Η μάχη για τον έλεγχο της Commerzbank περνά πλέον σε μια νέα, κρίσιμη φάση, καθώς η γερμανική κυβέρνηση, που επί μήνες αντιστεκόταν στην προσπάθεια της UniCredit να αποκτήσει τον γερμανικό τραπεζικό όμιλο, ετοιμάζεται να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τον επικεφαλής της ιταλικής τράπεζας Andrea Orcel.
Η συνάντηση του Orcel με τον Γερμανό υπουργό Οικονομικών Lars Klingbeil έχει προγραμματιστεί για τις 14 Σεπτεμβρίου στο Βερολίνο και αποτελεί την πρώτη απευθείας πολιτική διαπραγμάτευση μεταξύ των δύο πλευρών για την τύχη της Commerzbank.
Η εξέλιξη έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η UniCredit έχει πλέον αποκτήσει πρόσβαση σε περίπου 49,65% των μετοχών της Commerzbank, γεγονός που της δίνει τεράστια επιρροή στη γερμανική τράπεζα. Το Βερολίνο, αντίθετα, διατηρεί λίγο πάνω από 12%, ποσοστό που απέκτησε μετά τη διάσωση της Commerzbank κατά τη διάρκεια της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης.
Η κατάσταση που δημιουργείται είναι πλέον πολύ διαφορετική από εκείνη που υπήρχε πριν από μερικούς μήνες. Η Γερμανία εξακολουθεί να μην επιθυμεί να παραδώσει εύκολα τον έλεγχο μιας τράπεζας που θεωρεί στρατηγικής σημασίας, όμως η UniCredit έχει καταφέρει να δημιουργήσει τετελεσμένα τα οποία είναι εξαιρετικά δύσκολο να ανατραπούν.
Ο Orcel κερδίζει έδαφος
Ο Andrea Orcel ακολουθεί εδώ και σχεδόν δύο χρόνια μια επιθετική στρατηγική για την απόκτηση της Commerzbank.
Αρχικά αντιμετώπισε σχεδόν καθολική πολιτική αντίσταση στη Γερμανία. Η Commerzbank θεωρείται κρίσιμος χρηματοδότης της γερμανικής Mittelstand, δηλαδή των μικρομεσαίων και μεσαίων επιχειρήσεων που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της μεγαλύτερης οικονομίας της Ευρώπης.
Για το Βερολίνο, επομένως, το ζήτημα δεν ήταν απλώς μια επιχειρηματική εξαγορά. Ήταν θέμα οικονομικής κυριαρχίας.
Η γερμανική κυβέρνηση φοβόταν ότι μια εξαγορά από την UniCredit θα μπορούσε να οδηγήσει σε μεταφορά δραστηριοτήτων, θέσεων εργασίας και αποφάσεων εκτός Γερμανίας. Παράλληλα, υπήρχαν έντονες αντιδράσεις στον τρόπο με τον οποίο ο Orcel προωθούσε την προσπάθεια εξαγοράς.
Ωστόσο, η στρατηγική της UniCredit φαίνεται πλέον να αποδίδει.
Ο Orcel κατάφερε να αυξήσει σταδιακά την επιρροή του, ενώ το Βερολίνο δυσκολεύτηκε να βρει αποτελεσματικό νομικό μηχανισμό για να μπλοκάρει την προσπάθεια.
Η μεγάλη αλλαγή στο Βερολίνο
Η πρόσκληση του Klingbeil προς τον Orcel αποτελεί ουσιαστικά αναγνώριση της νέας πραγματικότητας.
Η γερμανική κυβέρνηση δεν έχει εγκαταλείψει την αντίθεσή της στην εξαγορά. Αντιθέτως, το υπουργείο Οικονομικών επιμένει ότι η θέση του Βερολίνου παραμένει γνωστή και ότι θα μεταφερθεί ξεκάθαρα στη συνάντηση.
