Η Ρωσία δεν προτίθεται να συμφωνήσει σε μια άμεση κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία, εάν προηγουμένως δεν αποσαφηνιστεί τι θα ακολουθήσει και ποιες θα είναι οι πολιτικές και γεωπολιτικές διευθετήσεις μετά την παύση των εχθροπραξιών. Αυτό κατέστησε σαφές την Τρίτη ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών, Σεργκέι Λαβρόφ, τοποθετώντας στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων όχι μόνο το ουκρανικό μέτωπο, αλλά και το ευρύτερο ζήτημα της αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ευρώπη.
Η τοποθέτηση της Μόσχας αποτυπώνει τη διαφορά προσέγγισης που εξακολουθεί να υπάρχει ως προς τη σειρά και το περιεχόμενο των πιθανών συμφωνιών. Για τη ρωσική πλευρά, μια εκεχειρία δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως μεμονωμένο μέτρο, χωρίς να έχει προηγηθεί συμφωνία για το πλαίσιο που θα καθορίσει τις σχέσεις ασφαλείας στην ευρωπαϊκή ήπειρο και τις συνθήκες που θα ισχύσουν μετά τον τερματισμό των συγκρούσεων.
«Θα ήταν πιο συνετό να συζητηθούν πρώτα τα βασικά σημεία της μελλοντικής αρχιτεκτονικής ασφάλειας στην Ευρώπη και στη συνέχεια η κατάπαυση του πυρός στην Ουκρανία», ανέφερε ο Λαβρόφ, υπογραμμίζοντας ότι η Μόσχα δεν επιθυμεί μια προσωρινή διακοπή των στρατιωτικών επιχειρήσεων χωρίς σαφείς απαντήσεις για την επόμενη ημέρα.
Η παρέμβαση του Ρώσου υπουργού Εξωτερικών έρχεται λίγο πριν από την έναρξη του νέου γύρου τριμερών διαπραγματεύσεων στο Αμπού Ντάμπι, με τη συμμετοχή της Ρωσίας, της Ουκρανίας και των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι συνομιλίες, που ξεκίνησαν την Τρίτη 10 Νοεμβρίου και αναμένεται να διαρκέσουν δύο ημέρες, αποτελούν την πρώτη επανέναρξη των απευθείας επαφών των τριών πλευρών από τον Φεβρουάριο.
Η ρωσική πλευρά επιδιώκει να διευρύνει ουσιαστικά την ατζέντα των διαπραγματεύσεων, μεταφέροντας το βάρος από τις στρατιωτικές επιχειρήσεις και τις εδαφικές διεκδικήσεις στο συνολικό σύστημα ασφαλείας της Ευρώπης. Σύμφωνα με πηγή της ρωσικής αντιπροσωπείας που επικαλείται το Reuters, βασικός στόχος της Μόσχας είναι η διαμόρφωση ενός ολοκληρωμένου πλαισίου ασφάλειας για ολόκληρη την ευρωπαϊκή ήπειρο, στο οποίο θα εντάσσεται και η διευθέτηση της ουκρανικής σύγκρουσης.
Οι συγκεκριμένες απαιτήσεις είχαν απορριφθεί από τις δυτικές κυβερνήσεις, ενώ παραμένουν ένα από τα βασικά σημεία διαφωνίας μεταξύ της Ρωσίας και των χωρών του ΝΑΤΟ.
Η Ουκρανία ζητά εγγυήσεις ασφαλείας και τερματισμό των εχθροπραξιών
Από την πλευρά του Κιέβου, η προτεραιότητα είναι διαφορετική. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, επιδιώκει την εξασφάλιση αξιόπιστων εγγυήσεων ασφαλείας, ώστε οποιαδήποτε συμφωνία να μην οδηγήσει σε μια προσωρινή παύση των συγκρούσεων που θα επιτρέψει στη Ρωσία να ανασυντάξει τις δυνάμεις της και να επαναλάβει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Η ουκρανική αντιπροσωπεία έχει θέσει στην ατζέντα την αποκλιμάκωση, την κατάπαυση του πυρός, την προστασία των ενεργειακών υποδομών, την αποκατάσταση της λειτουργίας των θαλάσσιων διαδρόμων στη Μαύρη Θάλασσα, καθώς και την ανταλλαγή αιχμαλώτων και την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας.
Ο Ζελένσκι έχει επίσης ζητήσει να υπάρξει κατανόηση για τον τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να οργανωθεί μια συνάντηση κορυφής μεταξύ του ίδιου, του Ντόναλντ Τραμπ και του Βλαντίμιρ Πούτιν, προκειμένου να προωθηθεί μια πολιτική συμφωνία.
Το Κίεβο απορρίπτει τις απαιτήσεις αυτές, υποστηρίζοντας ότι δεν μπορεί να υπάρξει συμφωνία που θα νομιμοποιεί την απώλεια ουκρανικών εδαφών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παρουσία των ευρωπαϊκών χωρών στη διπλωματική διαδικασία. Πριν από την έναρξη των τριμερών συνομιλιών πραγματοποιήθηκε συνάντηση εκπροσώπων της Ουκρανίας, των ΗΠΑ, της Ευρωπαϊκής Ένωσης, της Γαλλίας, της Γερμανίας, της Ιταλίας, της Βρετανίας και του ΝΑΤΟ.
Στην ευρωπαϊκή πλευρά υπάρχει σαφής επιδίωξη να μην καθοριστεί το μέλλον της ευρωπαϊκής ασφάλειας χωρίς τη συμμετοχή των ίδιων των ευρωπαϊκών κυβερνήσεων. Οι εκπρόσωποι των χωρών και των θεσμών που συμμετείχαν στη συνάντηση υπογράμμισαν ότι οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία θα πρέπει να σέβεται την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας, καθώς και το δικαίωμά της να λαμβάνει ανεξάρτητες αποφάσεις για την ασφάλειά της.
Παράλληλα, επανέλαβαν ότι το ΝΑΤΟ θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό πυλώνα της συλλογικής άμυνας στην ευρωατλαντική περιοχή.
Το βασικό ερώτημα που αναδεικνύεται πλέον είναι εάν οι συνομιλίες στο Αμπού Ντάμπι μπορούν να οδηγήσουν σε κοινό πλαίσιο αρχών για τον τερματισμό του πολέμου ή εάν οι διαφορετικές προσεγγίσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας, τα εδαφικά ζητήματα και τον ρόλο του ΝΑΤΟ θα διατηρήσουν το διπλωματικό αδιέξοδο.
Για τη Ρωσία, η εκεχειρία αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης διαπραγμάτευσης για τη μεταπολεμική ευρωπαϊκή τάξη ασφαλείας. Για την Ουκρανία, το ζητούμενο είναι να διασφαλιστεί ότι οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα αφήσει τη χώρα εκτεθειμένη σε μια νέα ρωσική επίθεση. Και για τις ΗΠΑ, η πρόκληση είναι να γεφυρώσουν αυτές τις δύο προσεγγίσεις, χωρίς να παραμεριστούν οι ευρωπαϊκές ανησυχίες για την ασφάλεια της ηπείρου.
