Το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ αρνήθηκε να επιτρέψει στον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να απολύσει τη διοικήτρια της Ομοσπονδιακής Τράπεζας, Λίζα Κουκ, προασπιζόμενο την πολύτιμη ανεξαρτησία της Fed απέναντι σε μια πρωτοφανή προσπάθεια του Λευκού Οίκου.
Το δικαστήριο, με ψήφους 5 έναντι 4, μπλόκαρε την προσπάθεια του Τραμπ να γίνει ο πρώτος πρόεδρος που θα απέλυε ένα μέλος του διοικητικού συμβουλίου της Fed από το 1913, όταν το Κογκρέσο ίδρυσε αυτόν τον θεσμό. Κατά τη δεύτερη θητεία του στην προεδρία, ο Τραμπ δοκιμάζει τα όρια της εξουσίας του με πολλούς και διάφορους τρόπους.
Στις 20 Φεβρουαρίου των Ανώτατο Δικαστήριο είχε εκδώσει άλλη απόφαση με σημαντικές οικονομικές προεκτάσεις για την κυβέρνηση Τραμπ, όταν ακύρωσε το μεγαλύτερο μέρος των σαρωτικών παγκόσμιων δασμών που είχε επιβάλει ο πρόεδρος.
Στην προσπάθειά του να απομακρύνει την Κουκ, την πρώτη Αφροαμερικανή διοικήτρια της Fed, ο Τραμπ είχε επικαλεστεί ανεπιβεβαίωτους ισχυρισμούς περί στεγαστικής απάτης εκ μέρους της. Η ίδια έλεγε ότι αυτό ήταν ένα πρόσχημα για να την απολύσει επειδή διαφωνούσε με τη νομισματική πολιτική του.
Οι δικαστές απέρριψαν το αίτημα του υπουργείου Δικαιοσύνης που ζητούσε να ακυρωθεί η εντολή δικαστή με την οποία απαγορεύτηκε η απόλυση της Κουκ μέχρι να ολοκληρωθεί η δικαστική διερεύνηση του θέματος.
Η Fed είναι η σημαντικότερη κεντρική τράπεζα του κόσμου, ένας θεσμός που καθορίζει το κόστος της πίστωσης στις Ηνωμένες Πολιτείες (και πέραν αυτών), και το οποίο βρίσκεται στο στόχαστρο του Τραμπ από την ημέρα που επέστρεψε στον Λευκό Οίκο, τον Ιανουάριο του 2025.
Η Κουκ διορίστηκε από τον πρώην πρόεδρο Τζο Μπάιντεν το 2022 και η θητεία της λήγει το 2038. Παράλληλα με τη στοχοποίηση της Κουκ, η αμερικανική κυβέρνηση διενεργούσε ξεχωριστή ποινική έρευνα και σε βάρος του τότε προέδρου της Fed, του Τζερόμ Πάουελ, ο οποίος είχε διοριστεί σε αυτό το αξίωμα από τον Τραμπ. Τελικά, η έρευνα μπήκε στο αρχείο και ο Πάουελ με τη λήξη της θητείας του, τον Μάιο, παρέδωσε τη Fed στον Κέβιν Γουόρς, τον υποψήφιο που είχε προτείνει ο πρόεδρος Τραμπ.
Ο νόμος που διέπει τη Fed
Όταν ιδρύθηκε η Fed το 1913, το Κογκρέσο ψήφισε τον Νόμο περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας (Federal Reserve Act), ο οποίος περιλάμβανε διατάξεις για την προστασία της κεντρικής τράπεζας από πολιτικές παρεμβάσεις, απαιτώντας οι διοικητές να απομακρύνονται από έναν πρόεδρο μόνο «για βάσιμο λόγο», Δεν καθορίζει όμως ποιοι είναι αυτοί οι «βάσιμοι λόγοι», ούτε τις διαδικασίες που θα πρέπει να ακολουθηθούν σε μια τέτοια περίπτωση.
Ο Τραμπ επεδίωξε να απολύσει την Κουκ στις 25 Αυγούστου 2025, δημοσιεύοντας μια επιστολή καταγγελίας της σύμβασής της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Επκαλέστηκε ως αιτία τις καταγγελίες του τότε Διευθυντή της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Χρηματοδότησης Στέγασης (FHFA), Μπιλ Πούλτι (τον οποίο είχε διορίσει ο ίδιος) και αφορούσαν τα στεγαστικά δάνεια που έλαβε η Κουκ για να αγοράσει κατοικίες στο Αν Άρμπορ του Μίσιγκαν και την Ατλάντα.
Η περιφερειακή δικαστής των ΗΠΑ, Τζία Κομπ, αποφάνθηκε τον επόμενο μήνα ότι η προσπάθεια του Τραμπ να απομακρύνει την Κουκ χωρίς προειδοποίηση ή ακρόαση πιθανότατα παραβίαζε το δικαίωμά της σε μια δίκαιη δίκη βάσει της Πέμπτης Τροπολογίας του Συντάγματος. Η δικαστής δήλωσε επίσης ότι οι κατηγορίες που διατυπώθηκαν κατά της Κουκ πιθανότατα δεν αποτελούσαν νομικά επαρκή λόγο για την απομάκρυνσή της βάσει του Νόμου περί Ομοσπονδιακής Τράπεζας, καθώς αφορούσαν γεγονότα που συνέβησαν προτού διοριστεί σε αυτή τη θέση. Το Εφετείο των ΗΠΑ για την Περιφέρεια της Κολούμπια απέρριψε το αίτημα του Τραμπ να ακυρωθεί η εντολή της Κομπ και η κυβέρνηση προσέφυγε στο Ανώτατο Δικαστήριο.
Στην απόφαση του, το Ανώτατο Δικαστήριο κρίνει ότι, μολονότι ο πρόεδρος έχει όντως την εξουσία να απολύσει έναν αξιωματούχο για «βάσιμους λόγους», αυτό δεν σημαίνει ότι του επιτρέπεται να αποφασίσει μια απόλυση για «οποιοδήποτε λόγο ή χωρίς κανέναν λόγο».
