Σε αναζήτηση εναλλακτικών λύσεων απέναντι στο Starlink της SpaceX στρέφεται η Ουκρανία, καθώς συνεχίζονται οι περιορισμοί στη λειτουργία της υπηρεσίας που επηρέασαν τη συνδεσιμότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Το Κίεβο υπέγραψε επιστολή πρόθεσης με τη φινλανδική Nokia και τη δορυφορική εταιρεία ICEYE, επιδιώκοντας να αναπτύξει νέες δυνατότητες δορυφορικών επικοινωνιών για αμυντική χρήση.
Η συμφωνία με τις δύο φινλανδικές εταιρείες ανακοινώθηκε από το υπουργείο Άμυνας της Ουκρανίας και αφορά την ανάπτυξη νέων δυνατοτήτων επικοινωνίας και δορυφορικών συστημάτων. «Ο σύγχρονος τρόπος διεξαγωγής επιχειρήσεων έχει αποδείξει ότι οι αξιόπιστες επικοινωνίες αποτελούν ζήτημα εθνικής ασφάλειας», δήλωσε ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι, υπογραμμίζοντας την ανάγκη η χώρα να βασίζεται σε δυνατότητες που μπορεί να ελέγχει η ίδια.
Η αναζήτηση εναλλακτικής λύσης επιταχύνθηκε μετά τους περιορισμούς που επέβαλε η SpaceX στις υπηρεσίες Starlink και Starshield στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το CNBC, οι αλλαγές επηρέασαν τη συνδεσιμότητα μη επανδρωμένων αεροσκαφών που κινούνταν με ταχύτητα άνω των 100 μιλίων την ώρα, δηλαδή περίπου 160 χλμ./ώρα. Οι ουκρανικές αρχές ανέφεραν την Παρασκευή ότι οι περιορισμοί εξακολουθούσαν να ισχύουν, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι θα ζητούσε από τον Έλον Μασκ να τους άρει.
Το προβάδισμα της SpaceX και η δυσκολία της αναπλήρωσης
Η δημιουργία ενός ανταγωνιστικού δικτύου δεν αποτελεί άμεση υπόθεση. Ο Τσαντ Άντερσον, ιδρυτής και διευθύνων σύμβουλος της επενδυτικής εταιρείας Space Capital, εκτιμά ότι μια εναλλακτική λύση για την Ουκρανία μπορεί να απέχει δύο έως τρία χρόνια, ενώ η επίτευξη της κλίμακας του Starlink θα απαιτήσει περισσότερο χρόνο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρακολουθεί ο αστρονόμος Τζόναθαν ΜακΝτάουελ, η SpaceX έχει περίπου 11.000 δορυφόρους σε τροχιά, ένα μέγεθος που αποτυπώνει το προβάδισμά της.
Ακόμη δυσκολότερη θεωρείται η αντικατάσταση του Starshield, της υπηρεσίας της SpaceX που απευθύνεται σε αμυντικές και κρατικές ανάγκες. Όπως επισημαίνει ο Άντερσον, συμβατικά έγγραφα του αμερικανικού Πενταγώνου αναφέρουν ότι η SpaceX είναι ο μοναδικός πάροχος που μπορεί να καλύψει ορισμένες συγκεκριμένες ανάγκες έως το τέλος του 2026. Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τη χρηματοδότηση, αλλά και τη δυνατότητα εκτόξευσης δορυφόρων σε μεγάλη κλίμακα. Ενδεικτικό είναι ότι ακόμη και ανταγωνιστές του Starlink έχουν χρησιμοποιήσει πυραύλους της SpaceX για να θέσουν τους δικούς τους δορυφόρους σε τροχιά.
Ο ανταγωνισμός για την κυριαρχία στις δορυφορικές επικοινωνίες
Η Ουκρανία αναζητά παράλληλα συνεργασίες και με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. Ο Ζελένσκι ανακοίνωσε αυτή την εβδομάδα συμφωνία με τη Νορβηγία για την από κοινού ανάπτυξη συστημάτων αεράμυνας και επικοινωνιών, τα οποία θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως εναλλακτική στο Starshield. Την ίδια στιγμή, η υπόθεση προκαλεί πολιτικές αντιδράσεις στις ΗΠΑ, όπου βουλευτές και από τα δύο κόμματα ζητούν επίσημη διερεύνηση των αλλαγών που φέρεται να επέβαλε μονομερώς η SpaceX στις υπηρεσίες της στην Ουκρανία.
Το ζήτημα είναι πλέον γεωοικονομικό. Ο Τζέι Σάμπο, ανώτερος ερευνητής στο Brookings Institution και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσινγκτον, εκτιμά ότι η αβεβαιότητα γύρω από την αξιοπιστία των αμερικανικών υπηρεσιών μπορεί να ενισχύσει την ευρωπαϊκή προσπάθεια για μεγαλύτερη τεχνολογική αυτονομία. Όπως προειδοποίησε, η εξάρτηση από υποδομές που μπορούν να διακοπούν μονομερώς, ενδέχεται να περιορίσει μελλοντικά τις αμερικανικές εξαγωγές προς την ΕΕ, εάν οι ευρωπαϊκές χώρες επιλέξουν να διαφοροποιήσουν τους προμηθευτές τους.
Οι εναλλακτικές που διαμορφώνονται περιλαμβάνουν το δίκτυο Leo της Amazon, την ευρωπαϊκή Eutelsat και το υπό ανάπτυξη TeraWave της Blue Origin, της εταιρείας του Τζεφ Μπέζος. Παράλληλα, η ΕΕ προωθεί το δικό της σύστημα IRIS², με εκατοντάδες δορυφόρους και τις πρώτες εκτοξεύσεις να αναμένονται από το 2029. Σύμφωνα με την Space Capital, από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τον Φεβρουάριο του 2022, έχουν επενδυθεί περίπου 8 δισ. δολάρια σε εναλλακτικές λύσεις απέναντι στα Starlink και Starshield, εκ των οποίων 3,9 δισ. δολάρια κατευθύνθηκαν σε πιθανούς ανταγωνιστές του Starlink, κυρίως στην κινεζική Spacesail και τη China SatNet.
Ωστόσο, προς το παρόν δεν υπάρχει άμεσος αντικαταστάτης του Starlink.
