Δυσαρεστημένος εμφανίζεται ο Ντόναλντ Τραμπ με τη νέα πρόταση της Τεχεράνης για επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, καθώς το σχέδιο δεν αγγίζει το κρίσιμο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος.
Σύμφωνα με διαρροές από τον Λευκό Οίκο, ο Τραμπ ενημερώθηκε τη Δευτέρα στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων για την ιρανική πρόταση, η οποία προβλέπει άνοιγμα του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος και ταυτόχρονο τερματισμό του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Ωστόσο, το σχέδιο αφήνει εκτός διαπραγμάτευσης –τουλάχιστον προσωρινά– το θέμα του εμπλουτισμού ουρανίου και του αποθέματος υψηλά εμπλουτισμένου υλικού του Ιράν, κάτι που θεωρείται απαράδεκτο από την Ουάσιγκτον. Η Τεχεράνη έχει επανειλημμένα απορρίψει αμερικανικές προτάσεις για αναστολή του πυρηνικού της προγράμματος και παράδοση των αποθεμάτων ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού.
Αν και δεν έχει αποσαφηνιστεί πλήρως γιατί ο Τραμπ δεν ικανοποιήθηκε από τη νέα πρόταση, ο ίδιος έχει τονίσει πολλές φορές ότι το Ιράν δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικά όπλα. Αμερικανός αξιωματούχος φέρεται να σημείωσε επίσης, ότι μια αποδοχή της συμφωνίας υπό τους παρόντες όρους θα μπορούσε να εκληφθεί ως πολιτική υποχώρηση, στερώντας από τον πρόεδρο μια καθαρή διπλωματική νίκη.
Εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου δήλωσε ότι οι ΗΠΑ δεν διαπραγματεύονται μέσω των μέσων ενημέρωσης και ότι ο πρόεδρος θα αποδεχθεί μόνο μια συμφωνία που εξυπηρετεί τα αμερικανικά συμφέροντα και τη διεθνή σταθερότητα.
Σκληρή συζήτηση στο παρασκήνιο
Η πρόταση του Ιράν έχει προκαλέσει έντονη εσωτερική συζήτηση στην αμερικανική διοίκηση για το ποια πλευρά διαθέτει μεγαλύτερη διαπραγματευτική ισχύ και ποιος μπορεί να αντέξει περισσότερο τις οικονομικές συνέπειες από το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ.
Ο Τραμπ εξέτασε το σχέδιο μετά την παράδοσή του από τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί στο Πακιστάν. Ήταν η δεύτερη φορά μέσα σε λίγες ημέρες που απέρριψε ιρανική πρωτοβουλία, καθώς την προηγούμενη εβδομάδα είχε ήδη ακυρώσει νέο γύρο ειρηνευτικών συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ.
Αμερικανοί αξιωματούχοι υποστηρίζουν ότι η ιρανική ηγεσία δεν έχει δώσει εντολή στους διαπραγματευτές της να κάνουν ουσιαστικές παραχωρήσεις για το πυρηνικό ζήτημα, γεγονός που μπλοκάρει κάθε προσπάθεια συμβιβασμού.
Ιρανοί αξιωματούχοι ζητούν κάθε συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών να τους επιτρέπει να συνεχίσουν να επιβάλλουν φόρο ή τέλος διέλευσης στα πλοία. Ιστορικά, οι ΗΠΑ αντιτίθενται σε τέτοιους περιορισμούς στην ελευθερία ναυσιπλοΐας σε διεθνή ύδατα, αν και η σημερινή αμερικανική στάση εμφανίζεται λιγότερο ξεκάθαρη.
Διχασμός για την επόμενη κίνηση
Στο εσωτερικό της αμερικανικής κυβέρνησης υπάρχουν δύο βασικές σχολές σκέψης.
Η πρώτη θεωρεί ότι η συνέχιση του αποκλεισμού για ακόμη δύο μήνες θα προκαλέσει μακροχρόνιες ζημιές στον ενεργειακό τομέα του Ιράν. Πηγάδια πετρελαίου που σταματούν να λειτουργούν μπορεί να υποστούν σοβαρές φθορές και ακριβές επισκευές, αναγκάζοντας τελικά την Τεχεράνη να υποχωρήσει.
Η δεύτερη εκτιμά ότι αυτή η ανάλυση είναι λανθασμένη. Σύμφωνα με αυτή την άποψη, οι ιρανικές θέσεις έχουν γίνει πιο σκληρές, ενώ οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν ενισχύσει περαιτέρω την επιρροή τους στο εσωτερικό της χώρας.
Το δίλημμα του Τραμπ
Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν ότι οι Ιρανοί διαπραγματευτές δεν έχουν εξουσιοδότηση από τον Ανώτατο Ηγέτη ή από την ανώτατη στρατιωτική ηγεσία να κάνουν παραχωρήσεις στο πυρηνικό πρόγραμμα. Χωρίς νέα στρατιωτική πίεση, εκτιμάται ότι η ιρανική στάση δύσκολα θα αλλάξει.
Από την άλλη πλευρά, ακόμη και η επανέναρξη βομβαρδισμών δεν εγγυάται μεταβολή των αποφάσεων της Τεχεράνης.
Γι’ αυτό και ορισμένοι αξιωματούχοι στην Ουάσιγκτον υποστηρίζουν ότι μια περιορισμένη συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ ίσως αποτελεί τελικά τη λιγότερο επικίνδυνη επιλογή, έστω κι αν αφήνει ανοιχτό το μεγαλύτερο πρόβλημα: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
