Η Ε.Ε αρχίζει να αντιμετωπίζει την οικονομική εξάρτηση από την Κίνα όχι απλώς ως εμπορικό πρόβλημα, αλλά ως στρατηγική απειλή. Καθώς φθηνά κινεζικά προϊόντα, από ηλεκτρικά αυτοκίνητα μέχρι βιομηχανικό εξοπλισμό, κατακλύζουν την ευρωπαϊκή αγορά, οι Βρυξέλλες αναζητούν πλέον πιο επιθετικούς τρόπους προστασίας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας, ακόμη κι αν αυτό οδηγήσει σε ανοιχτή σύγκρουση με το Πεκίνο.
Το κλίμα στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες έχει αλλάξει αισθητά τους τελευταίους μήνες. Η ανησυχία δεν αφορά μόνο το εμπορικό έλλειμμα ή τον ανταγωνισμό στις τιμές, αλλά τον φόβο ότι η Ευρώπη χάνει σταδιακά την παραγωγική της ισχύ, απέναντι σε μια Κίνα που ενισχύει συστηματικά τη βιομηχανική της κυριαρχία.
Η συζήτηση αυτή αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες, τόσο στη σύνοδο των G7 στη Γαλλία, όσο και στις επικείμενες συνόδους κορυφής της Ε.Ε, όπου η στάση απέναντι στο Πεκίνο θα βρεθεί ψηλά στην ατζέντα.
Το βασικό πρόβλημα για την Ευρώπη είναι ότι η Κίνα εξάγει πλέον πολύ περισσότερα προϊόντα απ' όσα μπορεί να απορροφήσει η δική της οικονομία.
Μετά την κρίση στον κινεζικό κλάδο ακινήτων, το Πεκίνο έδωσε ακόμη μεγαλύτερη έμφαση στη βιομηχανία και στις εξαγωγές ως βασικό μοχλό ανάπτυξης. Παράλληλα, οι αμερικανικοί δασμοί δυσκόλεψαν την πρόσβαση κινεζικών προϊόντων στις ΗΠΑ, οδηγώντας πολλές κινεζικές επιχειρήσεις να στραφούν πιο επιθετικά προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Το αποτέλεσμα είναι εκρηκτική αύξηση των κινεζικών εισαγωγών στην Ευρώπη, ιδιαίτερα στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στα προϊόντα πράσινης τεχνολογίας.
Σύμφωνα με ευρωπαϊκά στοιχεία, το εμπορικό έλλειμμα της Ε.Ε με την Κίνα παραμένει σε εξαιρετικά υψηλά επίπεδα, ενώ αναλύσεις δείχνουν ότι οι ανισορροπίες επιδεινώθηκαν περαιτέρω μέσα στο 2026.
Ιδιαίτερα πιεσμένες εμφανίζονται χώρες όπως η Γερμανία, η οποία στηρίχθηκε επί δεκαετίες στην ισχυρή βιομηχανική παραγωγή αυτοκινήτων και χημικών προϊόντων και πλέον δυσκολεύεται να ανταγωνιστεί το χαμηλότερο κόστος και την κρατική στήριξη των κινεζικών επιχειρήσεων.
Από το ελεύθερο εμπόριο στην οικονομική άμυνα
Μέχρι πριν από λίγα χρόνια, η Ευρώπη αντιμετώπιζε την Κίνα κυρίως ως κρίσιμο εμπορικό εταίρο. Σήμερα όμως, η λογική του «ελεύθερου εμπορίου πάση θυσία» αρχίζει να υποχωρεί μπροστά στην ανάγκη βιομηχανικής προστασίας.
