Ένα νέο κεφάλαιο στις σχέσεις μεταξύ των μεγάλων κεντρικών τραπεζών ανοίγει μετά το Jackson Hole, καθώς οι Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες αποχωρούν από το ετήσιο συμπόσιο της Fed με περισσότερες ανησυχίες παρά απαντήσεις για τη μελλοντική πορεία της παγκόσμιας νομισματικής πολιτικής.
Στο επίκεντρο βρίσκεται πλέον ο νέος πρόεδρος της Federal Reserve, Κέβιν Γουόρς, ο οποίος στην πρώτη μεγάλη ομιλία του στο Jackson Hole έστειλε σαφές μήνυμα ότι η μάχη κατά του πληθωρισμού παραμένει η απόλυτη προτεραιότητα της αμερικανικής κεντρικής τράπεζας. Η παρέμβασή του ήταν αρκετή για να αναζωπυρώσει τις προσδοκίες στις αγορές ότι η Fed μπορεί να χρειαστεί ακόμη και να αυξήσει τα επιτόκια, εάν οι πληθωριστικές πιέσεις δεν υποχωρήσουν.
Η εξέλιξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερη σημασία καθώς οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εμφανίζονται προβληματισμένοι όχι μόνο από τη διαφορετική κατεύθυνση της αμερικανικής νομισματικής πολιτικής, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο η Ουάσιγκτον παρεμβαίνει πλέον στις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Ο Γουόρς σκληραίνει τη στάση της Fed
Ο Κέβιν Γουόρς επιχείρησε την Παρασκευή να ξεκαθαρίσει ότι η Fed δεν θεωρεί πως έχει τελειώσει η μάχη με τον πληθωρισμό.
Το μήνυμα ήταν ιδιαίτερα προσεκτικά διατυπωμένο, αλλά σαφώς πιο «σκληρό» από ό,τι περίμεναν αρκετοί επενδυτές. Ο πρόεδρος της Fed τόνισε ότι εάν οι αξιωματούχοι δεν αποκτήσουν την απαιτούμενη εμπιστοσύνη πως ο πληθωρισμός κινείται αποφασιστικά προς τον στόχο του 2%, τότε η κεντρική τράπεζα θα έχει «δουλειά να κάνει». Η δήλωση αυτή ερμηνεύτηκε ως προειδοποίηση ότι οι αυξήσεις επιτοκίων παραμένουν στο τραπέζι.
Ο Γουόρς υποστήριξε παράλληλα ότι οι χρηματοπιστωτικές συνθήκες δεν είναι τόσο περιοριστικές όσο θα μπορούσε να υποδηλώνει το επίπεδο των επιτοκίων. Με άλλα λόγια, η Fed δεν θεωρεί ότι η αμερικανική οικονομία βρίσκεται αντιμέτωπη με ένα επίπεδο νομισματικής αυστηρότητας που από μόνο του θα μπορούσε να εγγυηθεί την αποκλιμάκωση του πληθωρισμού.
Αυτό μεταφέρει πλέον το βάρος στις επόμενες εβδομάδες και κυρίως στα νέα στοιχεία για τον πληθωρισμό, την αγορά εργασίας και την οικονομική δραστηριότητα.
Η επόμενη συνεδρίαση της Fed είναι προγραμματισμένη για τα μέσα Σεπτεμβρίου και οι αγορές θα προσπαθήσουν μέχρι τότε να αποκωδικοποιήσουν κάθε νέο στοιχείο που μπορεί να καθορίσει την απόφαση για τα επιτόκια.
Η Ευρώπη δεν καθησυχάστηκε
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο, ωστόσο, δεν αφορά μόνο τα αμερικανικά επιτόκια. Σύμφωνα με το Reuters, Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες έφυγαν από το Jackson Hole ανήσυχοι για τη σταθερότητα των σχέσεων με τους Αμερικανούς ομολόγους τους και για το ενδεχόμενο να υπάρξει νέα αναταραχή στο διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα.
Οι ανησυχίες αφορούν συγκεκριμένα κινήσεις του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών στις αγορές, μεταξύ άλλων πωλήσεις ευρώ για τη στήριξη του ιαπωνικού γεν και αυξημένες επαναγορές μακροπρόθεσμων αμερικανικών ομολόγων με στόχο την αποκλιμάκωση του κόστους δανεισμού.
