Τη μεγαλύτερη στην ιστορία αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου ανακοίνωσαν οι χώρες–μέλη του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA), σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το σοβαρό σοκ προσφοράς που προκάλεσε ο πόλεμος με το Ιράν.
Περισσότερες από 30 χώρες στην Ευρώπη, τη Βόρεια Αμερική και τη Βορειοανατολική Ασία συμφώνησαν να διοχετεύσουν στην αγορά 400 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, σε μια προσπάθεια να συγκρατήσουν τις τιμές της ενέργειας.
Η Ηνωμένες Πολιτείες ηγούνται της πρωτοβουλίας, απελευθερώνοντας 172 εκατομμύρια βαρέλια από το Στρατηγικό Απόθεμα Πετρελαίου τους (Strategic Petroleum Reserve), ποσότητα που αντιστοιχεί περίπου στο 43% του συνολικού σχεδίου του IEA.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη συντονισμένη αποδέσμευση αποθεμάτων στα 50 χρόνια ιστορίας του οργανισμού, ο οποίος έχει ως αποστολή τη διασφάλιση της ενεργειακής ασφάλειας των κρατών–μελών σε περιόδους κρίσεων.
Οι αγορές δεν πείθονται
Παρά το μέγεθος της παρέμβασης, οι αγορές δεν φαίνεται να πείθονται ότι αρκεί για να αντισταθμίσει τις απώλειες προσφοράς.
Από την ανακοίνωση του IEA την Τετάρτη, οι τιμές του πετρελαίου έχουν αυξηθεί πάνω από 17%, ενώ το διεθνές benchmark Brent έκλεισε πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση.
Σύμφωνα με τον αναλυτή Τάμας Βάργκα της πετρελαϊκής χρηματιστηριακής PVM Oil Associates, ο λόγος είναι ότι η βασική αιτία της κρίσης, η διακοπή της ναυσιπλοΐας, παραμένει.
Δεξαμενόπλοια δέχονται επιθέσεις στον Περσικό Κόλπο, ενώ τα κρίσιμα Στενά του Ορμούζ παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, μετά τη δέσμευση της ιρανικής ηγεσίας να διατηρήσει το στρατηγικό αυτό πέρασμα εκτός λειτουργίας.
Έως και 10% της παγκόσμιας προσφοράς μπλοκαρισμένο
Πριν από τον πόλεμο Σαουδική Αραβία, Ιράκ, Κουβέιτ και Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα εξήγαν περίπου 14 εκατ. βαρέλια ημερησίως.
Μόνο 5 έως 6 εκατ. βαρέλια την ημέρα μπορούν να παρακαμφθούν μέσω αγωγών που καταλήγουν στην Ερυθρά Θάλασσα ή στον Κόλπο του Ομάν.
Έτσι, περίπου 9 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως -περίπου το 10% της παγκόσμιας προσφοράς- παραμένουν εγκλωβισμένα στην περιοχή, έως ότου αποκατασταθεί η διέλευση από τα Στενά.
Με μια πρώτη ματιά, τα 400 εκατ. βαρέλια των αποθεμάτων θα μπορούσαν να καλύψουν περίπου 40 ημέρες αυτής της απώλειας προσφοράς. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, τα αποθέματα δεν μπορούν να διοχετευθούν στην αγορά άμεσα και σε τόσο μεγάλους ρυθμούς.
Περιορισμένη ημερήσια επίδραση
Οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να διοχετεύσουν τα 172 εκατ. βαρέλια σε διάστημα 120 ημερών, δηλαδή περίπου 1,4 εκατ. βαρέλια ημερησίως, ποσότητα που αντιστοιχεί μόλις στο 15% της απώλειας προσφοράς που προκαλεί το κλείσιμο των Στενών.
Επιπλέον, χρειάζονται περίπου 13 ημέρες για να φτάσει το πετρέλαιο στην αγορά, από τη στιγμή που εγκρίνεται η αποδέσμευση από τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ.
Η IEA δεν έχει ακόμη διευκρινίσει πότε και σε ποια ποσότητα θα απελευθερώσουν αποθέματα τα υπόλοιπα 32 κράτη–μέλη, τα οποία θα αποφασίσουν με βάση τις δικές τους συνθήκες.
Πιθανή περαιτέρω άνοδος των τιμών
Η Rystad Energy εκτιμά ότι ένας πόλεμος διάρκειας δύο μηνών θα μπορούσε να οδηγήσει το Brent στα 110 δολάρια ανά βαρέλι μέχρι τον Απρίλιο, ενώ σύγκρουση τεσσάρων μηνών θα μπορούσε να ωθήσει την τιμή ακόμη και στα 135 δολάρια έως τον Ιούνιο.
Αναλυτές της Bernstein σημειώνουν ότι η αποδέσμευση αποθεμάτων «αγοράζει χρόνο αλλά δεν λύνει την κρίση», ενώ υπάρχει και κίνδυνος σημαντικής εξάντλησης των στρατηγικών αποθεμάτων.
Τα 400 εκατ. βαρέλια που πρόκειται να διατεθούν αντιστοιχούν περίπου στο 33% των συνολικών αποθεμάτων των χωρών–μελών του IEA, ενώ τα 172 εκατ. βαρέλια των ΗΠΑ αντιπροσωπεύουν περίπου 41% των αμερικανικών στρατηγικών αποθεμάτων.
Και το πρόβλημα του LNG
Η κρίση δεν περιορίζεται μόνο στο πετρέλαιο. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εμποδίζει επίσης περίπου 20% των παγκόσμιων εξαγωγών υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) να φτάσουν στις διεθνείς αγορές.
Ο Τόμπιν Μάρκους, επικεφαλής πολιτικής ανάλυσης της Wolfe Research, εκτιμά ότι τα στρατηγικά αποθέματα μπορούν να μετριάσουν το σοκ στην αγορά, αλλά δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την ανάγκη επαναλειτουργίας της κρίσιμης θαλάσσιας αρτηρίας.
«Αγοράζει χρόνο, αλλά δεν εξαλείφει την ανάγκη να ανοίξουν ξανά τα Στενά», σημειώνει.