Η Γαλλία πιέζει εδώ και καιρό για πιο προστατευτική ευρωπαϊκή πολιτική απέναντι στην Κίνα, ζητώντας μέτρα αντίστοιχα με εκείνα που εφαρμόζουν ήδη οι ΗΠΑ για την ενίσχυση στρατηγικών κλάδων. Ακόμη και χώρες που παραδοσιακά διατηρούσαν πιο ήπιες σχέσεις με το Πεκίνο εμφανίζονται πλέον πιο ανήσυχες. Ισπανία, Ιταλία, Ολλανδία και Λιθουανία συγκαταλέγονται στις χώρες που ζητούν πιο επιθετικά εμπορικά εργαλεία απέναντι σε χώρες με «δομική βιομηχανική υπερπαραγωγή», διατύπωση που φωτογραφίζει ευθέως την Κίνα.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η νέα ευρωπαϊκή Πράξη για τη Βιομηχανική Επιτάχυνση (Industrial Accelerator Act), το οποίο επιχειρεί να ενισχύσει τη βιομηχανική βάση της Ευρώπης και να περιορίσει την πρόσβαση κινεζικών εταιρειών σε κρίσιμες επιδοτήσεις και στρατηγικούς τομείς, όπως τα ηλεκτρικά οχήματα και η πράσινη τεχνολογία.
Το Πεκίνο προειδοποιεί για αντίποινα
Η Κίνα αντιμετωπίζει τις ευρωπαϊκές κινήσεις ως μορφή προστατευτισμού και έχει ήδη προειδοποιήσει για πιθανές απαντήσεις. Το Πεκίνο έχει δείξει τα τελευταία χρόνια ότι είναι διατεθειμένο να χρησιμοποιήσει το εμπόριο ως γεωπολιτικό εργαλείο πίεσης. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσαν οι περιορισμοί στις εξαγωγές σπάνιων γαιών και μαγνητών, υλικών κρίσιμων για την πράσινη ενέργεια, τις μπαταρίες και τη high-tech βιομηχανία.
Οι κινήσεις αυτές αποκάλυψαν το μέγεθος της ευρωπαϊκής εξάρτησης από κινεζικές πρώτες ύλες και εφοδιαστικές αλυσίδες.
Παράλληλα, η Κίνα προχώρησε πρόσφατα σε νέους κανόνες που επιτρέπουν στις αρχές να ερευνούν εταιρείες, να εξετάζουν εταιρικά αρχεία και να περιορίζουν ακόμη και την έξοδο στελεχών από τη χώρα, εφόσον θεωρηθεί ότι βοηθούν στη μεταφορά παραγωγικών αλυσίδων εκτός Κίνας.
Για πολλές ευρωπαϊκές επιχειρήσεις, οι εξελίξεις αυτές ενισχύουν την αίσθηση ότι η οικονομική σχέση Ευρώπης - Κίνας γίνεται όλο και πιο πολιτική, πιο ασταθής και σαφώς πιο συγκρουσιακή.
Η Ευρώπη παγιδευμένη
Το μεγάλο πρόβλημα για τις Βρυξέλλες είναι ότι η απομάκρυνση από την Κίνα δεν είναι εύκολη υπόθεση. Οι ευρωπαϊκές οικονομίες εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από κινεζικά προϊόντα, πρώτες ύλες και βιομηχανικά εξαρτήματα, ενώ οι καταναλωτές συνεχίζουν να στρέφονται στα φθηνότερα κινεζικά αγαθά, ειδικά σε περιόδους υψηλού κόστους ζωής.
Την ίδια στιγμή, πολλές ευρωπαϊκές κυβερνήσεις φοβούνται ότι μια πιο επιθετική στάση μπορεί να προκαλέσει κινεζικά αντίποινα εις βάρος ευρωπαϊκών εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην κινεζική αγορά.
Ωστόσο, όσο εντείνεται η πίεση στη βιομηχανία της Ευρώπης, τόσο ενισχύεται και η πεποίθηση ότι η ήπειρος δεν μπορεί πλέον να παραμείνει ανοιχτή χωρίς όρους απέναντι στη δεύτερη μεγαλύτερη οικονομία του κόσμου.
