Νέα δεδομένα στη σχέση των ΗΠΑ με το Ισραήλ δημιουργούν τα αποτελέσματα των προκριματικών εκλογών των Δημοκρατικών στη Νέα Υόρκη, όπου επικράτησαν υποψήφιοι που έχουν ασκήσει έντονη κριτική στην πολιτική της κυβέρνησης του Μπενιαμίν Νετανιάχου στη Γάζα.
Οι εξελίξεις αποτελούν ακόμη μία ένδειξη ότι η αμερικανική κοινή γνώμη απομακρύνεται σταδιακά από την παραδοσιακή, διακομματική στήριξη προς το Ισραήλ, εξέλιξη που θα μπορούσε να επηρεάσει μία από τις σημαντικότερες στρατηγικές συμμαχίες των ΗΠΑ.
Χαρακτηριστικό είναι ότι το βράδυ των εκλογών στις συγκεντρώσεις νικητών σε διαφορετικές συνοικίες της Νέας Υόρκης, κυριάρχησε το σύνθημα "Free, free Palestine" (Ελεύθερη Παλαιστίνη), αποτυπώνοντας τη δυναμική που αποκτά το φιλοπαλαιστινιακό ρεύμα σε τμήματα της αμερικανικής κοινωνίας.
Στο Χάρλεμ, η Νταριαλίζα Άβιλα Σεβαλιέ επικράτησε απέναντι στον βουλευτή Αντριάνο Εσπαγιάτ, ο οποίος επί μία δεκαετία υπήρξε σταθερός υποστηρικτής του Ισραήλ στο Κογκρέσο.
Στο Μπρούκλιν, η Κλερ Βαλντέζ, μετά τη νίκη της επί του προέδρου του δήμου Αντόνιο Ρεϊνόσο, δήλωσε ότι «θα υψώσουμε τη φωνή μας απέναντι στη γενοκτονία», αναφερόμενη στον πόλεμο στη Γάζα.
Παράλληλα, ο πρώην ελεγκτής της Νέας Υόρκης Μπραντ Λάντερ επικράτησε του βουλευτή Νταν Γκόλντμαν, έχοντας θέσει στο επίκεντρο της προεκλογικής του εκστρατείας την κριτική ότι ο αντίπαλός του δεν ήταν αρκετά αυστηρός απέναντι στην ισραηλινή κυβέρνηση.
Ραγδαία μεταστροφή της κοινής γνώμης
Τα αποτελέσματα αυτά δεν αποτελούν μεμονωμένο γεγονός, αλλά εντάσσονται σε μια ευρύτερη μεταβολή της αμερικανικής κοινής γνώμης.
Δημοσκόπηση των New York Times και του Siena College τον Μάιο έδειξε ότι οι ψηφοφόροι των Δημοκρατικών είναι πλέον τέσσερις φορές πιθανότερο να δηλώνουν μεγαλύτερη συμπάθεια προς τους Παλαιστινίους παρά προς το Ισραήλ.
Η αλλαγή αυτή είναι ιδιαίτερα έντονη στις νεότερες ηλικίες, ενώ, σύμφωνα με τους αναλυτές, αρχίζει πλέον να επηρεάζει τόσο τους Δημοκρατικούς όσο και τους Ρεπουμπλικανούς.
Αν και ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να θεωρείται ο ισχυρότερος διεθνής υποστηρικτής του Ισραήλ, ακόμη και στους Ρεπουμπλικανούς εμφανίζονται διαφοροποιήσεις.
Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς δήλωσε πρόσφατα ότι ο Τραμπ είναι «ο μόνος αρχηγός κράτους στον κόσμο που παραμένει πραγματικά φιλικός προς το Ισραήλ», υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι τα δύο τρίτα των όπλων που προστατεύουν τη χώρα προέρχονται από τις ΗΠΑ και χρηματοδοτούνται από τους Αμερικανούς φορολογούμενους.
Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύθηκε ως έμμεση προειδοποίηση ότι στο μέλλον η αμερικανική στρατιωτική βοήθεια θα μπορούσε να συνδεθεί με τις επιλογές της ισραηλινής κυβέρνησης.
