 300 εκατ. ευρώ (περίπου 346 εκατ. δολάρια, για τη σύγκριση), από επενδυτές κυρίως από την Ευρώπη.
Η συμφωνία ακολούθησε έναν ακόμη μεγάλο γύρο χρηματοδότησης, ύψους 450 εκατ. δολαρίων, που εξασφάλισε η Exploration Company, μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις που έχουν γίνει μέχρι σήμερα σε ευρωπαϊκή διαστημική εταιρεία. Η startup ανταγωνίζεται άμεσα τη SpaceX στην αγορά επαναχρησιμοποιούμενων πυραύλων, ενισχύοντας την προσπάθεια της Ευρώπης να αποκτήσει περισσότερες δικές της δυνατότητες σε έναν κλάδο στρατηγικής σημασίας.
Συνολικά, οι επενδυτές έχουν τοποθετήσει περισσότερα από 16,5 δισ. δολάρια παγκοσμίως σε startups διαστημικής τεχνολογίας από την αρχή του έτους, σύμφωνα με στοιχεία της PitchBook. Ο ρυθμός αυτός κινείται σε τροχιά σχεδόν διπλασιασμού σε σχέση με το σύνολο του προηγούμενου έτους. Ακόμη ταχύτερα αυξάνονται οι χρηματοδοτήσεις σε ευρωπαϊκές startups που δραστηριοποιούνται στον διαστημικό τομέα.
Από τους δορυφόρους στα δεδομένα
Η Open Cosmos σχεδιάζει να αξιοποιήσει τη νέα χρηματοδότηση για να επεκτείνει την παραγωγική της δυναμικότητα στην κατασκευή δορυφόρων και να επιταχύνει την ανάπτυξη υπηρεσιών δορυφορικών δεδομένων. Επικεφαλής του γύρου ήταν οι βρετανικές επενδυτικές εταιρείες Lightrock και ETF Partners, ενώ συμμετείχαν μεταξύ άλλων το Institut Català de Finances, ισπανική δημόσια αναπτυξιακή τράπεζα, ο επιταχυντής startups Entrepreneurs First και δύο διεθνή συνταξιοδοτικά ταμεία.
Η 11 ετών εταιρεία έχει πλέον αντλήσει περισσότερα από 390 εκατ. δολάρια συνολικά. Η αποτίμησή της διαμορφώνεται περίπου στα 2 δισ. δολάρια, σύμφωνα με δύο πηγές με γνώση των οικονομικών στοιχείων της χρηματοδότησης, οι οποίες μίλησαν υπό καθεστώς ανωνυμίας, επειδή δεν είχαν εξουσιοδότηση να δημοσιοποιήσουν τις σχετικές πληροφορίες.
Η Open Cosmos κινείται σε ένα ολοένα πιο ανταγωνιστικό τμήμα της διαστημικής οικονομίας. Για να θέσει τους δορυφόρους της σε τροχιά, εξακολουθεί να εξαρτάται από εταιρείες εκτόξευσης, μεταξύ των οποίων η SpaceX, ενώ παράλληλα πουλά δεδομένα παρατήρησης της Γης σε κυβερνήσεις και επιχειρήσεις.
Τον Μάρτιο ανακοίνωσε ότι επεκτείνεται και στις υπηρεσίες συνδεσιμότητας από τροχιά, προσφέροντας υψηλής ταχύτητας δορυφορικό broadband και συνδεσιμότητα Internet of Things σε επιχειρήσεις και κυβερνήσεις. Η κίνηση αυτή τη φέρνει πιο άμεσα απέναντι στη SpaceX, η οποία μέσω του Starlink έχει δημιουργήσει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα δορυφορικής συνδεσιμότητας στον κόσμο.
Η κλιματική κρίση έχει αποτελέσει σημαντικό μοχλό ανάπτυξης για την Open Cosmos, σύμφωνα με τον ιδρυτή και διευθύνοντα σύμβουλό της Ραφέλ Ζόρντα Σιέρ. Μόνο πέρυσι η εταιρεία εξασφάλισε συμβόλαια συνολικής αξίας περίπου 175 εκατ. δολαρίων από κυβερνήσεις και επιχειρήσεις. Πολλές από αυτές τις συμφωνίες αφορούν υπηρεσίες έγκαιρης προειδοποίησης, με τους δορυφόρους της εταιρείας σε χαμηλή γήινη τροχιά να παρέχουν δεδομένα για πλημμύρες, πυρκαγιές και άλλα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Η αξία αυτών των υπηρεσιών γίνεται ιδιαίτερα εμφανής σε περιπτώσεις φυσικών καταστροφών. Οι δορυφορικές εικόνες της Open Cosmos από τις φονικές πλημμύρες στη Βαλένθια της Ισπανίας το 2024 μεταδόθηκαν γρήγορα στις αρμόδιες αρχές, ενώ αντίστοιχα δεδομένα και εικόνες χρησιμοποιήθηκαν και για τις πυρκαγιές στην Ελλάδα το περασμένο έτος.