Για τους Ευρωπαίους αξιωματούχους το ζήτημα είναι ιδιαίτερα ευαίσθητο, καθώς τέτοιες κινήσεις, εφόσον γίνονται χωρίς επαρκή ενημέρωση ή συντονισμό, μπορούν να δημιουργήσουν σημαντικές στρεβλώσεις στις αγορές συναλλάγματος και ομολόγων.
Δεν πρόκειται πλέον μόνο για τη διαφορά απόψεων μεταξύ Fed και ΕΚΤ σχετικά με τα επιτόκια. Πρόκειται για το κατά πόσο οι βασικοί θεσμοί του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν με τους ίδιους κανόνες και την ίδια μεταξύ τους εμπιστοσύνη.
Το δολάριο, τα ομόλογα και η νέα πηγή αστάθειας
Από τη μία πλευρά, η Fed επιχειρεί να διατηρήσει την αξιοπιστία της στη μάχη κατά του πληθωρισμού. Από την άλλη, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών χρησιμοποιεί όλο και περισσότερο εργαλεία που επηρεάζουν άμεσα την αγορά κρατικών ομολόγων και το κόστος δανεισμού.
Η κατάσταση γίνεται ακόμη πιο περίπλοκη λόγω των πολιτικών πιέσεων γύρω από τη Fed και της συζήτησης για την ανεξαρτησία της κεντρικής τράπεζας.
Ο Γουόρς προσπάθησε να παρουσιάσει μια διαφορετική εικόνα, επιμένοντας στην ανάγκη για σταθερότητα τιμών και στη θεσμική ανεξαρτησία της Fed. Η στάση αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα πιέσει για χαμηλότερα επιτόκια. Το Financial Times επισημαίνει ότι η νέα στάση του Γουόρς δημιουργεί πλέον τις προϋποθέσεις για πιθανή σύγκρουση με την κυβέρνηση, ειδικά εάν οι πληθωριστικές πιέσεις οδηγήσουν τη Fed σε αυστηρότερη πολιτική.
Η Ευρώπη βρίσκεται στη μέση
Για την ΕΚΤ, το περιβάλλον γίνεται επομένως πιο δύσκολο.
Μια Fed που κρατά ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης επιτοκίων μπορεί να στηρίξει το δολάριο και να αυξήσει τις αποδόσεις των αμερικανικών ομολόγων. Αυτό με τη σειρά του επηρεάζει τις διεθνείς ροές κεφαλαίων και μπορεί να αυξήσει το κόστος χρηματοδότησης και στις ευρωπαϊκές αγορές.
Την ίδια ώρα, η Ευρώπη αντιμετωπίζει τα δικά της προβλήματα: χαμηλότερη ανάπτυξη, υψηλό κόστος ενέργειας, αυξημένες αμυντικές δαπάνες και σημαντικές ανάγκες νέου κρατικού δανεισμού.
Έτσι, μια νέα περίοδος υψηλότερων αμερικανικών επιτοκίων θα μπορούσε να δημιουργήσει ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον για την Ευρώπη.
Και αυτό εξηγεί γιατί οι Ευρωπαίοι κεντρικοί τραπεζίτες εμφανίζονται πλέον περισσότερο ανήσυχοι για τη σχέση με την Ουάσιγκτον.
Το μεγάλο στοίχημα του Σεπτεμβρίου
Το Jackson Hole ολοκληρώθηκε, αλλά η πραγματική δοκιμασία μόλις αρχίζει.
Ο Γουόρς δεν προανήγγειλε συγκεκριμένη αύξηση επιτοκίων. Άφησε όμως ξεκάθαρα ανοιχτή την πόρτα, εφόσον ο πληθωρισμός παραμείνει πάνω από τον στόχο.
Οι αγορές θα στραφούν πλέον στα οικονομικά στοιχεία που θα δημοσιευθούν τις επόμενες εβδομάδες, αναζητώντας ενδείξεις για το εάν η Fed θα χρειαστεί να γίνει ακόμη πιο επιθετική.
Το διακύβευμα είναι πολύ μεγαλύτερο από μία ακόμη απόφαση επιτοκίων.
Είναι η σχέση Fed–ΕΚΤ, η πορεία του δολαρίου, οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων και τελικά η σταθερότητα του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Και μετά τις τελευταίες εξελίξεις στο Jackson Hole, η Ευρώπη φαίνεται να προετοιμάζεται περισσότερο για νέες αναταράξεις παρά για επιστροφή στην κανονικότητα.
