Δεν έφταναν οι ζημιές που έχει ήδη υποστεί από την κρίση στη Μέση Ανατολή, η Ευρώπη καλείται να αντιμετωπίσει τώρα μια διμέτωπη απειλή, δια χειρός Τραμπ. Εμφανώς δυσαρεστημένος από το γεγονός ότι οι Ευρωπαίοι δεν του έκαναν τα χατίρια στον πόλεμο με το Ιράν και δεν ανταποκρίθηκαν στο πολεμικό του κάλεσμα για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, ο Αμερικανός πρόεδρος αποφάσισε να κλιμακώσει εκ νέου την εμπορική και οικονομική αντιπαράθεσή μαζί τους.
Επικαλούμενος τη μη τήρηση των συμφωνηθέντων από τις Βρυξέλλες, πάτησε ξανά το κουμπί των δασμών, στοχεύοντας στην ισχυρή ευρωπαϊκή αυτοκινητοβιομηχανία. Θύμισε σε όλους και δη τους Ευρωπαίους, ότι για τον Τραμπ το εμπόριο δεν είναι ανεξάρτητο πεδίο, αλλά αποτελεί εργαλείο πίεσης για ευρύτερα πολιτικά ανταλλάγματα.
H πολιτική κατευνασμού που εφάρμοσε η Ευρώπη απέναντι στον Τραμπ, δεν τιθάσευσε τη γεωπολιτική αδηφαγία του Αμερικανού προέδρου, ο οποίος σε κάθε ευκαιρία σπεύδει να υπερτονίσει πως είναι αυτός που ορίζει τους κανόνες του παιχνιδιού. Για μία ακόμη φορά χρησιμοποιεί πολιτική των δασμών ως εργαλείο γεωπολιτικού εκβιασμού, συνδυασμένη αυτή τη φορά και με τις απειλές για «διάλυση» του ΝΑΤΟ όπως το γνωρίζαμε, αρχής γενομένης με την αποχώρηση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία.
Ισχυρές πιέσεις από δύο κατευθύνσεις
Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια από τις πιο σύνθετες γεωπολιτικές δοκιμασίες των τελευταίων δεκαετιών. Δέχεται ταυτόχρονη πίεση από δύο κατευθύνσεις: από τη μία πλευρά υπάρχει η κρίση στη Μέση Ανατολή, που επηρεάζει άμεσα την οικονομική και κοινωνική της ισορροπία, με ήδη τα πρώτα ανησυχητικά σημάδια να έχουν καταγραφεί. Ο πληθωρισμός έχει εκτοξευθεί σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, εξαιτίας κυρίως του άλματος των ενεργειακών τιμών, ενώ έχουν γκριζάρει οι αναπτυξιακές προοπτικές. Τα μαύρα σενάρια ύφεσης και του στασιμοπληθωρισμού, εφόσον συνεχιστεί επί μακρόν η κρίση στη Μέση Ανατολή, μοιάζουν ολοένα και πιο… ρεαλιστικά.
Από την άλλη πλευρά άλλη η επιστροφή των ΗΠΑ σε μια συγκρουσιακή ρότα με την Ευρώπη, μέσω δασμών και λοιπών γεωπολιτικών εργαλείων, εντείνει τις πιέσεις προς τη Γηραιά Ηπειρο.
Το πρόβλημα δεν είναι απλώς ότι αντιμετωπίζει δύο ξεχωριστές κρίσεις, αλλά ότι αυτές λειτουργούν ταυτόχρονα, αλληλοτροφοδοτούνται και αποκαλύπτουν τις στρατηγικές αδυναμίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στα... χαρτιά η γεωπολιτική αυτονομία
Η διμέτωπη κρίση αποκαλύπτει ένα βαθύτερο πρόβλημα που άπαντες γνωρίζουν: η Ευρώπη παραμένει οικονομικός γίγαντας αλλά γεωπολιτικός ημιτελής παίκτης, χωρίς την απαραίτητη πλήρη εσωτερική ενότητα, για να επιλύει αποτελεσματικότητα μείζονες κρίσεις.
Η πορεία προς τη στρατηγική αυτονομία -με κοινή άμυνα, ενεργειακή ασφάλεια και πιο συνεκτική εξωτερική πολιτική- έχει μείνει στα χαρτιά προς το παρόν, καθώς ούτε πολιτικό θάρρος για ρηξικέλευθες αλλαγές υπάρχει ούτε και το απαιτούμενο κοινό πλαίσιο συνεννόησης. Έτσι, προς ώρας, η Ευρώπη παραμένει «έρμαιο» των διαθέσεων και των πολιτικών παιχνιδιών του Τραμπ, προσπαθώντας να παραμείνει όρθια εν μέσω των ισχυρών γεωπολιτικών κραδασμών.
Νώντας Βλάχος
