Ανοιχτό μέτωπο με τη νεότερη γενιά ψηφοφόρων αντιμετωπίζει η κυβέρνηση της Τζόρτζια Μελόνι, με τα ποσοστά αποδοχής της στις ηλικίες 18 έως 34 ετών να διολισθαίνουν στο 25% (έναντι 35% στο σύνολο του πληθυσμού). Η στάση της νεολαίας απειλεί να κρίνει την αμφίρροπη μάχη μεταξύ της δεξιάς παράταξης και της κεντροαριστερής αντιπολίτευσης στις εθνικές κάλπες του 2027.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της εταιρείας δημοσκοπήσεων Youtrend και τις εκτιμήσεις του επικεφαλής της, Λορέντσο Πρελιάσκο, ο κυβερνητικός συνασπισμός —που απαρτίζεται από τους Αδελφούς της Ιταλίας (FdI) της Μελόνι, τη Λέγκα του Ματέο Σαλβίνι και τη Forza Italia του Αντόνιο Ταγιάνι— συγκεντρώνει πλέον λιγότερο από 30% στην πρόθεση ψήφου των κάτω των 35 ετών. Αντίθετα, η συμμαχία της αντιπολίτευσης, στην οποία ηγούνται το Δημοκρατικό Κόμμα (PD), το Κίνημα 5 Αστέρων (M5S) και η Συμμαχία Αριστεράς-Πρασίνων (AVS), προηγείται καθαρά φτάνοντας σχεδόν το 50% στην ίδια κατηγορία.
Η υποχώρηση είναι θεαματική αν αναλογιστεί κανείς ότι το 2023, στο απόγειο της δημοτικότητας της Ιταλίδας πρωθυπουργού, το κόμμα της συγκέντρωνε μόνο του στους νέους το ποσοστό που καταγράφει σήμερα ολόκληρη η κυβερνητική συμμαχία. Παράλληλα, μελέτη του Πανεπιστημίου Bocconi του Μιλάνου για το 2025 αποτυπώνει ένα έντονο έμφυλο χάσμα: στους άνδρες 18-29 ετών το κόμμα της Μελόνι καταγράφει 15%, ενώ στις γυναίκες μόλις 4,2%. Στον αντίποδα, το Κίνημα 5 Αστέρων προτιμάται από το 18% των γυναικών κάτω των 30 ετών, έναντι μόλις 5,1% των ανδρών.
Οι νεότεροι ψηφοφόροι σαφώς κλίνουν προς την κεντροαριστερά. Η Μελόνι δεν έχει προχωρήσει σε σημαντικές οικονομικές μεταρρυθμίσεις. Αυτό είναι αποδεκτό αν επωφελείσαι από το υπάρχον σύστημα, αλλά πολύ κακό για όσους προστατεύονται λιγότερο — και αυτοί είναι συχνά οι νέοι.
Οικονομικό τέλμα, brain drain και ανταγωνισμός από τα δεξιά
Όπως επισημαίνει ο καθηγητής πολιτικών επιστημών στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης, Λορέντσο Ντε Σίο, η κυβερνητική αδράνεια στον οικονομικό τομέα από την ανάληψη της εξουσίας το 2022 αποτελεί τον πρωταρχικό λόγο της νεανικής δυσαρέσκειας. Σύμφωνα με στοιχεία της Eurostat, η Ιταλία καταγράφει το χαμηλότερο ποσοστό απασχόλησης νέων (15-24 ετών) ανάμεσα στις 21 χώρες της ευρωζώνης, ενώ υστερεί δραματικά και στις επενδύσεις για την παιδεία.
Επιπλέον, δεδομένα της Τράπεζας της Ιταλίας δείχνουν ότι ένας νέος πτυχιούχος στη Γερμανία αμείβεται κατά μέσο όρο με 80% υψηλότερο μισθό σε σχέση με έναν Ιταλό με τα ίδια προσόντα, γεγονός που τροφοδοτεί τη μαζική φυγή δεκάδων χιλιάδων νέων στο εξωτερικό κάθε χρόνο.
Την ίδια στιγμή, η Μελόνι δέχεται πιέσεις και από τα «δεξιά» της. Το ακροδεξιό κόμμα «Εθνικό Μέλλον», που ίδρυσε τον Φεβρουάριο ο πρώην στρατηγός Ρομπέρτο Βανάτσι, καταγράφει ήδη 7% στις δημοσκοπήσεις. Παρότι η βάση του αποτελείται κυρίως από άνδρες μέσης ηλικίας, ο Βανάτσι βρίσκει απήχηση και σε νέους των αστικών κέντρων, προτάσσοντας αυστηρή ατζέντα κατά της μεταναστεύσεως και εξαγγελίες για μαζικές απελάσεις.
Αυστηρή καταστολή, νεανική οργή και το ορόσημο του δημοψηφίσματος
Η κυβερνητική πολιτική στον τομέα της δημόσιας τάξης έχει πλήξει άμεσα τη νεολαία. Η αρχή έγινε πριν από τέσσερα χρόνια με το πρώτο νομοθετικό διάταγμα για την καταστολή των ρέιβ πάρτι, ενώ ακολούθησαν μέτρα για την παραγωγή «ελαφριάς» κάνναβης, τις καταλήψεις κτιρίων, τις διαδηλώσεις και την παραβατικότητα ανηλίκων. Τον περασμένο Νοέμβριο, η πανεθνική φοιτητική διαμαρτυρία «Όχι στη Μελόνι» συσπείρωσε χιλιάδες νέους ενάντια στα μέτρα ασφαλείας, τις περικοπές στην παιδεία και τη στήριξη της Ρώμης προς το Ισραήλ στον πόλεμο της Γάζας.
Στο νομοθετικό πεδίο, η κυβέρνηση κατέθεσε τον περασμένο μήνα νομοσχέδιο που μεταφέρει το βάρος της απόδειξης στους ανηλίκους 14 έως 17 ετών, θεωρώντας τους πλήρως υπεύθυνους για ποινικά αδικήματα εκτός αν αποδειχθεί το αντίθετο. Παράλληλα, προγενέστερο διάταγμα του 2023 για την αυστηροποίηση των ποινών οδήγησε σε αύξηση 50% του πληθυσμού των ανηλίκων στις φυλακές, σύμφωνα με την οργάνωση Antigone.
Η παραδοσιακή αποχή των νέων, που στο παρελθόν λειτουργούσε ως «μαξιλάρι» για την κυβέρνηση, ανατράπηκε στο δημοψήφισμα του Μαρτίου για τη δικαστική μεταρρύθμιση που στήριζε η Μελόνι. Η συμμετοχή των κάτω των 35 ετών έφτασε το 67% (έναντι 59% στο σύνολο) και το 60% εξ αυτών καταψήφισε την πρόταση (έναντι 54% στο συνολικό αποτέλεσμα), παρά την προσπάθεια της πρωθυπουργού να τους προσεγγίσει συμμετέχοντας σε δημοφιλές podcast ράπερ λίγες ημέρες νωρίτερα.
Το δημοψήφισμα έδειξε τι αντίκτυπο μπορούν να έχουν οι νέοι εάν ψηφίσουν μαζικά. Στις επόμενες εκλογές θα μπορούσαν να αποδειχθούν καθοριστικοί.
