Βαθύς προβληματισμός επικρατεί γύρω από τις συνθήκες εργασίας στον πρωτογενή τομέα, καθώς ανεξάρτητη έρευνα της Ομοσπονδίας Συλλόγων Εργαζομένων Τεχνικών Επιχειρήσεων Ελλάδος (ΟΣΕΤΕΕ) καταγράφει 188 θανάτους στον αγροτικό κλάδο από το 2022 έως και τις καταγραφές του 2026. Όπως επισημαίνει ο πρόεδρος της Ομοσπονδίας και επικεφαλής του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για την Υγεία και Ασφάλεια στην Εργασία, Ανδρέας Στοϊμενίδης, οι απώλειες αυτές αποτελούν μια μέχρι πρότινος ανεξερεύνητη πραγματικότητα στη χώρα.
Η «μαύρη» βίβλος των δυστυχημάτων και ο ρόλος των τρακτέρ
Η ετήσια κατανομή των θανάτων αποτυπώνει μια συνεχή ανησυχητική άνοδο: 32 θάνατοι το 2022, 44 το 2023, 38 το 2024, 48 το 2025, ενώ για το 2026 έχουν ήδη καταγραφεί 26 απώλειες.
Στα φετινά δεδομένα δεσπόζουν οι καταπλακώσεις από τρακτέρ, οι οποίες ευθύνονται για τις 19 από τις 26 περιπτώσεις (δηλαδή σχεδόν τρεις στους τέσσερις θανάτους). Στους υπόλοιπους θανάτους περιλαμβάνονται τρεις αγρότες ή εργάτες γης, ένας δασεργάτης, ένας κτηνοτρόφος, ένα περιστατικό με φρέζα και μία αυτοκτονία. Γεωγραφικά, τα περισσότερα περιστατικά εντοπίζονται στη Θεσσαλία και την Κρήτη.
Ιδιαίτερη δυσκολία στη χαρτογράφηση προκαλεί το γεγονός ότι οι ανατροπές γεωργικών ελκυστήρων καταχωρούνται συχνά ως απλά τροχαία δυστυχήματα. Αυτή η απόκλιση φαίνεται και στα στατιστικά: ενώ η Eurostat αποδίδει στον αγροτικό τομέα το 12% των συνολικών εργατικών ατυχημάτων στην Ευρωπαϊκή Ένωση, η ΕΛΣΤΑΤ περιορίζει το αντίστοιχo ποσοστό στην Ελλάδα κοντά στο 2,5%.
Οριακές προθεσμίες για τις μπάρες προστασίας
Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων βρίσκεται ο μηχανολογικός εξοπλισμός. Η εργασία σε επικλινή εδάφη, η ασταθής φόρτωση προϊόντων και η χρήση παλαιών μηχανημάτων χωρίς επαρκή μέτρα ασφαλείας εκτοξεύουν τους κινδύνους.
Σύμφωνα με σχετικό ΦΕΚ, έχει δοθεί παράταση έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 για την υποχρεωτική τοποθέτηση εγκεκριμένης διάταξης προστασίας (μπάρας ή αψίδας) σε τρακτέρ που ταξινομήθηκαν πριν τις 21 Μαΐου 1998. Μετά τη λήξη της προθεσμίας, τα οχήματα που δεν διαθέτουν πιστοποιημένη προστασία δεν θα επιτρέπεται να κυκλοφορούν. Ο κ. Στοϊμενίδης τονίζει την ανάγκη κρατικών επιδοτήσεων για νέα τρακτέρ και σαφών διαδικασιών πιστοποίησης των μετασκευών.
Πέραν των δυστυχημάτων: Ασθένειες και κλιματική κρίση
Οι κίνδυνοι στο χωράφι δεν εξαντλούνται στα θανατηφόρα συμβάντα. Οι εργαζόμενοι έρχονται αντιμέτωποι με σοβαρές επαγγελματικές ασθένειες, εκτιθέμενοι σε βιολογικούς παράγοντες από τα ζώα, χημικά από τα φυτοφάρμακα, καθώς και σε σκόνη.
Παράλληλα, η θερμική καταπόνηση και η παρατεταμένη ηλιακή ακτινοβολία —εντεινόμενες από την κλιματική κρίση— αυξάνουν τον κίνδυνο εμφάνισης επαγγελματικού καρκίνου του δέρματος.
*Σημειώνεται ότι χώρες όπως η Κύπρος και η Γαλλία εφαρμόζουν ήδη πρότυπες πρακτικές, οι οποίες, με τη συνεργασία πολιτείας και παραγωγών, μπορούν να εφαρμοστούν και στην ελληνική πραγματικότητα.
