Σοβαρές διοικητικές και θεσμικές καθυστερήσεις αντιμετωπίζει η Ιταλία στον τομέα των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Παρά τη θεαματική αύξηση του επενδυτικού ενδιαφέροντος, τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Regions2030 και της εταιρείας συμβούλων Elemens αποκαλύπτουν ότι από το 2020 έχουν μπλοκαριστεί ή καθυστερήσει έργα συνολικής ισχύος 144 GW.
Την τελευταία εξαετία κατατέθηκαν στη γειτονική χώρα αιτήσεις για νέα έργα ΑΠΕ συνολικής ισχύος 186 GW (119 GW φωτοβολταϊκά και 67 GW αιολικά). Ωστόσο, η πορεία των αδειοδοτήσεων αποτυπώνει μια παρατεταμένη διοικητική εμπλοκή:
-
Εγκρίθηκαν: 25 GW (μόλις το 13,4% του συνόλου).
-
Απορρίφθηκαν / Αρχειοθετήθηκαν: 17 GW.
-
Σε εκκρεμότητα / Μπλοκαρισμένα: 144 GW.
Τα «όχι» του Υπουργείου Πολιτισμού και το βάρος στα αιολικά
Η αιολική ενέργεια δέχεται τις μεγαλύτερες πιέσεις, καθώς 35 GW αιολικών έργων παραμένουν στάσιμα στις περιβαλλοντικές αξιολογήσεις, έναντι 28 GW φωτοβολταϊκών.
Ο κύριος παράγοντας καθυστέρησης εντοπίζεται στην αυστηρή στάση που τηρεί το Υπουργείο Πολιτισμού της Ιταλίας, το οποίο απορρίπτει τη συντριπτική πλειονότητα των σχεδίων επικαλούμενο επιπτώσεις στο τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά.
Συγκεκριμένα, το ποσοστό αρνητικών γνωμοδοτήσεων φτάνει το 91% για τα χερσαία αιολικά και το 79% για τα φωτοβολταϊκά. Εξαίρεση αποτελούν μόνο τα έργα αναβάθμισης υφιστάμενων αιολικών πάρκων (repowering), όπου οι εγκρίσεις εξασφαλίζονται ευκολότερα.
Η συντριπτική πλειονότητα των σχεδίων απορρίπτεται λόγω των επιπτώσεων στο τοπίο και την πολιτιστική κληρονομιά, μετατρέποντας τις αδειοδοτήσεις σε διοικητικό μαραθώνιο.
Ο ρόλος του Υπουργικού Συμβουλίου και η πρόοδος των εγκαταστάσεων
Πολλά έργα παραμένουν εγκλωβισμένα για χρόνια στην αρμόδια Επιτροπή PNRR-PNIEC, με 8 GW φωτοβολταϊκών και 5 GW αιολικών να αναμένουν ακόμα την τελική απόφαση. Όταν ξεσπά διαφωνία μεταξύ των εμπλεκόμενων φορέων, την ευθύνη καλείται να λάβει η Προεδρία του Υπουργικού Συμβουλίου. Αν και η συγκεκριμένη διαδικασία έχει ξεμπλοκάρει 8 GW, η συχνή προσφυγή σε αυτή αναδεικνύει ότι η εξαίρεση τείνει να γίνει κανόνας.
Παρά τα εμπόδια, η Ιταλία κατάφερε να εγκαταστήσει 27.785 MW νέας ισχύος ΑΠΕ από το 2021 έως τις 31 Μαΐου 2026. Η κατανομή της νέας ισχύος διαμορφώνεται ως εξής:
-
15.954 MW από μικρά φωτοβολταϊκά.
-
8.518 MW από μεγάλα φωτοβολταϊκά πάρκα.
-
3.004 MW από αιολικά.
-
309 MW από λοιπές μορφές ΑΠΕ.
Αν και η χώρα ξεπέρασε τον ενδιάμεσο στόχο της, για να πιάσει τον τελικό στόχο των 80.001 MW το 2030, απαιτείται η άμεση εγκατάσταση επιπλέον 52.216 MW.
Οι οικονομικές επιπτώσεις και η παρέμβαση της Confindustria
Οι καθυστερήσεις κρατούν σε υψηλά επίπεδα το κόστος του ηλεκτρικού ρεύματος και υποσκάπτουν την ανταγωνιστικότητα της ιταλικής βιομηχανίας.
Η χώρα δεν αντέχει άλλο τη διοικητική αδράνεια.
Με τη φράση αυτή, ο αντιπρόεδρος Ενέργειας της Confindustria, Aurelio Regina, απηύθυνε έκκληση για άμεση επιτάχυνση των διαδικασιών.
Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ιταλία παραμένει τεράστιο. Η επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης δεν εξαρτάται πλέον από τα διαθέσιμα κεφάλαια ή την τεχνολογία, αλλά από την ικανότητα του ιταλικού κράτους να απλοποιήσει τις αδειοδοτήσεις, βρίσκοντας τη χρυσή τομή ανάμεσα στην προστασία του τοπίου και την πράσινη ανάπτυξη.