Το επόμενο βήμα είναι η δραστική επιτάχυνση της ροής αυτών των δεδομένων. Η Open Cosmos θέλει να μειώσει τον χρόνο παράδοσης από ώρες σε λίγα λεπτά, επενδύοντας σε δορυφόρους που θα μπορούν να επεξεργάζονται μεγάλο μέρος των πληροφοριών ήδη στο διάστημα, αξιοποιώντας τεχνητή νοημοσύνη. Καθώς αυξάνονται η ταχύτητα και οι δυνατότητες επεξεργασίας, αυξάνεται και το ενδιαφέρον από ασφαλιστικές εταιρείες, αγροτικές επιχειρήσεις και άλλους κλάδους που βλέπουν στα δορυφορικά δεδομένα ένα νέο επιχειρηματικό εργαλείο.
Το μεγάλο πρόβλημα παραμένουν οι εκτοξεύσεις
Παραμένει, πάντως, ένα κρίσιμο εμπόδιο: η έλλειψη διαθέσιμων εκτοξεύσεων. Οι κατασκευαστές δορυφόρων εξακολουθούν να εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από ιδιωτικές εταιρείες όπως η SpaceX και η Blue Origin του Τζεφ Μπέζος, αλλά και από κρατικά χρηματοδοτούμενους οργανισμούς, για να μεταφέρουν τα φορτία τους στο διάστημα. Μία καθυστέρηση στην εκτόξευση μπορεί να μεταθέσει τα χρονοδιαγράμματα ανάπτυξης ενός δορυφόρου κατά μήνες.
Η Open Cosmos προσπαθεί να περιορίσει αυτόν τον κίνδυνο αναζητώντας περισσότερες διαθέσιμες θέσεις σε εκτοξεύσεις. Η εταιρεία συνεργάζεται με παρόχους πυραυλικών εκτοξεύσεων στην Ινδία, την Ιαπωνία και τις ΗΠΑ, προκειμένου να εξασφαλίσει επαρκή πρόσβαση σε μελλοντικές αποστολές.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον, πάντως, δείχνει ότι η αγορά βλέπει πλέον το διάστημα πέρα από την παραδοσιακή του λειτουργία ως πεδίο εξερεύνησης και δορυφορικών υπηρεσιών. Η νέα αντίληψη είναι ότι το διάστημα εξελίσσεται σε κρίσιμο επίπεδο υποδομής για τις επιχειρήσεις και τις κυβερνήσεις, ιδιαίτερα σε έναν κόσμο όπου η γρήγορη μετάδοση, συλλογή και επεξεργασία δεδομένων αποκτά ολοένα μεγαλύτερη αξία.
Η SpaceX υπήρξε καταλυτική σε αυτή τη μετατόπιση. Η εταιρεία του Μασκ άνοιξε τον δρόμο για ένα πολύ μεγαλύτερο εύρος εμπορικών εφαρμογών, από τις επαναχρησιμοποιούμενες εκτοξεύσεις, έως τη δορυφορική συνδεσιμότητα. Τώρα, όμως, ένα νέο κύμα startups επιχειρεί να αξιοποιήσει την αγορά που δημιουργήθηκε.
Για την Ευρώπη η συγκυρία έχει και γεωοικονομική διάσταση. Η προσπάθεια προσέλκυσης περισσότερων ιδιωτικών κεφαλαίων στον διαστημικό κλάδο δεν αφορά μόνο τη δημιουργία νέων εταιρειών υψηλής τεχνολογίας, αλλά και τη μείωση της στρατηγικής εξάρτησης από αμερικανικές υποδομές και επιχειρήσεις. Η αύξηση των χρηματοδοτήσεων δείχνει ότι η ευρωπαϊκή διαστημική βιομηχανία αρχίζει να αποκτά μεγαλύτερη επενδυτική βαρύτητα, ακόμη κι αν η απόσταση από το οικοσύστημα που έχει δημιουργήσει η SpaceX παραμένει μεγάλη.
