Το νέο βιομετρικό σύστημα καταγραφής εισόδου και εξόδου της ΕΕ (Entry/Exit System – EES), που εφαρμόζεται πλέον σε ολόκληρη τη Ζώνη Σένγκεν, προκαλεί σοβαρές αναταράξεις στις αερομεταφορές, με πολύωρες ουρές, χαμένες πτήσεις και αυξανόμενη δυσαρέσκεια ταξιδιωτών. Παρά τις έντονες πιέσεις του κλάδου αερομεταφορών για προσωρινή αναστολή του κατά την καλοκαιρινή περίοδο, η Κομισιόν ξεκαθάρισε ότι το μέτρο θα παραμείνει σε ισχύ, θεωρώντας ότι τα οφέλη για την ασφάλεια υπερτερούν των δυσκολιών στην εφαρμογή του.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το EES, το οποίο υποχρεώνει τις χώρες της Ζώνης Σένγκεν να συλλέγουν βιομετρικά στοιχεία –όπως φωτογραφία προσώπου και δακτυλικά αποτυπώματα– από πολίτες τρίτων χωρών κατά την είσοδο και να επιβεβαιώνουν την ταυτότητά τους κατά την έξοδο. Το σύστημα καλύπτει ταξιδιώτες που πραγματοποιούν σύντομες διαμονές έως 90 ημερών, είτε απαιτείται θεώρηση εισόδου είτε όχι.
Από την πλήρη ενεργοποίησή του τον Απρίλιο, αεροδρόμια και αεροπορικές εταιρείες αναφέρουν σημαντικές δυσλειτουργίες. Η έλλειψη ενιαίων διαδικασιών μεταξύ των κρατών-μελών, οι διαφορετικοί τρόποι καταγραφής των βιομετρικών στοιχείων και η ανεπαρκής στελέχωση των συνοριακών ελέγχων έχουν δημιουργήσει μεγάλες καθυστερήσεις, οι οποίες εκτιμάται ότι θα ενταθούν όσο κορυφώνεται η θερινή ταξιδιωτική περίοδος.
Οι Βρυξέλλες απορρίπτουν την αναστολή
Οι επικεφαλής των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών οργανισμών του κλάδου των αερομεταφορών απηύθυναν την προηγούμενη εβδομάδα ανοικτή επιστολή προς την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ζητώντας την προσωρινή αναστολή της υποχρεωτικής εφαρμογής του EES κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Σύμφωνα με τους εκπροσώπους του κλάδου, το νέο σύστημα πλήττει την εικόνα της Ευρώπης ως ταξιδιωτικού προορισμού, επιβαρύνει τη συνδεσιμότητα των αερομεταφορών και δημιουργεί σοβαρά προβλήματα στη λειτουργία των αεροδρομίων.
Ωστόσο, η Κομισιόν απέρριψε το αίτημα, υποστηρίζοντας ότι το EES ενισχύει ουσιαστικά την ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της Ένωσης, ενώ περιορίζει στο ελάχιστο τις επιπτώσεις για τους νόμιμους ταξιδιώτες. Σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, το σύστημα έχει ήδη καταγράψει περίπου 110 εκατομμύρια διελεύσεις, ενώ έχει αποτρέψει την είσοδο 45.000 ταξιδιωτών.
Μεγάλες αποκλίσεις από χώρα σε χώρα
Παρότι το EES σχεδιάστηκε ως ένα πλήρως αυτοματοποιημένο σύστημα, η εφαρμογή του παραμένει ανομοιογενής. Ορισμένα αεροδρόμια διαθέτουν σταθμούς αυτοεξυπηρέτησης, όπου οι επιβάτες καταχωρούν μόνοι τους τα βιομετρικά στοιχεία τους. Σε άλλα, η διαδικασία πραγματοποιείται αποκλειστικά από συνοριοφύλακες, αυξάνοντας σημαντικά τον χρόνο αναμονής.
Μόνο η Σουηδία και η Πορτογαλία προσφέρουν σήμερα ειδική εφαρμογή μέσω της οποίας οι ταξιδιώτες μπορούν να ολοκληρώνουν μέρος της διαδικασίας πριν από την άφιξή τους, γεγονός που αναδεικνύει τις μεγάλες διαφορές στον βαθμό ψηφιακής ετοιμότητας μεταξύ των κρατών.
Η αεροπορική βιομηχανία επισημαίνει ότι, υπό τις παρούσες συνθήκες, το σύστημα αδυνατεί να επιτύχει έναν από τους βασικούς στόχους του: τη διευκόλυνση των συνοριακών ελέγχων, χωρίς να διαταράσσεται η λειτουργία του ευρωπαϊκού δικτύου μεταφορών.
Αναμονές έως και πέντε ώρες
Έρευνα του Airports Council International Europe σε 85 αεροδρόμια, σε 20 κράτη-μέλη, καταγράφει ότι κατά τις ώρες αιχμής του Ιουνίου οι επιβάτες χρειάστηκε να περιμένουν ακόμη και πέντε ώρες για να ολοκληρώσουν τους ελέγχους εισόδου.
Παράλληλα, ταξιδιώτες αναφέρουν ότι, παρότι τα βιομετρικά δεδομένα προβλέπεται να αποθηκεύονται για τρία χρόνια, αρκετοί υποχρεώθηκαν να επαναλάβουν τη διαδικασία καταγραφής σε επόμενα ταξίδια, επιβαρύνοντας ακόμη περισσότερο τους χρόνους διέλευσης.
Οι ισχύοντες κανονισμοί επιτρέπουν μόνο περιορισμένη χαλάρωση των διαδικασιών, καθώς τα αεροδρόμια μπορούν να παρακάμπτουν προσωρινά τη συλλογή βιομετρικών στοιχείων για έως έξι ώρες, χωρίς όμως να απαλλάσσονται από την υποχρέωση καταγραφής των στοιχείων των ταξιδιωτών. Σύμφωνα με τους φορείς του κλάδου, η δυνατότητα αυτή δεν αρκεί για να αντιμετωπιστούν ουσιαστικά οι καθυστερήσεις.
Προειδοποιήσεις ενόψει κορύφωσης
Η μεγαλύτερη αεροπορική εταιρεία χαμηλού κόστους της Ευρώπης, η Ryanair, έχει ήδη προειδοποιήσει τους επιβάτες να προσέρχονται πολύ νωρίτερα στα αεροδρόμια που εμφανίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες.
Στη λίστα περιλαμβάνονται τα αεροδρόμια της Τενερίφης, της Πάλμα ντε Μαγιόρκα, του Αλικάντε, της Μάλαγα, του Μπέργκαμο στο Μιλάνο, της Κρακοβίας και του Παρισιού-Μποβέ.
Ανάλογη είναι η εικόνα και στη Ρώμη, όπου οι διαχειριστές των αεροδρομίων έχουν αναγκαστεί σχεδόν καθημερινά να αναστέλλουν προσωρινά τη συλλογή βιομετρικών στοιχείων, προκειμένου να περιορίσουν τις ουρές. Το αεροδρόμιο Φιουμιτσίνο, το μεγαλύτερο της Ιταλίας, αναμένει περίπου 11 εκατομμύρια επιβάτες μόνο τον Ιούνιο και τον Ιούλιο, με τις ημέρες αιχμής να φτάνουν έως και 180.000 ταξιδιώτες.
