Σε μια σοβαρή περιβαλλοντική και διαχειριστική πρόκληση εξελίσσεται ο όγκος των παλιών ηλεκτρικών και ηλεκτρονικών συσκευών στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα νοικοκυριά συγκεντρώνουν υπολογιστές, κινητά, πλυντήρια και λοιπές συσκευές με ρυθμό πολύ ταχύτερο από αυτόν της απόσυρσής τους.
Βάσει των στοιχείων για το 2024, στην ευρωπαϊκή αγορά διατέθηκαν 32,4 κιλά νέου εξοπλισμού ανά κάτοικο, ενώ την ίδια στιγμή η συλλογή ηλεκτρονικών αποβλήτων περιορίστηκε μόλις στα 12,3 κιλά ανά άτομο.
Αυτή η μεγάλη απόκλιση εξηγείται από το γεγονός ότι ένα μέρος των συσκευών παραμένει σε λειτουργία, ένα άλλο αποθηκεύεται στις αποθήκες των σπιτιών μέχρι την τελική απόρριψη, ενώ ορισμένες ποσότητες καταλήγουν σε μη καταγεγραμμένα κανάλια διαχείρισης.
Άλμα 79% στην κατανάλωση μέσα σε μία δεκαετία
Κατά τη δεκαετή περίοδο 2015–2024, οι ποσότητες του νέου εξοπλισμού που διοχετεύθηκαν στην αγορά της ΕΕ εκτοξεύθηκαν από τα 18,1 στα 32,4 κιλά ανά κάτοικο, σημειώνοντας κατακόρυφη αύξηση 79%.
Βασικοί οδηγοί αυτής της ανόδου υπήρξαν οι μεγάλες οικιακές συσκευές (όπως πλυντήρια ρούχων και πιάτων), καθώς και η εκτεταμένη τοποθέτηση φωτοβολταϊκών πάνελ. Στον αντίποδα, η περισυλλογή των αποβλήτων αυξήθηκε με πολύ πιο αργούς ρυθμούς: από 7,3 κιλά το 2015 έφτασε τα 12,3 κιλά το 2024. Παρά τη βελτίωση σε σχέση με το 2023, ο ρυθμός συλλογής υστερεί σημαντικά έναντι της εισροής νέων συσκευών.
Η θέση της Ελλάδας και οι επιδόσεις στην Ευρώπη
Η Ελλάδα βρέθηκε το 2024 στις χαμηλότερες θέσεις της ΕΕ όσον αφορά τη διάθεση νέου εξοπλισμού, καταγράφοντας 18 κιλά ανά κάτοικο (δείκτης που αφορά τις νέες συσκευές που διοχετεύτηκαν στην αγορά και όχι τις ποσότητες που ανακυκλώθηκαν).
Στις πρώτες θέσεις της κατανάλωσης βρέθηκαν:
-
Αυστρία: 38,2 κιλά ανά κάτοικο
-
Γερμανία: 38 κιλά ανά κάτοικο
-
Δανία: 37 κιλά ανά κάτοικο
Όσον αφορά την αποτελεσματικότητα στη συλλογή ηλεκτρονικών αποβλήτων, τις υψηλότερες επιδόσεις πέτυχαν:
-
Βουλγαρία: 18,9 κιλά ανά κάτοικο
-
Τσεχία: 17,8 κιλά ανά κάτοικο
-
Γαλλία: 17,7 κιλά ανά κάτοικο
Στον αντίποδα, τα χαμηλότερα ποσοστά συλλογής σημειώθηκαν σε:
-
Κύπρο: 4,7 κιλά ανά κάτοικο
-
Πορτογαλία: 6 κιλά ανά κάτοικο
-
Μάλτα: 6,4 κιλά ανά κάτοικο
Αν και η διαφορά μεταξύ νέων συσκευών και συλλεγόμενων αποβλήτων δεν ταυτίζεται με το συνολικό ποσοστό ανακύκλωσης (καθώς δεν αφορά απαραίτητα τα ίδια προϊόντα στην ίδια χρονική στιγμή), αναδεικνύει την αδυναμία παρακολούθησης και περισυλλογής του εξοπλισμού όταν φτάνει στο τέλος του κύκλου ζωής του.
