Η Τεχεράνη ζει τις πιο σκοτεινές της ημέρες εδώ και χρόνια. Μαζικές διαδηλώσεις, εικόνες ακραίας βίας και καταγγελίες για δεκάδες νεκρούς συνθέτουν ένα σκηνικό γενικευμένης κρίσης, την ώρα που το ιρανικό καθεστώς ανεβάζει δραματικά τους τόνους της καταστολής και η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αυξανόμενη ανησυχία.
Μαρτυρίες που μεταδίδει το CNN, από διαδηλωτές και υγειονομικούς στην ιρανική πρωτεύουσα, κάνουν λόγο για «πτώματα στοιβαγμένα το ένα πάνω στο άλλο» σε νοσοκομεία της Τεχεράνης, ενώ άλλες πηγές περιγράφουν πυρά των δυνάμεων ασφαλείας με στρατιωτικά όπλα κατά άοπλων πολιτών.
Από την ακρίβεια στην ανοιχτή αμφισβήτηση του καθεστώτος
Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου από τα παζάρια της Τεχεράνης, με αφορμή την εκρηκτική άνοδο των τιμών και τον πληθωρισμό, όμως γρήγορα εξελίχθηκαν στη σοβαρότερη κοινωνική πρόκληση για το θεοκρατικό καθεστώς εδώ και δεκαετίες. Σύμφωνα με διεθνή μέσα, οι κινητοποιήσεις έχουν επεκταθεί σε περισσότερες από 100 πόλεις σε όλη τη χώρα.
Αρχικά, το κλίμα που περιέγραφαν οι διαδηλωτές ήταν ελπιδοφόρο. Ωστόσο, μετά το τηλεοπτικό διάγγελμα του ανώτατου ηγέτη, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, την Παρασκευή, η κατάσταση κλιμακώθηκε ραγδαία. Από εκείνο το σημείο και έπειτα, μαρτυρίες κάνουν λόγο για ανεξέλεγκτη χρήση βίας.
Πυρά, τραυματίες και χάος στα νοσοκομεία
Παρά το εκτεταμένο μπλακάουτ στο διαδίκτυο, πληροφορίες που δημοσίευσαν το CNN και το IranWire αναφέρουν εικόνες χάους στα νοσοκομεία. Γιατροί μιλούν για μαζική εισροή τραυματιών από πραγματικά πυρά και σφαιρίδια, με πολλά περιστατικά σοβαρών τραυματισμών στα μάτια.
Μαρτυρίες αναφέρουν περιστατικά πυροβολισμών από ταράτσες κτιρίων σε πόλεις όπως η Νεϊσαμπούρ, ενώ στη Σιράζ πολίτες διακομίστηκαν βαριά τραυματισμένοι.
Στη Νατζαφαμπάντ, συγγενείς φέρονται να παραλάμβαναν τους νεκρούς απευθείας από τα νοσοκομεία για ταφή, υπό τον φόβο περαιτέρω αντιποίνων.
Ο τραγικός απολογισμός – Στοιχεία HRANA
Η οργάνωση Human Rights Activists News Agency (HRANA) εκτιμά ότι:
-
Τουλάχιστον 78 διαδηλωτές σκοτώθηκαν τις τελευταίες 14 ημέρες
-
Οι συνολικοί νεκροί ανέρχονται σε τουλάχιστον 116, συμπεριλαμβανομένων 38 μελών των δυνάμεων ασφαλείας
-
Τουλάχιστον 7 από τους νεκρούς διαδηλωτές ήταν ανήλικοι
-
Οι συλλήψεις ξεπερνούν τις 2.600
Οι αριθμοί αυτοί δεν μπορούν να επιβεβαιωθούν ανεξάρτητα, ωστόσο συνθέτουν την πιο ζοφερή εικόνα των τελευταίων ετών.
Στρατός στους δρόμους – Νέο, πιο επιθετικό δόγμα
Το Σάββατο, οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν επίσημα ότι θα συμμετάσχουν στην καταστολή, δηλώνοντας ότι θα «διασφαλίσουν αποφασιστικά τα εθνικά συμφέροντα και τις στρατηγικές υποδομές».
Το καθεστώς απέδωσε την αναταραχή στο Ισραήλ και σε «τρομοκρατικές ομάδες».
Μέχρι πρότινος, το κύριο βάρος της καταστολής έφεραν η αστυνομία και οι παραστρατιωτικές δυνάμεις. Η εμπλοκή του στρατού σηματοδοτεί, σύμφωνα με αναλυτές, μετάβαση σε σκληρότερο και πιο επικίνδυνο μοντέλο αντιμετώπισης.
Η σκιά των ΗΠΑ και τα σενάρια αεροπορικής επίθεσης
Την ίδια στιγμή, η κρίση αποκτά και διεθνή διάσταση. Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι «το Ιράν κοιτάζει προς την ελευθερία» και ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι «έτοιμες να βοηθήσουν», ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο εξέφρασε δημόσια τη στήριξη της Ουάσιγκτον στον ιρανικό λαό.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης έχουν ήδη προχωρήσει σε προκαταρκτικές συζητήσεις για το ενδεχόμενο μεγάλης κλίμακας αεροπορικής επίθεσης κατά ιρανικών στρατιωτικών στόχων, εφόσον κριθεί αναγκαίο. Άλλοι αξιωματούχοι, πάντως, τονίζουν ότι προς το παρόν δεν υπάρχει συναίνεση ούτε ενδείξεις άμεσης στρατιωτικής προετοιμασίας.
Ένα καθεστώς ανθεκτικό – αλλά υπό πίεση
Από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979 μέχρι σήμερα, το Ιράν έχει βιώσει επαναλαμβανόμενα κύματα κοινωνικής οργής που κατεστάλησαν με βία, φυλακίσεις και λογοκρισία.
Ωστόσο, αυτό που διαφοροποιεί τη σημερινή κρίση είναι ότι η δυσαρέσκεια διαπερνά όλες τις κοινωνικές τάξεις, καθώς ο πληθωρισμός και η ακρίβεια πλήττουν σχεδόν το σύνολο του πληθυσμού.
Παρά την απουσία μιας ενιαίας, χαρισματικής ηγετικής φυσιογνωμίας, το εύρος και η ένταση των κινητοποιήσεων δημιουργούν ένα εκρηκτικό μείγμα, το οποίο ενδέχεται να καθορίσει την πορεία της χώρας τους επόμενους μήνες.
Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό είναι αν το καθεστώς θα καταφέρει για ακόμη μία φορά να επιβιώσει μέσω της καταστολής ή αν η παρούσα κρίση αποτελεί το πιο σοβαρό ρήγμα στην εξουσία του εδώ και δεκαετίες.
