Οι κίνδυνοι ηλεκτροπληξίας και πυρκαγιάς εξαιτίας παλαιών ή προβληματικών ηλεκτρικών εγκαταστάσεων έρχονται στο προσκήνιο, καθώς το μεγαλύτερο μέρος του κτιριακού αποθέματος της χώρας μετρά αρκετές δεκαετίες ζωής.
Τα στοιχεία που παραθέτει το Ελληνικό Ινστιτούτο Τεχνολογίας Ηλεκτρικών Εγκαταστάσεων (ΕΛΙΤΗΕ) αποτυπώνουν την πραγματικότητα: το 85,7% των κατοικιών κατασκευάστηκε πριν από το 1990, ενώ το 42,1% πριν από το 1970. Πρόκειται για υποδομές που σχεδιάστηκαν για πολύ μικρότερες ενεργειακές απαιτήσεις.
Σήμερα, η παράλληλη χρήση συσκευών όπως κλιματιστικά, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρικοί υπολογιστές και φορτιστές ηλεκτρικών οχημάτων επιβαρύνει σημαντικά τα φορτία. Παράλληλα, τα παλαιότερα δίκτυα έχουν υποστεί φθορές ή επικίνδυνες παρεμβάσεις. Ακόμη και σε εγκαταστάσεις που δείχνουν να λειτουργούν ομαλά, ενδέχεται να εκδηλωθεί υπερθέρμανση καλωδίων ή δυσλειτουργία υλικού που δεν είναι ορατή στους ιδιοκτήτες.
Επικίνδυνες πρακτικές, γείωση και αλουμινόχαρτο
Το ΕΛΙΤΗΕ αναδεικνύει κακές πρακτικές που εκτοξεύουν τον κίνδυνο ατυχήματος, όπως η αναξιόπιστη γείωση (ειδικά στην Αττική, λόγω της παλαιάς συνήθειας χρήσης των δικτύων ύδρευσης ως αγωγού γείωσης). Παράλληλα, εντοπίζονται επικίνδυνες παρεμβάσεις στους ηλεκτρικούς πίνακες, όπως η χρήση αλουμινόχαρτου στις ασφάλειες τήξεως.
Παρά τη σχετική νομοθεσία για επανελέγχους, η έλλειψη κουλτούρας πρόληψης εξακολουθεί να προκαλεί ζημιές στην υγεία και την περιουσία των πολιτών.
Δεν μπορούμε να μιλάμε για μια ανθεκτική Ελλάδα, αν ο έλεγχος και η βελτίωση της ηλεκτρικής ασφάλειας δεν γίνουν αναπόσπαστο μέρος των εθνικών πολιτικών.
Ο πρόεδρος του ΕΛΙΤΗΕ, Βασίλης Χατζίκος, υπογραμμίζει την ανάγκη εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου και παροχής κινήτρων στους ιδιοκτήτες.
Αρκεί να εφαρμοστεί το ισχύον νομικό πλαίσιο και παράλληλα να δοθούν ουσιαστικά κίνητρα στους ιδιοκτήτες ακινήτων μέσω των προγραμμάτων για την αναβάθμισή τους.
Το πλαίσιο υποχρεωτικών ελέγχων και η έκδοση ΥΔΕ
Από το 2021, το νομοθετικό πλαίσιο ορίζει τακτικούς επανελέγχους ανάλογα με τη χρήση του ακινήτου:
-
Κατηγορία Α (Κατοικίες): Επανέλεγχος τουλάχιστον κάθε 10 χρόνια.
-
Κατηγορία Β (Επαγγελματικοί χώροι): Επανέλεγχος τουλάχιστον κάθε 5 χρόνια.
-
Κατηγορία Γ (Χώροι συνάθροισης κοινού & υπαίθριες εγκαταστάσεις): Επανέλεγχος τουλάχιστον κάθε 2 χρόνια.
Έκτακτος έλεγχος απαιτείται σε όλες τις κατηγορίες αν γίνει τροποποίηση στον ηλεκτρικό πίνακα, ενώ στις κατηγορίες Β και Γ επιβάλλεται και σε περίπτωση μεταβίβασης ή αλλαγής χρήσης. Μετά τον έλεγχο συντάσσεται Υπεύθυνη Δήλωση Εγκαταστάτη (ΥΔΕ) που πιστοποιεί την ασφάλεια και υποβάλλεται στο μητρώο του ΔΕΔΔΗΕ.
Οι προτάσεις του ΕΛΙΤΗΕ για τα προγράμματα επιδότησης
Το Ινστιτούτο ζητεί συστηματική καμπάνια ενημέρωσης για την υποχρεωτικότητα των ελέγχων και την έκδοση ΥΔΕ. Επιπλέον, προτείνει την ένταξη της ηλεκτρικής ασφάλειας στα κρατικά προγράμματα επιδότησης:
-
Το «Κινούμαι Ηλεκτρικά» επιδοτεί τον έξυπνο φορτιστή, αλλά όχι την απαραίτητη αναβάθμιση της εγκατάστασης.
-
Το «Εξοικονομώ» εστιάζει στην ενεργειακή αναβάθμιση χωρίς να απαιτεί συνολικό έλεγχο ηλεκτρικής ασφάλειας.
-
Τα προγράμματα ανακαίνισης χρηματοδοτούν ηλεκτρολογικά εργασίες μόνο αν το επιλέξει ο ιδιοκτήτης, με κίνδυνο να προτιμώνται οι ορατές αισθητικές παρεμβάσεις έναντι των υποδομών ασφαλείας.
To ΕΛΙΤΗΕ ιδρύθηκε το 2023 ως μη κερδοσκοπικός οργανισμός με αντικείμενο την τεχνολογική καινοτομία στις ηλεκτρικές εγκαταστάσεις. Λειτουργεί ως κέντρο αναφοράς για την έρευνα, την εκπαίδευση και την ενημέρωση, σε συνεργασία με θεσμικούς και ρυθμιστικούς φορείς.
