Ένα νέο μοντέλο χρηματοδότησης που θέτει στο επίκεντρο τις ιδιαίτερες ανάγκες της ορεινής Ελλάδας προωθεί η κυβέρνηση. Μιλώντας στο συνέδριο «Διάλογοι για την Ορεινότητα» στην ορεινή Ναυπακτία, ο υφυπουργός παρά τω πρωθυπουργώ, Θανάσης Κοντογεώργης, παρουσίασε το σχέδιο που συνδιαμορφώνουν το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών με την Προεδρία της Κυβέρνησης.
Όπως αποσαφήνισε, το πλάνο αφορά την ποσοστιαία κατανομή πόρων και την περαιτέρω εξειδίκευση του εγκεκριμένου Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης 2026-2030, με έμφαση στα περιφερειακά προγράμματα. Στόχος είναι οι ορεινοί δήμοι και οι τοπικές κοινωνίες να μην εξαρτώνται από ευχολόγια, αλλά να διαθέτουν ξεχωριστό, θεσμοθετημένο «κουμπαρά» για τα έργα υποδομής και ανάπτυξης που χρειάζονται.
Η ευρωπαϊκή μάχη για το «εδαφικό κόστος» και τα 2,3 εκατομμύρια πολιτών
Παράλληλα με το εγχώριο πρόγραμμα, η ελληνική πλευρά δίνει μάχη στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034 της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η Αθήνα διεκδικεί διακριτά κονδύλια για την εδαφική συνοχή, δίνοντας έμφαση στον συνδυασμό ορεινότητας και νησιωτικότητας.
Ο κ. Κοντογεώργης υπενθύμισε ότι η Ελλάδα κατατάσσεται ανάμεσα στα πιο ορεινά κράτη-μέλη της ΕΕ, υπογραμμίζοντας τα εξής:
-
Αναγνώριση του «εδαφικού κόστους»: Η μορφολογία του εδάφους δημιουργεί αντικειμενικές δυσκολίες, οι οποίες πρέπει να αποζημιώνονται χρηματοδοτικά και όχι μόνο πολιτικά.
-
Ουσιαστική ισότητα: Ίση μεταχείριση δεν υφίσταται όταν εφαρμόζονται οι ίδιοι κανόνες σε τελείως διαφορετικές γεωγραφικές και κοινωνικές πραγματικότητες.
-
Πληθυσμιακή κάλυψη: Η διεκδίκηση αφορά 2,3 εκατομμύρια πολίτες (σχεδόν το 20% του συνολικού πληθυσμού της χώρας) που διαβιούν σε αυτές τις περιοχές ζωτικής σημασίας, πέρα από τα συνήθη κοινωνικοοικονομικά κριτήρια.
Η στρατηγική «Περιφέρεια 2030» και το πολυκεντρικό μοντέλο
Η κυβερνητική φιλοσοφία εστιάζει στην ενίσχυση της περιφέρειας, ώστε η απόσταση από την πρωτεύουσα να μη σημαίνει περιθωριοποίηση. Κεντρικός άξονας είναι το «δικαίωμα της παραμονής», δηλαδή η δυνατότητα κάθε πολίτη να ζει, να εργάζεται και να δημιουργεί στον τόπο του με αξιοπρεπείς όρους.
Για την επίτευξη ενός πολυκεντρικού μοντέλου ανάπτυξης, βρίσκεται σε εξέλιξη η Εθνική Στρατηγική «Περιφέρεια 2030», η οποία περιλαμβάνει 50 Τοπικά Σχέδια Ανάπτυξης (ένα για κάθε περιφερειακή ενότητα). Η διαδικασία στηρίζεται σε:
-
Ανάλυση επίσημων δεδομένων για κάθε περιοχή.
-
Εκτενή διαβούλευση με την τοπική αυτοδιοίκηση, φορείς και την κοινωνία.
-
Συγκρότηση ομάδων εργασίας με τη συμμετοχή περιφερειών, δήμων, βουλευτών, επιμελητηρίων και πανεπιστημίων.
-
Ιεράρχηση έργων και διαμόρφωση σαφούς οδικού χάρτη με συγκεκριμένα ορόσημα.
Ο εκτελεστικός μηχανισμός και το σχέδιο των 12 πυλώνων
Για πρώτη φορά έχει συγκροτηθεί ένας μόνιμος συντονιστικός μηχανισμός: η Ειδική Γραμματεία Ορεινών Περιοχών στην Προεδρία της Κυβέρνησης. Η δομή αυτή συντονίζει ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα 12 πυλώνων, το οποίο περιλαμβάνει:
-
Χρηματοδοτικά εργαλεία: Αξιοποίηση των Ολοκληρωμένων Χωρικών Επενδύσεων (ΟΧΕ) και στοχευμένα έργα.
-
Οικονομία & Επιχειρηματικότητα: Στήριξη του πρωτογενούς τομέα, ειδικά κίνητρα για την επιχειρηματικότητα και την απασχόληση, καθώς και ενίσχυση της κοινωνικής οικονομίας.
-
Στέγαση & Υποδομές: Ειδικά στεγαστικά προγράμματα με ποσοστώσεις, κίνητρα εγκατάστασης νέων κατοίκων, καθώς και ενεργειακές και ψηφιακές διασυνδέσεις.
-
Υγεία & Παιδεία: Ενίσχυση των δομών με κινητές μονάδες και οικονομικά κίνητρα για την προσέλκυση προσωπικού.
-
Πολιτισμός & Περιβάλλον: Ανάπτυξη του ορεινού τουρισμού και προστασία του φυσικού και πολιτιστικού αποθέματος.
Η διαδικασία των «Διαλόγων για την Ορεινότητα» αποτελεί μια διαρκή διαβούλευση της Ειδικής Γραμματείας με τις τοπικές κοινωνίες. Μετά τη Δημητσάνα, ο κύκλος των συζητήσεων συνεχίστηκε στην ορεινή Ναυπακτία με τη συμμετοχή στελεχών της αυτοδιοίκησης, τοπικών φορέων και πολιτών.
