Πολιτική ανατροπή στις ΗΠΑ φέρνουν τα αποτελέσματα των ενδιάμεσων εκλογών, καθώς οι Δημοκρατικοί κατακτούν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας, στερώντας από τον Ντόναλντ Τραμπ την κοινοβουλευτική στήριξη που διέθετε για την προώθηση της πολιτικής του.
Η εκλογική ήττα των Ρεπουμπλικανών συνοδεύεται από ιστορικές ανατροπές στο Τέξας, σημαντικές επιτυχίες υποψηφίων ελληνικής καταγωγής και έντονες αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές, με τα χρηματιστήρια να υποχωρούν και το δολάριο να δέχεται πιέσεις.
Η επικράτηση των Δημοκρατικών αλλάζει τα δεδομένα για τα δύο τελευταία χρόνια της προεδρικής θητείας Τραμπ, καθώς η νέα πλειοψηφία αποκτά τη δυνατότητα να μπλοκάρει νομοθετικές πρωτοβουλίες του Λευκού Οίκου, να ενισχύσει τον έλεγχο της κυβέρνησης και να κινήσει διαδικασίες κοινοβουλευτικής διερεύνησης.
Στη Βουλή, ο Χακίμ Τζέφρις βρίσκεται πλέον σε τροχιά ανάληψης της προεδρίας του σώματος και, εφόσον εκλεγεί, θα γίνει ο πρώτος Αφροαμερικανός που καταλαμβάνει το συγκεκριμένο αξίωμα στην αμερικανική ιστορία.
Ανατροπή σκηνικού σε Βουλή και Γερουσία
Στη Γερουσία, όπου πριν από τις εκλογές οι Ρεπουμπλικανοί διέθεταν πλειοψηφία 53 έναντι 47 εδρών, οι Δημοκρατικοί πέτυχαν πέντε σημαντικές ανατροπές, εξασφαλίζοντας την πλειοψηφία του σώματος. Οι Ρεπουμπλικανοί χάνουν έδρες στο Τέξας, στο Κάνσας, στη Νότια Καρολίνα, στη Βόρεια Καρολίνα και στο Οχάιο.
Συγκεκριμένα, ο Τζέιμς Ταλαρίκο επικράτησε του Κεν Πάξτον στο Τέξας, η Άνι Άντριους νίκησε την Ντάρλιν Γκράχαμ στη Νότια Καρολίνα, ο Ρόι Κούπερ επικράτησε του Μάικλ Γουάτλεϊ στη Βόρεια Καρολίνα, ενώ στο Οχάιο ο Σέροντ Μπράουν ανέκτησε την έδρα του επικρατώντας του Τζον Χάστεντ. Στο Κάνσας καταγράφηκε επίσης νίκη των Δημοκρατικών σε έδρα που μέχρι πρότινος ανήκε στους Ρεπουμπλικανούς.
Η νέα σύνθεση διαμορφώνει πλειοψηφία 52 εδρών για τους Δημοκρατικούς, χωρίς ωστόσο να ειναι τελικά τα αποτελέσματα, με τους δύο ανεξάρτητους γερουσιαστές που συνεργάζονται μαζί τους, έναντι 48 Ρεπουμπλικανών. Παράλληλα, οι Δημοκρατικοί διατήρησαν τις έδρες τους στη Τζόρτζια και στο Νιου Χάμσαϊρ, όπου επικράτησαν ο Τζον Όσοφ και ο Κρις Πάπας αντίστοιχα. Οι Ρεπουμπλικανοί διατήρησαν τη Φλόριντα, όπου η Άσλεϊ Μούντι επικράτησε της Δημοκρατικής Άντζι Νίξον.
Στη Βουλή των Αντιπροσώπων, πριν από τις εκλογές οι Ρεπουμπλικανοί διέθεταν 219 έδρες, έναντι 214 των Δημοκρατικών, ενώ υπήρχαν δύο κενές θέσεις. Οι Δημοκρατικοί έχουν ήδη κερδίσει τουλάχιστον έξι έως οκτώ έδρες που κατείχαν οι Ρεπουμπλικανοί, με τις σημαντικότερες ανατροπές να καταγράφονται στην Πενσιλβάνια, στο Νιου Τζέρσεϊ, στο Κεντάκι και στη Βόρεια Καρολίνα. Για την εξασφάλιση της πλειοψηφίας απαιτούνται 218 έδρες, με την καταμέτρηση να συνεχίζεται σε αρκετές εκλογικές περιφέρειες.
