Την ώρα που η Σίλικον Βάλεϊ επενδύει δισεκατομμύρια σε μια τεχνολογία που υπόσχεται να ξεπεράσει τον άνθρωπο, από τη Ρώμη ακούστηκε μια φράση που μοιάζει σχεδόν αιρετική για την εποχή της τεχνητής νοημοσύνης: οι μηχανές δεν μπορούν να γίνουν η νέα θεότητα του κόσμου. Με την πρώτη του εγκύκλιο, ο Πάπας Λέων ΙΔ΄ δεν επιτίθεται μόνο στην ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της ΑΙ, αλλά αμφισβητεί ευθέως το δικαίωμα των τεχνολογικών κολοσσών να διαμορφώσουν μόνοι τους το μέλλον της ανθρωπότητας.
Η εγκύκλιος "Magnifica Humanitas" («Μεγαλειώδης Ανθρωπότητα») έρχεται σε μια περίοδο που η τεχνητή νοημοσύνη δεν αντιμετωπίζεται από τον τεχνολογικό κλάδο απλώς ως ένα ισχυρό εργαλείο, αλλά ως το επόμενο εξελικτικό στάδιο του ανθρώπου, μία σχεδόν «μεσσιανική» προσδοκία.
Πρόσωπα όπως ο Ίλον Μασκ, ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ, ο Πίτερ Τιλ και ο Σαμ Άλτμαν έχουν μετατραπεί σε κέντρα επιρροής, με δύναμη που ξεπερνά πλέον πολλές κυβερνήσεις, ενώ όροι όπως «υπερνοημοσύνη» και "Technological Singularity" περιγράφονται σχεδόν με θρησκευτικούς όρους.
Το Βατικανό βλέπει σε αυτή τη μετάβαση έναν βαθύτερο κίνδυνο: όχι μόνο την απώλεια θέσεων εργασίας ή ιδιωτικότητας, αλλά την εκχώρηση της ίδιας της ανθρώπινης ηθικής κρίσης σε αλγορίθμους, που σχεδιάζονται από μια στενή τεχνολογική ελίτ.
Η μάχη για τον έλεγχο της ανθρώπινης συνείδησης
Στην εγκύκλιο ο πάπας προειδοποιεί, ότι η τεχνητή νοημοσύνη ενισχύει κυρίως όσους ήδη διαθέτουν πρόσβαση σε πλούτο, δεδομένα και υπολογιστική ισχύ. Και αυτό, σύμφωνα με το Βατικανό, δημιουργεί τον κίνδυνο μια μικρή ομάδα εταιρειών να μετατρέψει τη δική της κοσμοθεωρία σε «αόρατη υποδομή» της καθημερινής ζωής.
Η ανησυχία δεν περιορίζεται στη θεωρία. Εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης που λειτουργούν ως ψηφιακοί «πνευματικοί σύμβουλοι», chatbot με μορφή του Ιησού ή συστήματα που προσφέρουν «συμπόνια» και «καθοδήγηση» μέσω αλγορίθμων, αρχίζουν ήδη να εισχωρούν σε πεδία που μέχρι πρόσφατα ανήκαν αποκλειστικά στην ανθρώπινη σχέση και στη θρησκεία.
Παρά τη σκληρή προειδοποίηση, το Βατικανό δεν δείχνει να επιλέγει ολοκληρωτική ρήξη με τη βιομηχανία της Α.Ι. Η παρουσία του Κρίστοφερ Όλα στην παρουσίαση της εγκυκλίου υποδηλώνει ότι η Εκκλησία επιδιώκει να αποκτήσει ρόλο στη διαμόρφωση των κανόνων της νέας εποχής, αντί να μείνει έξω από τη συζήτηση.
Ένας θεσμός δύο χιλιάδων ετών επιχειρεί να θέσει όρια -ή έστω να διαδραματίσει έναν σημαντικό ρόλο- σε μια τεχνολογία που φιλοδοξεί να επανασχεδιάσει τον ίδιο τον άνθρωπο.