Όμως η Γερμανία πλέον διαπραγματεύεται.
Και αυτό είναι τεράστια αλλαγή.
Μέχρι πρόσφατα η συζήτηση ήταν κατά πόσο η UniCredit θα μπορούσε να προχωρήσει. Τώρα η συζήτηση μετατοπίζεται στο με ποιους όρους θα μπορούσε να γίνει μια συμφωνία.
Το Reuters περιγράφει ακριβώς αυτή τη μετατόπιση: η μάχη έχει αρχίσει να αφορά περισσότερο τους όρους της συμφωνίας παρά το αν θα καταφέρει τελικά η UniCredit να αποκτήσει τον γερμανικό όμιλο.
Τι θέλει η Γερμανία
Το Βερολίνο έχει συγκεκριμένες απαιτήσεις.
Πρώτος στόχος είναι να διασφαλιστεί ότι η Commerzbank θα εξακολουθήσει να αποτελεί βασικό χρηματοδότη της γερμανικής οικονομίας και ειδικά της Mittelstand.
Δεύτερο ζήτημα είναι οι θέσεις εργασίας.
Η γερμανική πλευρά θέλει εγγυήσεις ότι μια πιθανή συγχώνευση δεν θα οδηγήσει σε μαζικές περικοπές προσωπικού ή σε σημαντική συρρίκνωση της παρουσίας της τράπεζας στη Γερμανία.
Τρίτο ζήτημα είναι η έδρα και η επιχειρησιακή αυτονομία.
Η UniCredit έχει ξεκαθαρίσει ότι θα διατηρήσει την έδρα της στην Ιταλία, ενώ η Commerzbank θέλει να συνεχίσει να έχει ισχυρή γερμανική βάση και να επικεντρώνεται στη χρηματοδότηση των γερμανικών επιχειρήσεων.
Επομένως, η διαπραγμάτευση του Σεπτεμβρίου αναμένεται να είναι ιδιαίτερα δύσκολη.
Η Commerzbank αλλάζει στάση
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η μεταβολή της ίδιας της Commerzbank.
Η διευθύνουσα σύμβουλος Bettina Orlopp έχει δηλώσει ότι μια συμφωνία με την UniCredit θα μπορούσε να δημιουργήσει αξία για τους μετόχους, τους πελάτες και τους εργαζομένους.
Η αλλαγή αυτή είναι σημαντική.
Η διοίκηση της Commerzbank δεν εμφανίζεται πλέον να αντιμετωπίζει την UniCredit αποκλειστικά ως εχθρικό επιτιθέμενο. Αντίθετα, έχει αρχίσει να εξετάζει πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί μια συμφωνία που θα προστατεύει τα συμφέροντα της γερμανικής τράπεζας.
Παράλληλα, ο πρόεδρος του εποπτικού συμβουλίου Jens Weidmann έχει καλέσει σε διαπραγματεύσεις για τους όρους μιας πιθανής συγχώνευσης.
Αυτό δείχνει ότι η γερμανική αντίσταση έχει αρχίσει να μετατρέπεται σε προσπάθεια εξασφάλισης ανταλλαγμάτων.
Ο Weidmann ανοίγει και θέμα αλλαγής των κανόνων
Η υπόθεση έχει όμως δημιουργήσει και ένα ευρύτερο θεσμικό ζήτημα.
Ο Jens Weidmann ζήτησε πρόσφατα επανεξέταση των γερμανικών κανόνων για τις εξαγορές, υποστηρίζοντας ότι η UniCredit κατάφερε να αποκτήσει τον έλεγχο της Commerzbank χωρίς να προσφέρει στους μετόχους το κατάλληλο premium ελέγχου.
Από περίπου 73% των μετοχών που ήταν επιλέξιμες για την προσφορά, λιγότερο από 18% προσφέρθηκαν τελικά, σύμφωνα με το Reuters. Παρ' όλα αυτά, η UniCredit έφτασε σε ποσοστό περίπου 48%, αποκτώντας καθοριστική επιρροή.