Η αντίδραση του Ντόναλντ Τραμπ
Η αλλαγή των συσχετισμών στο Κογκρέσο περιορίζει σημαντικά τα περιθώρια πολιτικών ελιγμών του Τραμπ, καθώς οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν νομοθετικές πρωτοβουλίες, να ενισχύσουν τον κοινοβουλευτικό έλεγχο και να προωθήσουν έρευνες για κυβερνητικές αποφάσεις.
Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε αρχικά να αποσυνδέσει την προσωπική του πολιτική εικόνα από το αποτέλεσμα, γράφοντας στο Truth Social ότι εάν ήταν ο ίδιος υποψήφιος, οι Ρεπουμπλικανοί θα είχαν κερδίσει με σαρωτική διαφορά. Στη συνέχεια δήλωσε ότι είναι διατεθειμένος να αποδεχθεί τα αποτελέσματα και να συνεργαστεί με τους Δημοκρατικούς, προειδοποιώντας ωστόσο ότι θα χρησιμοποιήσει το δικαίωμα του βέτο εάν επιχειρηθεί να ανατραπεί η κυβερνητική του ατζέντα.
Στο επιτελείο του Λευκού Οίκου έχει ήδη ξεκινήσει η αναζήτηση των αιτιών της εκλογικής ήττας. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, συνεργάτες του Τραμπ αποδίδουν μέρος των απωλειών στον πόλεμο με το Ιράν, ο οποίος έχει επιβαρύνει το ενεργειακό κόστος και έχει ενισχύσει τη δυσαρέσκεια των ψηφοφόρων.
Οι Ελληνοαμερικανοί που εκλέχθηκαν
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι επιτυχίες υποψηφίων ελληνικής καταγωγής. Ο Κρις Πάπας επικράτησε στο Νιου Χάμσαϊρ και εξασφάλισε την εκλογή του στη Γερουσία, διατηρώντας την έδρα για τους Δημοκρατικούς. Ο πολιτικός έχει ελληνικές ρίζες από το Λιβάδι Ελασσόνας.
Στη Νέα Υόρκη, η Ρεπουμπλικανή Νικόλ Μαλλιωτάκη επανεξελέγη στη Βουλή των Αντιπροσώπων, διατηρώντας την έδρα της στο Στάτεν Άιλαντ και σε περιοχές του νότιου Μπρούκλιν.
Με ελληνική και κουβανική καταγωγή, η Μαλλιωτάκη έχει αναπτύξει έντονη δραστηριότητα σε ζητήματα ελληνικού και κυπριακού ενδιαφέροντος. Έχει ασκήσει κριτική στην πολιτική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, τον οποίο έχει χαρακτηρίσει αντίπαλο του ΝΑΤΟ, ενώ έχει εκφράσει αντιρρήσεις για την πώληση προηγμένων αμερικανικών μαχητικών στην Τουρκία.
Πτώση σε Wall Street και Ασία – Πιέσεις στο δολάριο
Η εκλογική επικράτηση των Δημοκρατικών προκάλεσε άμεσες αντιδράσεις στις διεθνείς αγορές, με τους επενδυτές να επαναξιολογούν τις προοπτικές της αμερικανικής οικονομικής πολιτικής.
Στη Wall Street, τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης των βασικών χρηματιστηριακών δεικτών κινήθηκαν πτωτικά, με το Nasdaq 100 να καταγράφει μεγαλύτερες απώλειες από τον S&P 500. Στην Ασία, οι απώλειες έφθασαν έως και το 3% σε επιμέρους χρηματιστήρια, ενώ ο δείκτης MSCI Ασίας-Ειρηνικού υποχώρησε.
Πιέσεις δέχθηκε και το δολάριο, καθώς η αλλαγή των πολιτικών ισορροπιών δημιουργεί αβεβαιότητα για την εφαρμογή της οικονομικής ατζέντας Τραμπ. Παράλληλα, η αυξημένη ζήτηση για κρατικά ομόλογα οδήγησε σε υποχώρηση των αποδόσεων, ενώ ο χρυσός ενισχύθηκε.
Οι αγορές ανησυχούν κυρίως για τις επιπτώσεις που μπορεί να έχει ο έλεγχος του Κογκρέσου από τους Δημοκρατικούς στην προώθηση φορολογικών και δημοσιονομικών μέτρων, αλλά και για το ενδεχόμενο παρατεταμένης πολιτικής αντιπαράθεσης στην Ουάσινγκτον.