Παράλληλα, προσωπικότητες του κινήματος "America First", όπως ο Τάκερ Κάρλσον, έχουν επίσης υιοθετήσει πιο επικριτική στάση απέναντι στο Ισραήλ.
Αμφισβητείται η πολιτική του Νετανιάχου
Η κυβέρνηση του Μπενιαμίν Νετανιάχου είχε επενδύσει τα τελευταία χρόνια κυρίως στη στενή σχέση με τους Ρεπουμπλικανούς και ιδιαίτερα με το ευαγγελικό εκλογικό σώμα. Ωστόσο, η παραδοσιακή διακομματική στήριξη φαίνεται πλέον να αποδυναμώνεται.
Είναι χαρακτηριστικό ότι τον Απρίλιο περίπου τα τρία τέταρτα των Δημοκρατικών γερουσιαστών υποστήριξαν πρόταση για αναστολή πωλήσεων όπλων προς το Ισραήλ. Η πρόταση απορρίφθηκε λόγω της αντίθεσης των Ρεπουμπλικανών, όμως θεωρήθηκε ακόμη μία ένδειξη της μεταβολής που συντελείται στο εσωτερικό του κόμματος.
Αρκετοί από τους Δημοκρατικούς που ασκούν έντονη κριτική στην κυβέρνηση Νετανιάχου είναι οι ίδιοι εβραϊκής καταγωγής και δηλώνουν ότι στηρίζουν την ύπαρξη και την ασφάλεια του Ισραήλ, αλλά αντιτίθενται στις πολιτικές της σημερινής κυβέρνησης και υποστηρίζουν παράλληλα τα δικαιώματα των Παλαιστινίων.
Ο γερουσιαστής της Πολιτείας της Καλιφόρνια Σκοτ Γουίνερ, ο οποίος διεκδικεί την έδρα της Νάνσι Πελόζι, εκτίμησε ότι «η εποχή της στρατιωτικής βοήθειας χωρίς όρους έχει τελειώσει», προβλέποντας ότι στο Κογκρέσο θα ενισχυθούν οι προοδευτικές εβραϊκές φωνές που θα αμφισβητούν ανοιχτά την πολιτική του Νετανιάχου.
Το πακέτο των $38 δισ. λήγει το 2028
Ο πρώην σύμβουλος εθνικής ασφάλειας της αντιπροέδρου Κάμαλα Χάρις, Φίλιπ Γκόρντον, εκτίμησε ότι η αλλαγή της αμερικανικής κοινής γνώμης είναι πολύ βαθύτερη από ό,τι θα μπορούσε να φανταστεί κανείς πριν από λίγα χρόνια.
Μάλιστα προέβλεψε ότι το δεκαετές πακέτο στρατιωτικής βοήθειας ύψους 38 δισ. δολαρίων, που συμφωνήθηκε επί προεδρίας Ομπάμα και λήγει το 2028, ενδέχεται να μην ανανεωθεί.
Παρά τις πολιτικές μεταβολές, αναλυτές επισημαίνουν ότι η στρατηγική σχέση ΗΠΑ-Ισραήλ εξακολουθεί να στηρίζεται σε βαθιές στρατιωτικές, τεχνολογικές και γεωπολιτικές συνεργασίες.
Η πρόσφατη στρατιωτική συνεργασία των δύο χωρών στις επιχειρήσεις κατά του Ιράν ανέδειξε, σύμφωνα με τους ειδικούς, πρωτοφανή επίπεδα επιχειρησιακής διασύνδεσης, ενώ η ισραηλινή τεχνολογία άμυνας και κυβερνοασφάλειας εξακολουθεί να θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική για τα αμερικανικά συμφέροντα.
Παρ' όλα αυτά, εάν η αποδυνάμωση της πολιτικής και κοινωνικής στήριξης προς το Ισραήλ συνεχιστεί, οι ισορροπίες στην αμερικανική εξωτερική πολιτική ενδέχεται να αλλάξουν ταχύτερα από όσο πολλοί θεωρούσαν μέχρι σήμερα.
