Σύμφωνα με νέα έκθεση του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ΕΕΣ), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει κάνει αρκετά για να απαλλάξει τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις από τους σημαντικούς φραγμούς που εδώ και πολλά χρόνια τις εμποδίζουν να προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε άλλα κράτη μέλη της Ένωσης.
Ο θεματοφύλακας των οικονομικών της ΕΕ, όπως αναφέρει η σχετική ανακοίνωση, επικρίνει την Επιτροπή για την απουσία σαφών στόχων και στρατηγικής φιλοδοξίας, επισημαίνοντας παράλληλα ότι και τα κράτη μέλη φέρουν μερίδιο της ευθύνης, καθώς υπονομεύουν την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς με τα κανονιστικά ή διοικητικά μέτρα που λαμβάνουν. Ο έλεγχος έρχεται να συμπληρώσει κρίσιμες μελέτες για το θέμα, όπως η έκθεση Ντράγκι για το μέλλον της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και η έκθεση Λέττα για το μέλλον της ενιαία αγοράς, που δημοσιεύθηκαν το 2024.
Ο τομέας των υπηρεσιών, από τις κατασκευές και τις μεταφορές μέχρι την αρχιτεκτονική, την πληροφορική και την απασχόληση, συμβάλλει κατά περίπου 70 % στην οικονομική παραγωγή (ΑΕΠ) των χωρών της ΕΕ. Ωστόσο, μόλις το 20 % των υπηρεσιών παρέχεται διασυνοριακώς. Σύμφωνα με την έκθεση Λέττα, μένουν να αρθούν σημαντικοί φραγμοί ώστε να αξιοποιηθεί πλήρως το δυναμικό της ενιαίας αγοράς υπηρεσιών. Στον πυρήνα του προβλήματος βρίσκονται οι σημαντικές διαφορές στις εθνικές απαιτήσεις αδειοδότησης και πιστοποίησης, οι αποκλίνοντες εθνικοί κανόνες, οι επαχθείς γραφειοκρατικές διαδικασίες και οι περιορισμοί στην αποστολή εργαζομένων στο εξωτερικό. Όλα αυτά τα εμπόδια εδώ και χρόνια καθιστούν δαπανηρή και επαχθή την παροχή υπηρεσιών εκτός των συνόρων.
«Οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις που επιθυμούν να παρέχουν υπηρεσίες σε διασυνοριακό επίπεδο βρίσκονται ακόμη αντιμέτωπες με έναν γολγοθά», δήλωσε ο Hans Lindblad, Μέλος του ΕΕΣ και αρμόδιος για τον έλεγχο. «Οι προσπάθειες της Επιτροπής για την εξάλειψη των εμποδίων παραμένουν ανεπαρκείς».
Περίπου το 60 % των εμποδίων στην ενιαία αγορά υπηρεσιών της ΕΕ που είχαν εντοπιστεί το 2002 εξακολουθούσαν να υφίστανται το 2023, αποτελώντας πρόσκομμα στην επιχειρηματική δραστηριότητα και στον ανταγωνισμό ως προς τις τιμές. Η Επιτροπή έλαβε μεν κάποια μέτρα, αλλά μέχρι και το 2025 οι προσπάθειές της στερούνταν όχι μόνο στρατηγικής εστίασης αλλά και συγκεκριμένης διαδικασίας για την αντιμετώπιση των σημαντικότερων εμποδίων. Την ίδια χρονιά, ενέκρινε τη στρατηγική της για την ενιαία αγορά, αλλά παρόλα αυτά η κατάσταση δεν βελτιώθηκε αισθητά, καθώς αυτή βασίζεται σε εργαλεία αβέβαιης αποτελεσματικότητας.
Η Επιτροπή στήριξε τις χώρες της ΕΕ στις προσπάθειές τους να διευκολύνουν τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών, αλλά οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε όλες τις πληροφορίες που χρειάζονται για να προσφέρουν υπηρεσίες σε κάποιο άλλο κράτος μέλος. Επιπλέον, το Ευρωπαϊκό Εξάμηνο, δηλαδή ο ετήσιος κύκλος συντονισμού των οικονομικών πολιτικών της ΕΕ, απέτυχε να προωθήσει σημαντικές μεταρρυθμίσεις στη ρύθμιση των υπηρεσιών. Επίσης, ελάχιστες μόνο χώρες αξιοποίησαν τα κονδύλια για την ανάκαμψη από την πανδημία για να μεταρρυθμίσουν τον τομέα των υπηρεσιών και να άρουν τα κανονιστικά εμπόδια.
Η επιβολή των κανόνων στην ενιαία αγορά υπηρεσιών ήταν γενικά ανεπαρκής. Πρώτον, η Επιτροπή αντιμετώπισε σημαντικές δυσκολίες στις προσπάθειές της για την επιβολή της νομοθεσίας και βασίστηκε κυρίως σε διαδικασίες επί παραβάσει. Ωστόσο, δεν αντιδρούσε πάντοτε αμέσως σε περίπτωση που μια χώρα δεν συμμορφωνόταν με την οδηγία της ΕΕ για τις υπηρεσίες. Επιπλέον, υπήρχαν προβλήματα με το πώς χειριζόταν τις καταγγελίες που υπέβαλλαν επιχειρήσεις κατά χωρών τις οποίες κατηγορούσαν για παραβιάσεις των κανόνων της ΕΕ: οι διαδικασίες σε ορισμένες περιπτώσεις ήταν υπερβολικά χρονοβόρες, θέτοντας τις μικρές επιχειρήσεις σε μειονεκτική θέση.
Μελέτες δείχνουν ότι η άρση των υφιστάμενων εμποδίων θα ωφελούσε σημαντικά την ενιαία αγορά. Ωστόσο, η Επιτροπή δεν διαθέτει πλήρη και ενημερωμένη εικόνα των εμποδίων στη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών ούτε έχει αναλύσει επαρκώς το κόστος, τα οφέλη και τον αντίκτυπο της άρσης τους.
Το ΕΕΣ διατυπώνει σειρά συστάσεων για να βοηθήσει την Επιτροπή να διασφαλίσει μια πραγματικά λειτουργική ενιαία αγορά υπηρεσιών. Θα πρέπει να αναπτύξει σαφέστερη και περισσότερο φιλόδοξη στρατηγική, να αξιοποιήσει καλύτερα τη διαδικασία του Ευρωπαϊκού Εξαμήνου και να δώσει στα κράτη μέλη ισχυρότερα κίνητρα να προβούν στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις. Ακόμη, πρέπει να αποσαφηνίσει τη νομοθεσία, να εστιάσει τις προσπάθειές της για την επιβολή της νομοθεσίας στις υποθέσεις με σημαντικό αντίκτυπο, να ενισχύσει τα εργαλεία που διευκολύνουν τη διασυνοριακή παροχή υπηρεσιών και να παρακολουθεί και να αξιολογεί την πρόοδο προς την ολοκλήρωση της ενιαίας αγοράς υπηρεσιών.