Η επόμενη μέρα
Η απώλεια του ελέγχου του Κογκρέσου δημιουργεί νέα δεδομένα για την πολιτική ατζέντα του Ντόναλντ Τραμπ, καθώς περιορίζει τα περιθώρια νομοθετικών πρωτοβουλιών της κυβέρνησης και αυξάνει την ανάγκη διαπραγματεύσεων με τους Δημοκρατικούς.
Οι εκτιμήσεις για την επόμενη ημέρα συγκλίνουν στο ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με σημαντικά μεγαλύτερους θεσμικούς και πολιτικούς περιορισμούς κατά τα δύο τελευταία χρόνια της θητείας του.
Η ανάκτηση της Γερουσίας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς δίνει στους Δημοκρατικούς τη δυνατότητα να καθυστερούν ή να απορρίπτουν διορισμούς σε ομοσπονδιακά δικαστήρια και άλλες κρίσιμες θέσεις. Ωστόσο, η εκλογική ανατροπή δεν σημαίνει ότι ο Τραμπ χάνει αυτομάτως τη δυνατότητα να εφαρμόζει την πολιτική του: διατηρεί το δικαίωμα του προεδρικού βέτο, καθώς και σημαντικές εκτελεστικές αρμοδιότητες σε ζητήματα όπως η μεταναστευτική πολιτική, οι δασμοί και η εξωτερική πολιτική. Το πιθανότερο πεδίο αντιπαράθεσης μεταφέρεται έτσι στον προϋπολογισμό, στη χρηματοδότηση της ομοσπονδιακής κυβέρνησης και στο όριο του δημόσιου χρέους, με τον κίνδυνο παρατεταμένου πολιτικού αδιεξόδου στην Ουάσινγκτον να ενισχύεται,
Στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, η εκλογική ήττα περιορίζει τα περιθώρια πολιτικής στήριξης των επιλογών του Τραμπ, χωρίς όμως να αφαιρεί από τον ίδιο τις εκτεταμένες εκτελεστικές αρμοδιότητες που διαθέτει ως πρόεδρος. Ο πόλεμος με το Ιράν αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά μέτωπα αντιπαράθεσης με το νέο Κογκρέσο, καθώς οι Δημοκρατικοί μπορούν να πιέσουν για περιορισμό της στρατιωτικής εμπλοκής, αξιοποιώντας κυρίως την εξουσία του Κογκρέσου επί των αμυντικών δαπανών. Παράλληλα, στο ουκρανικό ζήτημα ενδέχεται να ενισχυθούν οι πιέσεις για επαναφορά της αμερικανικής στρατιωτικής και οικονομικής βοήθειας προς το Κίεβο, σε αντίθεση με την πολιτική περιορισμού της στήριξης που έχει ακολουθήσει ο Λευκός Οίκος.
Στην οικονομία, η αντιπαράθεση αναμένεται να επικεντρωθεί στους δασμούς, στη δημοσιονομική πολιτική, στις φορολογικές παρεμβάσεις και στη διαχείριση του δημόσιου χρέους. Οι Δημοκρατικοί έχουν επικρίνει την εμπορική πολιτική Τραμπ, ενώ η ανάκτηση του Κογκρέσου θα τους δώσει τη δυνατότητα να εμποδίσουν νέες νομοθετικές πρωτοβουλίες και να εντείνουν τον έλεγχο των κυβερνητικών αποφάσεων. Το ενδεχόμενο συγκρούσεων για τον προϋπολογισμό και το όριο δανεισμού των ΗΠΑ δημιουργεί, επίσης, κινδύνους παρατεταμένης αβεβαιότητας για τις αγορές και τους επενδυτές.
Ιδιαίτερη σημασία αποκτά και η ενεργειακή πολιτική, καθώς ο πόλεμος με το Ιράν έχει ήδη συνδεθεί με έντονες διακυμάνσεις στις τιμές της ενέργειας και αυξημένο κόστος για την αμερικανική οικονομία. Η πορεία των πετρελαϊκών τιμών, η ασφάλεια των ενεργειακών διαδρομών και οι αποφάσεις για την εγχώρια παραγωγή θα αποτελέσουν κρίσιμα ζητήματα για την κυβέρνηση. Οι Δημοκρατικοί μπορούν να ασκήσουν πίεση μέσω των αποφάσεων για τις αμυντικές και ενεργειακές δαπάνες, αλλά και μέσα από τον κοινοβουλευτικό έλεγχο των επιλογών του Λευκού Οίκου.