Ο Weidmann υποστηρίζει ότι η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει κενά στο υφιστάμενο πλαίσιο εξαγορών.
Το ζήτημα, επομένως, ξεπερνά πλέον την Commerzbank.
Αφορά το κατά πόσο οι ευρωπαϊκές τράπεζες μπορούν να πραγματοποιούν μεγάλες διασυνοριακές εξαγορές παρά τις πολιτικές αντιδράσεις των κυβερνήσεων.
Η ΕΚΤ βρίσκεται στην άλλη πλευρά
Σε αντίθεση με το Βερολίνο, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντιμετωπίζει θετικά τη δημιουργία ισχυρότερων διασυνοριακών τραπεζικών ομίλων.
Η λογική της ΕΚΤ είναι ότι η ευρωπαϊκή τραπεζική αγορά παραμένει κατακερματισμένη και χρειάζεται μεγαλύτερους ομίλους που μπορούν να ανταγωνιστούν αποτελεσματικότερα αμερικανικές και άλλες διεθνείς τράπεζες.
Η προκαταρκτική αξιολόγηση της ΕΚΤ για την προτεινόμενη εξαγορά δεν εντόπισε λόγους για να μπλοκαριστεί, αν και προειδοποίησε ότι η ενσωμάτωση των δύο τραπεζών θα είναι δύσκολη και μακροχρόνια.
Έτσι διαμορφώνεται μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα σύγκρουση:
Βερολίνο: προστασία της Commerzbank και της γερμανικής οικονομίας.
ΕΚΤ: περισσότερη ευρωπαϊκή τραπεζική ενοποίηση.
UniCredit: δημιουργία ενός μεγάλου ευρωπαϊκού τραπεζικού ομίλου.
Ένας τραπεζικός γίγαντας €1,3 τρισ.
Εάν τελικά ολοκληρωθεί η συμφωνία, το αποτέλεσμα θα είναι ένας τραπεζικός όμιλος με περίπου 1,3 τρισ. ευρώ ενεργητικό, δημιουργώντας έναν από τους μεγαλύτερους τραπεζικούς οργανισμούς στην Ευρώπη.
Για την UniCredit, η Commerzbank αποτελεί κάτι περισσότερο από μια ακόμη εξαγορά.
Η γερμανική αγορά είναι τεράστια, διαθέτει ισχυρή βιομηχανική βάση και έναν μεγάλο αριθμό επιχειρήσεων που χρειάζονται τραπεζική χρηματοδότηση.
Η απόκτηση της Commerzbank θα έδινε στην UniCredit πολύ μεγαλύτερη πρόσβαση στη γερμανική εταιρική αγορά και θα ενίσχυε σημαντικά τη θέση της στον ευρωπαϊκό τραπεζικό χάρτη.
Το μεγάλο ερώτημα: τι θα γίνει με τις θέσεις εργασίας;
Εδώ αναμένεται να επικεντρωθεί μεγάλο μέρος των διαπραγματεύσεων.
Οι συνέργειες μιας συγχώνευσης μεγάλων τραπεζών συνήθως περιλαμβάνουν μείωση επικαλυπτόμενων δραστηριοτήτων, περιορισμό κόστους και αναδιάρθρωση δικτύων.
Για τη Γερμανία, όμως, μια μεγάλη μείωση θέσεων εργασίας στην Commerzbank θα ήταν πολιτικά εξαιρετικά δύσκολη.
Η UniCredit από την πλευρά της θα πρέπει να αποδείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει έναν πιο ανταγωνιστικό όμιλο χωρίς να αποδυναμώσει τη γερμανική παρουσία της Commerzbank.
Αυτό μπορεί να αποτελέσει το βασικό αντάλλαγμα που θα ζητήσει το Βερολίνο.
